|
Ansichtkaarten uit vervlogen dagen, dat zijn de beelden die we voorgeschoteld krijgen in de prachtige film Zdravi ljudi za razonodu, oftewel De Litanie van de Gelukkig Mensen. In deze film uit 1971 maken we kennis met een groot aantal inwoners van de streek Vojvodina in Servië, een gebied waar veel verschillende nationaliteiten - in totaal 33 - in schijnbare harmonie met elkaar samenleefden. De huizen van elk dorp in deze streek hadden een eigen kleur. Zo schilderden bijvoorbeeld de Kroaten hun huizen geel, de Slowaken blauw, de Russen wit, de Hongaren groen.
Toen de jonge cineast Karpo Godina deze bijzondere karakteristiek tijdens een bezoek aan Vojvodina ontdekte, besloot hij er een film over te maken. Samen met een bevriende fysicus, die de geluidsopname voor zijn rekening nam, scheurde hij in een piepkleine Fiat 500 over de landwegen en portretteerde de plaatselijke bevolking voor hun huizen. Godina: “We klopten gewoon op de deuren en vroegen ‘mogen we u filmen’. Sommige mensen begrepen het niet helemaal en vroegen ons vervolgens hoeveel ze daarvoor moesten betalen. Wij riepen dan ruimhartig: ‘Voor deze keer doen we het gratis!’. De mensen waren ons dan zeer dankbaar en poseerden vol trost voor de camera.” Dit leverde niet alleen een cinematografisch juweeltje op, met prachtige kleuren en ontroerende taferelen, het bleek bij nadere beschouwing eveneens een politiek pamflet. Godina: “Toen de film op het Belgrado Filmfestival werd vertoond kreeg hij een staande ovatie die wel tien minuten heeft geduurd. Men ervoer de film als een esthetische loutering, maar kort daarna hebben critici en politici de politieke ondertoon kunnen ontcijferen.” Want hoewel elke dorp wordt ingeleid met een liedje waarin de liefde tussen de Balkanvolkeren wordt geroemd, blijkt uit sommige citaten dat men zich eerder concentreert op de verschillen - zij zijn zus en wij zijn zo - dan op de overeenkomsten. De autoriteiten zagen dit blootleggen van de ‘ware’ volksaard als een subversieve daad van de filmmaker en plaatsten hem een jaar na de première op de zwarte lijst. Deze vermelding maakte het Godina jarenlang onmogelijk om emplooi te vinden in de filmwereld. Inmiddels weten we dat de gevierde naastenliefde inderdaad slechts zeer oppervlakkig was en dat de dieperliggende gevoelens van haat en ressentiment uiteindelijk tot bloedige oorlogen tussen de bevolkingsgroepen van het voormalige Joegoslavië hebben geleid. En dat geeft deze film in retrospectief extra betekenis. Het voorstel om de film in Nachtpodium te laten zien, is afkomstig van de Sloveense Maja Cesnovar. Zij kwam midden jaren ‘90 naar Nederland om Film- en Televisiewetenschappen te studeren. Sindsdien woont ze in Amsterdam. Ooit, nog op het gymnasium in Slovenië, zag Cesnovar de film en deze maakte toen grote indruk op haar. Tot haar blijde verrassing zag ze De Litanie van de Gelukkige Mensen onlangs weer tijdens een klein filmfestival. Het leek haar een mooi idee om via Nachtpodium de film, voorafgegaan door een interview met de inmiddels 60-jarige regisseur, aan een groter publiek te tonen. Voor dit interview ging zij terug naar haar geboorteland en zocht de sympathieke filmmaker op in de hoofdstad Ljubljana, alwaar hij doceert aan de filmacademie. Karpo Acimovic Godina is geboren 1943 in Skopje als zoon van fotograaf, journalist, revolutionair en bohémien Viktor Acimovic en actrice Milena Godina. Van 1962 tot 1966 studeert hij theater- en filmregie aan de AGRFT filmacademie in Ljubljana. Hij begint zijn filmcarrière in de jaren zestig met amateurfilms en korte documentaires die internationaal behoorlijk succes hebben. Als cameraman werkt hij in de loop van zijn carrière aan meer dan twintig films. Ook regisseert hij verschillende televisieseries en films en voor de laatste ontvangt hij internationaal veel prijzen. Godina werkt een tijd als assistent van filmmaker Jean-Luc Godard. De invloed van Godard is vooral te merken Godina's film The Gratinated Brain of Pupilia Ferkeverk. Een andere bekende film van Godina is Nedostaje Mi Sonia Henie (I miss Sonia Henie) uit 1972. Voor dit filmproject over olympisch schaatser Sonia Henie werkte Godina samen met filmiconen als Milos, Forman, Tinto Brass en Paul Morrissey. De films Zdravi ljudi za razonodu en Nedostaje Mi Sonia Henie zijn momenteel helaas nergens verkrijgbaar.
Reacties kun je mailen naar nachtpodium@vpro.nl.
|
|