Aflevering Nr. 4 
 
De filantropen uit de uitzending
De experts uit deze uitzending
Hoogleraar filantropie Theo Schuyt en auteur/activist Chuck Collins
'Venture philanthropy'
Wat is er nieuw aan de nieuwe filantropie?
Stijgende welvaart, maar niet voor iedereen
Feiten en cijfers over de inkomensverdeling in ons land en in de wereld
Regeren door doneren
De ‘maatschappelijk bewuste rijken’ willen rendement zien op hun giften. Eindredactioneel commentaar.
'Geven wordt gewoon'
Hoogleraar Schuyt over de opkomst van de filantropische sector
Naar vermogen
maandag 29 oktober 2001
terug naar de aflevering
'Venture philanthropy'
Wat is er nieuw aan de nieuwe filantropie?
Is de wereld wat betreft 'goede rijken' wel zo anders dan honderd jaar geleden? Destijds, in de begintijd van de industrialisatie, werden de ergste sociale noden toch ook door filantropen gelenigd? Het is een discussie waard, en een eenduig antwoord bestaat niet.
Overdreven zwart-wit gesteld zou het als volgt weer te geven zijn:
 
OUDE FILANTROPIE
* vooral locale toepassing
* vooral in geld
* waar het het meest urgent en nodig was
* eenmalig
* zonder politieke agenda
* zonder duidelijke rendement'rekening'
 
NIEUWE FILANTROPIE
* wijdere, soms mondiale aanwending
* naast geld ook 'hands-on' hulp van rijken zelf
* filantropie vanuit persoonlijke voorkeur/keuze
* over een langere periode
* niet zelden mét een politieke agenda
* mét duidelijke rendement-eisen
 
In de VS wordt het nieuwe model van de filantropie al aangeduid met de termen 'new philanthropy', 'venture philanthropy' of 'social venturing'. Een 'venture' is zowel een onderneming als een speculatie. De term is vooral in zwang geraakt via het verschijnsel 'venture capital'. 'Venture' kapitaal is geld dat 'vermeerdering' zoekt door investering in een goed idee, een nieuwe onderneming of een start-up. In wezen gaat het om een belegging in andere ondernemers, met hoog risico en hoop op hoog rendement. In Nederland wordt 'venture capital' hier en daar dan ook vertaald met 'durfkapitaal'. Vooral in internetkringen (door exploderende beurskoersen, new-economy-hype, verwacht heil van informatie-technologie en geloof in grote winsten) nam venture capitalism een hoge vlucht. Rijkgeworden internet-ondernemers -die vaak hun bedrijf verkochten aan grotere ondernemingen: denk in Nederland aan het bekende verhaal van 'Startpagina', dat werd ondergebracht bij 'Ilse'- zochten nieuwe bestemmingen voor hun tijd en geld. Het gevolg was de opkomst van de 'incubator' (een 'wieg' voor start-ups) en het 'gorilla park' (kantoren waar men een toekomstige superonderneming –een 'gorilla'- hoopt te kweken).
 
Opvallend is dat het eind van de hoogtijdagen van de 'dot coms' nu samen lijkt te vallen met de opkomst van de gesponsorde 'dot org'. Nu de zogenaamde 'dot com donors' zich in toenemende mate storten op wat in de VS de 'non profit' sector heet, ontstaat er langzamerhand een nieuwe economische sector: naast 'for profit' en 'non-profit' groeit nu een hybride, genaamd 'venture philanthropy' (door twee ondernemende Amerikaanse dames al 'New Profit' genoemd, zie link 1 en 2 hierboven).
 

Wat houdt 'venture philanthropy' in? Het is het toepassen van 'venture'-vuistregels op het aloude vlak van de filantropie. Dat resulteert in een zakelijke, resultaat-gerichte aanpak van 'liefdadigheid'. Venture filantropen verbinden voorwaarden aan het gebruik van hun geinvesteerd 'geef'-kapitaal. Bijvoorbeeld: Gerald Chertavian (de schooldirecteur uit de uitzending) verbindt deelname aan YearUp, zijn nascholingsproject, aan de doelstelling dat een deelnemer na een jaar een baan moet kunnen krijgen die tenminste 30.000 dollar aan loon oplevert. De premisse is dat een kansarm persoon of een sociaal project net zo goed te 'kickstarten' is als een internet start-up. En volgens de v.p.'s met meer succes dan vergelijkbare pogingen door overheden. In de woorden van Chertavian: 'In plaats van een think tank voor de overheid, wil ik een action tank zijn.
De overheid zou dan juist kunnen leren van míjn ervaringen en successen'. Chertavian's ideaal voor de komende 40 jaar is het 'redden' van 25 kansarme jongeren per jaar: in totaal zouden er 1000 personen 'ingeplugd' moeten worden in de nieuwe digitale economie. Of in YearUp-termen: 'developing urban talent for the new economy'. (website Year Up - zie link 3 hierboven)
 
Waar twijfel over bestaat is de houdbaarheid van het 'venture philanthropy'–concept. Nu recessie dreigt en werkloosheid weer groeit, zou maatschappelijk verantwoord ondernemen als luxe concept weer het eerst de deur uit kunnen vliegen. Hopelijk geldt dat niet voor venture philanthropy, want de noodzaak van armoedebestrijding en sociale hulp zou wel eens kunnen toenemen. De aanslagen in de VS versterken de urgentie van sociaal aanwendbaar privé-kapitaal alleen maar.
Of zoals vp-kenner Mario Morino schreef: 'Charity Can't Stop at Sept. 11' (zie link 4)