_________
OVERHEID
 
Sinds pakweg 1989 (de Nota Heerma) was er ook in het Hollandse wonen één devies: 'Meer markt, minder overheid'. Ooit verbasterde Bouwfonds-directeur Friso de Zeeuw dit in DNW al tot 'Meer markt, ándere overheid' (link 1). Was volkshuisvesting na 1945 vooral de taak van rijksoverheid en wethouders, in de jaren '90 groeide de macht van de marktpartijen. Terwijl markt en consumenten er samen wel uitkwamen, zagen we de Zeeuw's 'andere overheid' ontstaan:
 
* het eigenwoningbezit werd steeds meer gestimuleerd. In 1997 werd de 50%-ratio gehaald. Inmiddels bestaat 52% van de woningvoorraad in Nederland uit koopwoningen, en 48% uit huurwoningen, volgens het CBS. In andere Europese landen heeft 64 tot 80% van de inwoners een eigen koopwoning. Het aandeel koopwoningen in de Nederlandse nieuwbouw is groeiende, hetgeen soms tot felle discussies leidt (denk bijvoorbeeld aan het geplande woningaanbod op IJburg).
 
* als eind jaren negentig de macht van de projectontwikkelaars wel erg groot wordt, treedt weer een verschuiving op in de driehoek: de consument krijgt meer inbreng (link 2). Vooral staatssecretaris Johan Remkes (VVD) bepleit de groei van het particulier opdrachtgeverschap.
Vanaf 2000 dateren de berichten dat 100 jaar na de eerste Woningwet (1901) de Nederlander 'zichzelf' wil huisvesten (link 3).
Remkes pleit ervoor dat vanaf 2005 minstens 33% van de nieuwbouw uit 'zelfbouw' zou moeten bestaan. Momenteel is dat nog 17% (zie link 4).
 
* een proces van decentralisatie is zichtbaar. De Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening (november 2001), die bij VROM tot stand kwam onder minister Jan Pronk, voorziet o.a. in meer eigen zeggenschap van provincies en gemeenten waar het nieuwbouw aangaat (link 5).
 
______
MARKT
 
Luxe mág weer, de grootste woningnood is voorbij, en Nederland is ontegenzeggelijk rijker geworden (gemiddeld 25% in de laatste 7 jaar, volgens ingewijden). Dus is een groot deel van Nederland permanent op zoek naar 'iets ruimers', zoals de Groene Amsterdammer al in 1999 constateerde (link 6).
 
Ontwikkelingen in de markt:
 
* het luxe segment wordt zowel op de Vinex-locaties (link 7) als in andere nieuwbouwprojecten (link 8) steeds beter bediend.
 
* Nederlandse marktpartijen beginnen voorzichtig na te denken over 'gated community'-achtige bouwstijlen. In een recent artikel volgt Manuel Aalbers de Amerikaanse definitie: 'gated communities are residential ares with restricted access such that normally public spaces have been privatised' (link 9). In zijn conclusie waarschuwt hij Europa voor de gecombineerde gevolgen van afbouw van de welvaartsstaat, privatisering, suburbanisatie, verrommeling, afnemende solidariteit en verminderde aandacht voor sociale woningbouw.
 
* als ' het wonen weer persoonlijk wordt' (link 10), hoe zal de markt dan omgaan met zelfbouwende:
 
_____________
CONSUMENTEN
 
Aan de vraagkant, die der woonconsumenten, zijn de belangrijkste drie tendenzen: zelfbouw, woonwens-inventarisatie en segregatie.
 
* enig speurwerk leert dat er aan consumentenzijde al vele zelfbouw-initiatieven zijn. Expositie annex boek 'Heilige Huisjes' maakt al onderscheid tussen zelfbouwers en samenbouwers, en tussen seriematige projecten en individuele zelfontwerpen (link 11). Het meest bekende zelfbouw-project is ws. het ' Gewilde Wonen' in Almere (link 12). Architect Carel Weeber, die in 1996 samen met politicus Adri Duivesteijn het zogenaamde ' wilde wonen' introduceerde, probeert een overzicht bij te houden op de ' wilde wonen' - site (link 13). Overigens komen niet alle ' bouw- uw eigen wijk' - initiatieven ook van de grond (link 14).
 
* de laatste jaren ontstaan meer verfijnde instrumenten om woonwensen van mensen te inventariseren. Voor meer daarover, zie De Nieuwe Wijk, bij 1. De Uitgangspunten, en bijbehorende links.
 
* wat betreft wensen van consumenten tot meer gesegregeerd wonen, zie het voorstel van woningbouwvereniging Wonen voor Allen (link 15) en twee reacties uit de politiek (link 16 en 17).