Aflevering Nr. 17 
Gejaagd door de Winst
zondag 13 juni 1999 21:10 Ned 3
DNW bracht in kaart hoe weersvoorspellingen bedrijven en overheden kunnen gaan maken of breken in een wereld waar het klimaat met de dag ingrijpender en wispelturiger wordt.
Vroeger had je de Enkhuizer Almanak, tegenwoordig worden ingewikkelde rekenmodellen door computers gejaagd om te proberen greep te krijgen op het weer van de toekomst. Het weerbericht voor de volgende dag lijkt er niet betrouwbaarder op geworden, maar het weer voor de lange termijn kan steeds beter voorspeld worden. De grote meteorologische instituten richten zich daarbij vooral op natuurverschijnselen als El Nino. Die hebben immers grote gevolgen voor het klimaat en daarmee voor de bevolking van bepaalde gebieden. Maar kan die bevolking ook daadwerkelijk iets met de nogal ingewikkelde rapporten van de meteorologen?
 
De gespecialiseerde beursmakelaars van de Commodity Market van Chicago volgen de berichten van de NOAA, de belangrijkste leverancier van lange termijnweervoorspellingen, met argusogen. El Nino en andere heftige klimaatsveranderingen worden hier gezien als instrument om spectaculaire winst mee te maken.
In de nieuwe wereld zijn lange termijnweersvoorspellingen big business geworden.
De informatie van grotendeels publiek gefinancierd wetenschappelijk onderzoek wordt door grote multinationals verwerkt in hun eigen meteorologische afdelingen. Klimaatgevoelige bedrijven als Chiquita, Mars en Cargill maken dankbaar gebruik van lange termijnvoorspellingen om er hun strategie op te ontwikkelen, personeel te ontslaan, zich terug te trekken uit de ene regio om nog meer geld te verdienen in een ander continent. "Kans dat El Nino binnen twee jaar toeslaat in Peru, dan gaan we met onze plantages naar Kenia".
 
Peru is meer dan enig ander land het slachtoffer van El Nino. Dorpen zijn weggevaagd, de fragiele economie van het land ontwricht en de politiek gedestabiliseerd. Daarmee zijn lange termijn weervoorspellingen juist hier van groot economisch en politiek belang. Zo gebruikt President Fujimori de desastreuze gevolgen van El Nino om zijn tanende populariteit een flink duwtje in de rug te geven en is succes in de visserij een strijd geworden tussen information haves en information have nots. Wanneer landbouwers van de ene op de andere dag vissers of omgekeerd moeten worden, geldt nog meer als normaal dat kennis macht is.
 
Wie denkt dat je er in Nederland komt met iedere dag even naar het weerbericht kijken, heeft het mis. Met name het broeikaseffect heeft volgens Pier Vellinga, milieudeskundige aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, wel degelijk effect op het klimaat in ons land. Als binnen afzienbare tijd weersvoorspellingen op een termijn van niet minder dan tien jaar gedaan kunnen worden, komen we hier niet meer weg met "april doet wat hij wil". Ook voor ons land, waar het klimaat sowieso een grote impact heeft op het sociale netwerk, zou dit kunnen betekenen dat multinationals met al net zo weinig scrupules hun activiteiten stopzetten en dat toeristen massaal wegblijven om voor minder riskantere bestemmingen te kiezen.
 
Klimaatvoorspelling als sociaal-economische barometer voor steden, regio's en landen en als toetssteen voor kleine en grote consumenten om er hun toekomstig gedrag op te baseren: Gejaagd door de winst met Huug van den Dool (NOOA Washington), Kenny Broad (antropoloog aan de Columbia University), de President van Peru Fujimori en Pier Vellinga (milieudeskundige aan de Vrije Universiteit van Amsterdam).
 
samenstelling: Jos Van den Bergh
research: Gijs Meijer Swantee en Olaf Oudheusden