Tijdens zijn stage bij Picabia kwam deze progressievelling erachter dat niet
alleen video, maar ook animatie een krachtig middel is om de boodschap
visueel te verwoorden. Het ziet er niet naar uit dat deze jongeman eerdaags
zijn laatste loodjes legt en dat komt goed uit, want tot zijn dood zal hij
blijven doorgaan met het ontwikkelen van prikkelende visuele spektakels.

Ik ben niet alleen gespecialiseerd in Motion Graphics, dus ik kreeg ook de mogelijkheid om advertenties te maken voor in de Blend en om bijvoorbeeld de dvd hoesjes voor de uitzendingen vorm te geven. Moet natuurlijk even de collega’s props geven. Het is geen straf om met de gezellige productie en redactie en iedereen die rond het programma hangt samen te werken, muziek te luisteren en te babbelen over dingen. Iedereen heeft zo zijn interesses en dat is handig om een gevarieerd programma te maken. Maar dat bonte gezelschap is wel in een aantal maandjes een gezellig vriendenclubje geworden. Dus als je een stageplek zoekt is de VPRO the shit ya’ll.
Kan alleen die Kees en Jan niet uitstaan, stomme stagiaires ook altijd, haha…(En Niels goed gedaan hoor..je weet wel wat..)

 
Lekker bemoedigend.
‘Het is op z’n minst flauw om het nu al af te schieten,’ reageert Picabia-eindredacteur Geert van de Wetering mild. ‘Bovendien doen in het begeleidende artikel een aantal krantenredacteurs zelf voorstellen voor nieuwe kunstprogramma’s. Toen ik die las, was ik vooral blij dat zij niet voor tv werken.’
 
Maar Picabia ligt nu dus al onder vuur.
‘Ach ja. We hebben zelf hoge verwachtingen van het programma. Maar ik heb niet het idee dat ik met m’n hoofd op een hakblok lig. We vatten het maken van Picabia niet op als een zware taak en lijden er ook niet onder. Integendeel; het enthousiasme is groot.’
 
Heb je zoals de Volkskrant schrijft inderdaad de opdracht van de VPRO om met Picabia binnen tien weken een eigen stijl te definiëren, een visie te ontwikkelen en een publiek aan je te binden?
‘Totaal niet. Het programma is juist heel soepel tot stand gekomen; geheel tegen de tegenwoordig heersende trend in waarbij alle voorstellen door commissies en netcoördinatoren goedgekeurd moeten worden. Eerst deed ik de eindredactie voor Nachtpodium. Toen dat ophield te bestaan, ging ik eind december met een mini pilot voor een nieuw kunstprogramma naar hoofddirecteur tv Daniëlle Lunenborg. Op basis daarvan mochten we een proefaflevering gaan maken van vijftig minuten. En die gaf genoeg vertrouwen voor een serie van tien afleveringen. Onmogelijke opdrachten of doelstellingen hebben we nooit gekregen.’
 
Ook niet over hoeveel kijkers jullie moeten trekken?
‘Nee, dat is niet gezegd. Ik heb zelf wel cijfers genoemd, maar die ga ik hier niet herhalen.’
 
Waarom niet?
‘Daniëlle Lunenborg moest er smakelijk om lachen. Er sprak kennelijk zoveel bravoure uit dat we het advies hebben gekregen om die cijfers maar niet serieus te nemen. Uit zelfbescherming.’
 
Denk je dat de titel grote drommen mensen nieuwsgierig zal maken?
‘Ik heb inmiddels gemerkt dat niet iedereen de Frans-Spaanse kunstenaar Picabia kent. Eerlijk gezegd ging het me óók om het woordbeeld; die A’s en I’s vind ik mooi. En het klinkt exotisch. Maar de kunstenaar Picabia was wel een man die goed bij de opzet van het programma past. Hij behoorde tot verschillende kunststromingen, maar ging daarbinnen altijd zijn eigen gang. Hij was bevlogen en een bon-vivant.’
 
En dat wordt het programma ook: bevlogen?
‘Ja. We willen op een positieve, enthousiasmerende manier laten zien wat er voor bijzondere dingen gebeuren op uiteenlopende gebieden. ‘
 
‘Picabia vindt alles interessant dat met passie, talent en energie gemaakt is,’ staat op de site. ‘Of het nu een schilderij is of een videoclip, een boek of een reclame, een film of een modelijn.’
‘Hoge en lage kunst zijn van die beladen begrippen. Ik zou willen dat er een alternatief was. Het klinkt alsof het ook iets over kwaliteit zou zeggen, maar populaire cultuur is niet per definitie minderwaardig. Picabia gaat in principe over allebei.’
 
Maar hoe is dat concreet? Een onbekende kunstenaar naast een reportage over Jan Smit?
‘Nee, het zit ‘m meer in de wederzijdse beïnvloeding. In de eerste aflevering bijvoorbeeld zit Amie Dicke, een Rotterdamse kunstenares die reclamefoto’s van glamourvrouwen met een chirurgisch mesje bewerkt en zo een nieuw, angstaanjagend beeld creëert. Een beeld dat commentaar geeft op de modewereld. Nu is het wonderlijke dat diezelfde wereld het heel mooi vindt wat ze maakt, zodat Dicke’s werk uiteindelijk in een zelfde soort tijdschrift is gepubliceerd als waarnaar ze kritisch kijkt. Naar die vermenging zijn we steeds op zoek.’
 
Waarom heeft Picabia als ondertitel ‘La esperanza & extravagancia de la cultura contemporanea’?
‘Waarom vraag je dat?’
 
Het lijkt me niet direct een publiekstrekker.
‘O, je denkt aan een afschrikkend effect. Op die manier heb ik er niet over nagedacht. We gebruiken het trouwens nauwelijks. Je ziet het staan in de leader, maar we hebben het gewoon over Picabia.’
 
Daar had je het toch bij kunnen laten?
‘Het is om dat exotische te benadrukken. Een soort extra versiering. En het zegt ook wel iets over wat we met het programma willen uitdragen; in die zin is het misschien een mission statement. Het slaat op de hoopvolle verwachting die kunst kan geven, op de voldoening die je van het onbekende kunt krijgen. En het legt de nadruk op het buitensporige van de wonderbaarlijke kunstwereld. Het moet als een strijdkreet klinken, een grote sprong voorwaarts.’
 
Waarin verschilt Picabia van R.A.M.?
‘Picabia bestaat uit gefilmde items van verschillende lengte die maximaal twaalf minuten duren. R.A.M. had verschillende vormen, maar in de uitzendingen die het meest op Picabia leken, duurden reportages minstens een kwartier. Bovendien ging het in R.A.M. vaak over de mens achter de kunstenaar. Zo’n psychologisch onderzoek is niet onze eerste insteek. Wij willen de passie van het maken laten zien. Creativiteit delen. En omdat het programma over maken gaat, geven we het ook creatief vorm. Niet als opleuking, maar ter versterking van de inhoud.’
 
Waarom heb je voor een onervaren presentatrice, Lisa Boersen, gekozen?
‘Iedereen die aan dit programma werkt is niet superervaren. Hiermee stroomt nieuw bloed binnen de VPRO. En over Lisa: ze heeft als redacteur gewerkt voor bijvoorbeeld Propaganda en Kunst moet zwemmen, en is cultureel programmeur voor Paradiso. Ze is niet totaal ingewijd in cultuur, maar ook niet totaal naïef. Niet heel arty, wel heel nieuwsgierig.’
 
Na tien afleveringen begint de zomer en bereidt de publieke omroep zich voor op grote veranderingen zoals de zenderindeling. Einde van Picabia?
‘Niet persé, en dat is ook bijzonder. De VPRO heeft de intentie uitgesproken haar best te doen het in september doorgang te laten vinden. Het voelt als een soort paradijs, alsof ik een kind ben in Jamin en m’n moeder zegt: pak wat je pakken kan.’

Regisseur Chiel Aldershoff volgde JR vier dagen lang en filmde JR’s hele werkproces: van het maken van foto’s in de banlieu tot het opplakken van de posters in de Franse hoofdstad.
 
“JR bleek een hele aardige jongen te zijn,” begint Aldershoff. “De eerste ochtend waren we al druk in de weer, omdat JR zorgvuldig zijn vermomming wilde uitzoeken. Omdat hij illegale dingen doet, wilde hij niet herkenbaar in beeld komen en kwamen we uiteindelijk op een vermomming in de vorm van een hoed en zonnebril.”
 
En toen naar de banlieu. Aldershoff: “Ik mocht helaas niet mee. Ik wilde wel heel graag, maar er mocht maar één iemand mee. Het is in die wijken na alle media-aandacht naar aanleiding van de rellen toch een beetje gevaarlijk voor journalisten.” Ook wilde JR zijn street credibility houden. Hij heeft een vertrouwensband met de jongeren opgebouwd en het meenemen van een Nederlandse tv ploeg is nou niet direct bevorderlijk voor zijn eigen werk in de Parijse buitenwijken. Aldershoff: “De cameraman werd dan ook niet voorgesteld als een journalist die kwam filmen, maar als kunstenaar.”
 
Er werd gefilmd in Clichy du Bois, een van de ergste wijken in de banlieu. Aldershoff: “De ramen zitten niet meer in de portieken, liften doen het niet, en zonder begeleiding is het daar als buitenstaander niet veilig. JR had ook zoiets van ‘met één blanke kan ik nog wel aankomen, maar met twee!’ Hij ging zelf op pad met twee vrienden uit de wijk waardoor onze cameraman daar gewoon met apparatuur kon rondlopen. Zonder die begeleiding hadden we, volgens JR en zijn vrienden, de banlieu weer zonder camera kunnen verlaten.”
 
“De geluidsman en ik mochten niet mee de banlieu in,” zegt Aldershoff. “Nadat wij het geluid hadden ingesteld en de cameraman instructies hadden gegeven moesten wij twee wachten tot de cameraman en JR terugkwamen uit de banlieu. Maar het duurde en duurde en het werd later en later en de telefoon van de cameraman werkte ook nog eens niet in Frankrijk en toen begonnen we ons wel een beetje zorgen te maken, onnodig gelukkig, want iedereen keerde heelhuids terug.”
 
Terug in Parijs volgde Aldershoff JR ook op straat waar de Franse fotograaf tot ’s nachts vier uur in de weer was met het beplakken van de stadsmuren met zijn enorme posters. Aldershoff: “Hartstikke spannend natuurlijk, want het is wel illegaal. JR zelf gaat heel zorgvuldig te werk. Pakt alle spullen bij elkaar, zijn plaksel mee en dan op zoek naar een goede plek om te plakken. En dat is een heel ritueel. JR zoekt echt naar een plek die helemaal klopt, ook qua compositie en dergelijke. Het is dus niet een kwestie van lukraak posters plakken.”
 
De kunstwereld heeft veel interesse in JR, maar de Fransman heeft zijn hart aan de straat verloren. Aldershoff: “Toen wij hem filmde, merkte je ook echt dat er door de galerieën aan hem wordt getrokken, maar JR wil niet een bepaalde elitaire groep bereiken. Hij kiest voor de straat om zo een zo groot mogelijk publiek te bereiken. Binnenkort is zijn werk wel te zien aan de buitenkant van een galerie. Hij wil niet dat zijn werk in galerieën zelf hangt, dus plakt hij de buitenmuren van een Parijse galerie vol. Hij heeft ook een groot aantal van die banlieue jongeren uitgenodigd om de opening bij te wonen. In plaats van relschoppers vormen zij dan de sterren van de avond.”
 

Bijna alle westerse steden leven nu met de erfenis van het utopische denken van architecten als Le Corbusier, die geloofden dat hun betonnen kolossen de mensheid gelukkig kon maken. Nu worden de Bijlmers van de wereld in ijltempo afgebroken.
 
Stalker/ON is een Italiaans collectief van architecten, urbanisten en kunstenaars. Zij verkennen de rafelranden van de stad. Stalker/ON nam een van die producten van het utopische denken van architecten onder handen. Tegen de grens van Rome werd begin jaren tachtig een gebouw neergezet van maar liefst 1 kilometer lang. Ruim twintig jaar later staat de flat te verpauperen. Maar Stalker/On gelooft niet in afbraak. Zij denken dat de planners van deze tijd blind zijn voor de creativiteit en het aanpassingsvermogen van de bewoners. Zij zien een gebouw vol kleine buurtjes en dorpjes, waar bewoners liefdevol hun plantjes verzorgen en gemeenschappelijke ruimten inrichten voor de spelende kinderen. Ik vind het mooi dat er vanuit de architectuur zelf een beweging groeit die oog heeft voor de menselijke aard. Zonder meteen te roepen dat alle flats tegen de vlakte moeten. Want dat is de makkelijkste weg.
En het modernisme in de architectuur heeft een hoop ellende opgeleverd, maar ook duizelingwekkende bouwwerken die een liefdevolle renovatie verdienen in plaats van de sloophamer.
 

In onze rocktempel Vera te Groningen mocht ik ze treffen en het eerste half uur van de show wist ik niet goed wat ik er mee moest. Ik had gehoopt op een mix van ouder werk en de nieuwe plaat maar ze gingen keihard hun eigen weg; nieuwe nummers en geen catchy hits maar hypnotiserende gekte. Het was 'love it' or 'hate it' en ik was helemaal om. De elektriciteit die tijdens het optreden in de lucht hing kan ik alleen maar vergelijken met bands als Shellac, Lightning Bolt en Oxes.
 
Voor de opnames van de Liars zijn we naar Londen gegaan alwaar ze hun Europese tour afsloten in ULU (University London Union). Dit universiteitscomplex midden in Londen omvat collegezalen, een bibliotheek, een ondergronds zwembad en een beruchte concertzaal.
De band werkte, ondanks het feit dat ze uitgeput waren graag mee. Het interview is enigszins gehaast verlopen; een half uur en niet langer. Dus precies om half 6 hoorde ik achter mij het management vragen “Last question please”.
De zanger Angus Andrew bleek wederom een waar podiumbeest maar in de voorbereidingen op de show bleek hij hiervoor wel de nodige concentratie op te moeten bouwen. Tot onze verbazing deed hij rek en strek oefeningen in de kleedruimte en zette hier lekker hard hiphop bij aan. Dit alles om zijn zenuwen te bedwingen en in de juiste sfeer te komen. Echt schattig.
De show was wederom meeslepend en de hele zaal ging volledig mee met de stuwende drums. Wat betreft de nieuwe plaat; 'Drum's not Dead' is een gepassioneerde plaat geworden die in je cdspeler moet groeien. Een echte aanrader voor de liefhebber van gezonde waanzin. Hou deze heren in de gaten want als ze in de buurt zijn mag je ze niet missen.

En dan.Enkele weken geleden las ik in de Vlaamse krant "De Morgen" een column van dezelfde Christophe Vekeman onder de titel "Kinderachtig". De schrijver trok op sarcastische manier van leer tegen zijn generatiegenoten die plots en collectief hun kinderwens in realiteit omzetten. Kort samengevat: vrijheid-blijheid maar waarom moet alles en iedereen bij dit gebeuren betrokken worden? Waarom denken jonge ouders dat ze zo ongelooflijk uniek zijn en vooral waarom de misvatting dat hun vriendenkring hen plots ook zou zien als epicentrum van hun leefwereld? Nu wil het toeval dat ik het niet alleen werkelijk helemaal eens was met de column maar wat ik vooral zo briljant vond was de mix van analyse, durf en vooral de humor. Ik denk dat de betrokkenen (Vekeman betrekt in zijn columns zijn vrienden en kennissen) niet het gevoel hebben dat ze te kakken worden gezet. Die column bleef door mijn hoofd spoken. Reden om voor "Picabia" een kort filmpje over de schrijver-columnist te maken. Dus trok ik naar Gent waar de man woont.
 
Toeval bestaat niet... Al bij het openen van de deur, waaide "Oh Mary" van Neil Diamond me toe. Een nummer dat ik de laatste weken ontelbaar vele keren beluisterde. Daarna bleek dat we nog eenzelfde fascinatie deelden voor "The Sparks". En op de schoorsteenmantel stond een citaat van mijn geliefde kunstenaar Marcel Duchamp. Notabene hèt citaat dat ik als Belg de laatste jaren het meest uitgesproken heb met wat er in Nederland allemaal aan de hand is : "Er is geen oplossing want er is geen probleem" (vrij vertaald en ook perfect omkeerbaar). Verder bleek Vekeman een uiterst aimabel, erudiet en sympathieke jongen. En hij heeft een timide, mooie vriendin maar ook dit geheel terzijde.
 
Enfin, zelden zo blij geweest om missionaris te spelen: als er door mijn filmpje één "Borrel met Barry" meer in Nederland verkocht wordt dan is mijn missie gelukt. En, met dezelfde bekeringsdrang doe ik nog één keer een oproep : Geloof in mij! Ga naar de boekhandel. Koop dit
zwaar onderschatte boek en als U het niet goed vindt, nodig ik U nadien uit voor "een borrel met Jos". U mag me dan komen uitleggen wat er schort bij een glas J&B. Niet mijn lievelingsdrankje maar wel héél toepasselijk bij het hilarische verhaal.

In deze tentoonstelling presenteert Dicke nieuwe sculpturen die het resultaat zijn van haar onderzoek naar 3-dimensionele vormen die teruggrijpen op klassieke en hedendaagse opvattingen over schoonheid. De nieuwe sculpturen zijn gemaakt van diverse materialen, waaronder verf, gips, gevonden voorwerpen en natuurlijk haar welbekende bewerkingen van modellen uit modetijdschriften.
 
Private Property is geinspireerd op het werk van de invloedrijke Duitse fotograaf Helmut Newton, wiens foto's van naakte modellen heeft bijgedragen aan het schoonheidsideaal in de periode 1960-1990.
 
Door de recente fotoshoot van Mario Sorrenti, waarvoor Dicke model stond, werd Dicke de belichaming van Newton's ideaal. Toch vormt de belangrijkste uitkomst van haar onderzoek het feit dat alle schoonheid vergankelijk is.
 
Amie Dicke
Peres Projects Berlin
Schlesische Strasse 26 Kreuzberg
 
open van dinsdag tot zaterdag
12.00 uur - 18.00 uur