ALGEMEEN

Marktfundamentalisten roepen het graag: sinds de Val van de Muur in 1989 heeft het kapitalisme de vrije hand en is de rijkdom toegenomen. Cijfers bewijzen het, maar laten ook zien dat het verschil tussen rijk en arm groter is geworden. Zoals Manuel Castells, de socioloog uit de allereerste DNW-episode, al becijferde: tussen 1973 en 1992 is in de meeste Europese landen en Noord-Amerika het bruto nationaal produkt gestegen, terwijl vooral Oost-Europa, delen van Latijns-Amerika, Azië en het Midden-Oosten, en 'zwart' Afrika erop achteruitgegaan zijn. Jaarlijks publiceert de VN het 'human development report'. In het laatste rapport wordt een vergelijking gemaakt tussen de jaartallen 1960 en 1997: in 1960 hadden de 20% rijksten in de wereld 30x zoveel inkomen als de 20% armsten. In 1997 was dat al 74x zoveel. Vooral vanaf 1980 is de afstand rijk-arm snel toegenomen.
 
_________
NATIONALE CIJFERS
 
a. Rijkdom in Nederland

De top 10 van rijksten in Nederland (volgens de Quote 500 over het jaar 2001):

1 Familie Brenninkmeijer 17 miljard
2 Freddy Heineken 9,5 miljard
3 Familie van Oranje 6 miljard
4 Frits Fentener van Vlissingen 4,1 miljard
5 Familie Pon 3,7 miljard
6 Familie Dreesmann 3,6 miljard
7 Familie van der Vorm 3,5 miljard
8 John Fentener van Vlissingen 3,4 miljard
9 Paul Fentener van Vlissingen 3,0 miljard
10 Joop van Oosterom 2,5 miljard
 
Het gaat goed met Nederland. Het aantal miljonairs neemt sterk toe. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek:
 
· in 1991 82.000 (= 1,3 % van de huishoudens)
· in 1996 139.000 (= 2,1 % van de huishoudens, ofwel 1 op de 50)
· in 1997 158.000 (= 2,4 % van alle huishoudens, ofwel 1 op de 40)
 

Sinds 1980 heeft zich een aanzienlijke verrijking voorgedaan aan de bovenkant van het Nederlandse 'inkomensgebouw'. In 1980 bezat de rijkste één procent nog 24% van het totale vermogen in Nederland. In 1989 was dat al 33%; in 1996 was het percentage gestegen naar 42% van het totale vermogen in Nederland.
Wat Nederlanders in het algemeen betreft: 'we' zijn 25% procent rijker geworden de afgelopen 7 jaar. Zestig procent van het totale vermogen in Nederland is in handen van de rijkste tien procent huishoudens. Een nog kleinere groep, vijf procent, bezit negentig procent van alle aandelen. De armste vijftig procent hebben samen een vermogen van minder dan nul.
 
b. 'Geven' in Nederland
 
In de gehele filantropische 'sector' in ons land gaat jaarlijks zo’n 10 miljard gulden naar goede doelen, waarvan huishoudens/particulieren ruim 3,5 miljard gulden voor hun rekening nemen (1999). Het totaal aan 'weggegeven' geld in Nederland is toegenomen van 5,026 miljard (1995) via 5, 333 miljard (1997) naar 9,896 miljard (1999).
Saillant is de groei van legaat-giften: van 175 miljoen in 1995 via 292 miljoen in 1997 naar 455 miljoen in 1999.
 
______________________
INTERNATIONALE CIJFERS
 
a. Rijkdom
 
De top vijf rijksten der aarde (uit de 'miljardairs'-index van Forbes magazine):
1. Gates, William H. III (Microsoft - VS): 58,7 miljard dollar
2. Buffett, Warren Edward (belegger - VS): 32,3 miljard dollar
3. Allen, Paul Gardner (Vulcan/ex-Microsoft - VS): 30,4 miljard dollar
4. Ellison, Lawrence Joseph (Oracle – VS): 26 miljard dollar
5. Albrecht, Theo & Karl (Aldi-Gruppe - Duitsland): 25 miljard dollar
 
Het persoonlijk vermogen van de drie rijkste mensen ter wereld is hoger dan het gezamenlijk bbp (bruto binnenlands product) van de 48 armste landen. De Verenigde Staten beschikken inmiddels over meer dan een miljoen miljonairs en 268 miljardairs. 'Managers' zagen hun inkomen met 443 procent stijgen en verdienen nu 419 keer meer dan hun arbeiders, wat de kloof tussen beide groepen vijf keer groter maakt dan tien jaar geleden. Negentig procent van de stijging van het nationaal inkomen in de VS ging naar de rijkste één procent. De rijkste tien procent bezit nu 73 procent van Amerika’s privé-bezit. De 84 rijksten der aarde bezitten bij elkaar méér dan de 1,2 miljard Chinezen. Onderaan de ladder moeten 1,3 miljard mensen het stellen met minder dan één dollar per dag en bijna 3 miljard mensen (de helft van de wereldbevolking) verdienen minder dan twee dollar.
 
b. 'Geven'
 
Om de totale derde wereld-bevolking van eerste levensbehoeften (voedsel, drinkwater, onderwijs, gezondheidszorg, sanitaire voorzieningen, gyneacologie, verloskunde) te voorzien, zou jaarlijks 40 miljard dollar nodig zijn. Oftewel: 4% van de gezamenlijke rijkdom van de 225 grootste persoonlijke vermogens ter wereld.
Een overzicht van de ontwikkelingsgraad van de 174 VN-landen wordt jaarlijks ontwikkeld onder de noemer 'Human Development Index'. Van Canada (op 1) tot Sierra Leone (op 174) wordt de verdeling high/medium/low development aangehouden (zie link 6 hier rechtsboven).
 
_______
BRONNEN
 
* Schuyt, Th. (red.) (2001). Geven in Nederland 2001. Giften, legaten, Sponsoring en vrijwilligerswerk. Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum.
ISBN 90-313-3088-4 verkrijgbaar via boekhandel of rechtstreeks bij Uitgeverij Bohn Stafleu Van Loghum, tel. 030-6383838
 
On-line te bestellen: zie link 1 hierboven
 
* De Goede Doelen Gids 2001, 2001, Vereniging van Fondsenwervende instellingen, uitgeverij Lenthe
ISBN: 90 745458 061
(zie link 2)
 
* CBS: zie link 3
 
* Artikel in marxistisch maandblad Vonk, zie link 4
 
* Kerncijfers 'Geven in Nederland', zie link 5
 
* Human Development Index van de Verenigde Naties, link 6
 
samenstelling: William de Bruijn