"Er staan hier meer bouwkranen dan in heel Amerika!", riep de burgemeester van Shanghai verleden jaar trots. Overmoed of een eigenaardig telraam?
 
Sinds de Chinese machthebbers Shanghai tot speerpunt van de economische ontwikkelingen uitriepen volgen de veranderingen in deze stad zich in ieder geval in duizelingwekkend tempo op. Zestien miljoen Chinezen werken hier aan de toekomst, vastbesloten Deng Xiaoping's kapitalistische variant op het communisme (of omgekeerd?) handen en voeten te geven.
 
DNW volgt onder meer een art director, een verkoopster van verzekeringspolissen, een directeur van een reclamebureau en een vertegenwoordigster van een schoenenfabriek. Allen hebben ze gemeen dat ze Shanghai de ideale plek voor ondernemers vinden. En ze zijn niet bang voor de toekomst, voor de wereldmarkt, voor China's toetreding tot de WTO. Integendeel: hoe meer concurrentie hoe beter. Daar gaan de mensen harder van werken en dan verbeteren ze zichzelf. Maar hoe hard kunnen mensen werken?
 
Met dit historisch experiment van de Communistische Partij, de introductie van het "socialisme met Chinese kenmerken" (door velen gezien als de zoveelste manoeuvre om aan de macht te blijven), lijkt Shanghai vooralsnog een jungle geworden. Het is een speelplaats voor absurd rijken, de mensen lezen er geen muurkranten meer maar personeelsadvertenties en de veteranen van de revolutie proberen hun schamele pensioentje aan te vullen door het kopen van aandelen. De macht van de partij creëert niet voor iedereen gelijke kansen op de markt en de miljoenen die het platteland verlaten hebben om in de stad aan de slag te komen, leven noodgedwongen van dag tot dag. De econome He Qing Lian schetst dan ook een China dat gekweld wordt door corruptie, kapitaalvlucht en onsolvabele banken. China zal volgens haar de moeilijkste stap nog moeten zetten, de stap waar Rusland mee begonnen is: politieke verandering. En ook de demograaf Peng Xizhe, decaan van de Universiteit van Shanghai, denkt dat de discussie over een meerpartijenstelsel niet veel langer uit te stellen is.
 
Waar iedereen het wel over eens is, is dat het moeilijkste nog moet komen. De verdere ontmanteling van de staatsbedrijven, het wegvallen van sociale zekerheid, de groeiende tweedeling in de samenleving, de milieuproblematiek: het zijn maar een paar van de problemen die de oude helden van de revolutie nog moeten oplossen voor ze met recht een lange neus naar de geschiedenis kunnen maken met de bewering dat een socialisme met kapitalistische kenmerken levensvatbaar is.
 
samenstelling: Alexander Oey
interviews: Jeroen den Hengst
research: Jeroen den Hengst en Olaf Oudheusden