De naamgever van dit programma was een kunstenaar die een groots en meeslepend leven leidde. Artistiek gezien, van alle markten thuis. Picabia was een playboy, een provocateur en een van de interessantste kunstenaars van zijn tijd.

'Het leven is veel interessanter dan kunst'

Picabia 1879-1953

Picabia is vernoemd naar de bekende Spaans /Franse kunstenaar uit de vorige eeuw. Francis Picabia was een echte avant-gardist, een man die behoorde tot verschillende kunststromingen maar daar binnen altijd zijn eigen gang ging. Gezegend met een groot artistiek talent verkeerde deze bon-vivant met de groten der aarde. Alle bekende kunstenaars uit het begin van de vorige eeuw behoorden tot zijn vriendenkring: Andre Breton, Marcel Duchamp, Pablo Picasso, etc, etc. Picabia was onverschrokken en stoutmoedig. Hij had lak aan tradities en conventies.

In de tijd dat kunstenaars met hun schildersezel naar buiten gingen om een neo-impressionistisch landschap te schilderen, kocht Picabia een ansichtkaart van datzelfde landschap en schilderde het na. Picabia vond het onzin om in de openlucht te schilderen: juist de lichtpuntjes in het water duren te kort om het in het moment vast te leggen. Een voorloper was Picabia altijd en overal.
Picabia gebruikte vaak bestaande plaatjes voor zijn werk . Hij daagde iedereen uit om hem een imitator en plagiator te noemen. Het maakte hem niet uit, het inspireerde hem eerder. Voor Picabia was schilderkunst alles behalve een medium om de werkelijkheid voor te stellen. In een werk dat geweigerd werd door de Salon des Independents laat hij dat duidelijk zien. Hij plakte een foto van zichzelf, gemaakt door Man Ray, en daaronder schilderde hij schetsmatig de foto na. Hij geeft het de titel La veuve heureuse, de gelukkige weduwe: de schilderkunst is de ‘gelukkige weduwe’ nu ze verlost is van de dwang om de werkelijkheid voor te stellen.

In l óeil Cacodylate 1921 neemt Picabia de hele kunstwereld op de schop. Hij laat het schilderij door allemaal bevriende kunstenaars ondertekenen. De handtekening waarmee een kunstwerk haar hoge waarde krijgt wordt zo ineen keer teniet gedaan.
Picabia liep in de jaren 20 alle ismen af van kubisme tot orfisme.
Begin 20 ste eeuw gaat Picabia voor het eerst naar New York . Het maakt een verpletterende indruk op hem. Het hart van de wereld, de machines en de vrouwen fascineert Picabia mateloos. Voor Picabia is de machine iets autonooms, iets wat los stond van de werkelijkheid, los van zijn schepping: een Fille née sans mère of te wel een meisje zonder moeder (kunstwerk: Fille née sans mère, p.179)
Kunst moest volgens Picabia ook onafhankelijk zijn. Op zijn best was kunst dan ook door een machine gemaakt.
In 1915 gaat Picabia opnieuw naar New York. Hier ontmoet hij Marcel Duchamp. Samen met Man Ray en Duchamp richt hij in 1916 officieel het dadaïsme op. Zij ontwikkelen een abstracte stijl van grote schilderijen met half organische, half mechanische vormen vol sensuele en seksuele associaties. Picabia shockeert het publiek met deze werken waarin het bedrijven van de liefde wordt vergeleken met een mechanische activiteit.
Hij gebruikt hiervoor bestaand beeldmateriaal uit handboeken van technici. De titels haalde hij uit Petit Larousse, de bekende encyclopedie.

Picabia was de ‘schilder onder de dadaïsten. Maar hij had wel belangstelling voor film, In 1924 maakt hij samen met regisseur ReneClair de beroemde dadaïstische film Entr’acte. Picabia schrijft het scenario en speelt zelf mee. De film wordt vertoond in de pauze bij een balletvoorstelling: Relâche, eveneens bedacht door Picabia. De muziek is van Satie . In Entr’acte zien we Picabia als ballerina met een baard een dans uitvoeren. Samen met Eric Satie vuurt hij een kanon af. Man Ray en Marcel Duchamp spelen op potje schaak op het dak. Het is videokunst avant la lettre.

Hij richt een tijdschrift op getiteld” 391, een manifest voor anti-kunst waarin hij veel uitspraken over anti kunst verkondigt. 'Het Schone en het Ware in de kunst bestaat niet. Alleen de intensiteit van een persoonlijkheid, de mens en zijn vitaliteit, direct gegoten in een werk'

Voor Picabia heeft kunst niets met kundigheid te maken. De kwaliteit ligt niet in de manier waarop iets is geschilderd, nog in de stijl, maar in het plezier waarmee conventies worden doorbroken. Zodra dadaïsme een instituut werd moest het ook beëindigd worden, dadaïsme zou nooit een stroming kunnen worden want het lag in zichzelf besloten dat het geen enkele richting of regel kan hebben. In 1921 breekt Picabia met Dada.

Na het Dadaïsme schildert hij Spaanse danseressen, dit werd ontvangen als burgerlijke realistische salonkunst! Picabia schilderde kitsch in een tijd dat kitsch nog niet avant-gardistisch was. Ook maakte hij collages en schilderijen die hij transparanten noemden. In zijn transparanten hergebruikte hij tekeningen uit zijn jeugd van stierenvechters en meisjes uit Sevilla.
Picabia was enorm rijk. Zijn familie had suikerplantages in Cuba en hij profiteerde daarvan. Hij had 127 auto, vele villa’s, jachten en vrouwen. Hij is drie keer getrouwd, waarvan de laatste 28 jaar met Olga.

Tijdens de oorlog had hij weinig geld. In deze tijd schilderde hij veel naakte vrouwen die hij vond in Franse blootbladen. (Femmes au Bulldog 1941-42 p.59). Picabia noemde dit levensmiddelenkunst: peinture alimentaire’’. De sultan van Marokko kocht veel van deze weken en Picabia had het geld hard nodig.
Na de oorlog heeft Picabia heel kort vastgezeten wegens collaboratie met de Duitsers. Zijn naakten zouden verwijzingen zijn naar de realistische naaktschilderijen van Germaanse meisjes uit het derde rijk. Hierdoor lieten zijn vrienden hem in de steek. Alleen Marcel Duchamp bleef hem tot op het laatste trouw.

De laatste jaren van zijn leven ging Picabia abstract werken: zijn zogenaamde stippenperiode. Hem werd stijlloosheid verweten. Ook dit werd later tijdens het postmodernisme een positieve eigenschap.