Natuurlijk bleef het niet bij de intro, de overvloed aan (zwart) humoristische oneliners, scènes en uiteraard ook het verhaal als geheel spraken mij erg aan. Ik ben altijd al een actieve lezer geweest en voor die tijd had ik al American Psycho en Glamorama van Brett Easton Ellis gelezen en een aantal boeken van Douglas Coupland, een beetje hetzelfde genre dus. Enige tijd later op internet kwam ik erachter dat Fight Club gebaseerd is op het gelijknamige boek van Chuck Palahniuk en kwam ik vervolgens op www.chuckpalahniuk.net
Op de site stonden ook verwijzingen naar Douglas Coupland en Brett Easton Ellis onder de sectie 'If you like Chuck, you'll like these'. Die link kan je ook andersom maken dus met een lijst van de 4 boeken die Chuck tot dan geschreven had (Fight Club, Survivor, Invisible Monsters en Choke) stapte ik de American Bookcenter in Amsterdam binnen. Al Chucks boeken waren aanwezig, dus besloot ik ze maar op chronologische volgorde te kopen. Fight Club en Survivor dus.

Deze heb ik in een moordend tempo uitgelezen (een dag of 3). Toen ik ze uit had ben ik direct terug gegaan om Invisible Monsters en Choke te kopen. Je zou kunnen spreken van het begin van een heuse Palahniuk verslaving.
Nadat ik deze uit had gelezen ben ik me op de site in Chuck gaan verdiepen. In mijn optiek speelt de site een belangrijke rol in Chucks populariteit. Ten eerste staan er hopen artikelen, interviews en 'little known facts' over hem op, die stuk voor stuk ook nog interessant zijn. Daarnaast zijn zijn boeken ook uitermate geschikt om nog eens te bespreken. Als ik Survivor (mijn persoonlijke favoriet) als voorbeeld neem: dit boek wordt vanuit de ogen van de protagonist verteld. Hij vertelt aan een black box van een vliegtuig waarom hij gedaan heeft wat hij gedaan heeft (niet veel soeps), alleen verdraaid de hoofdpersoon de waarheid om zichzelf in te dekken. Als je niets vermoedend het boek leest dan is het verhaal gewoon wat er staat, lees je tussen de regels door dan kom je op een heel andere waarheid uit. Het is moeilijk uit te leggen aan iemand die het niet heeft gelezen, maar de genialiteit waarmee dit boek geschreven is, blijft me verbazen.

Op het forum, beter bekend als 'the cult', staat een ellenlange thread over 'the truth of survivor' waarin haast elke pagina en elke zin ontleed wordt. Dit wordt niet alleen met Survivor gedaan maar ook met de andere boeken, al zijn die iets minder 'dubbel'.

Ik denk dat zijn boeken in Amerika ook populariteit genieten omdat ze maatschappelijke problemen aan de kaak stellen die het prototype 'star spangled banner' Amerikaan met de hand op het hart voor lief neemt. Persoonlijk is dit voor mij als Nederlander/Europeaan minder van belang omdat 'wij' doorgaans een iets realistischere, minder rooskleurige kijk op de samenleving hebben. Maar uiteraard zijn de behandelde onderwerpen (kapitalisme, religie, doelloos leven, enz.) hier ook van toepassing. De onderwerpen worden door Palahniuk altijd op een overdreven en zwartkomische manier verteld en aangedikt. Sommige mensen nemen deze, mijn inziens, iets te letterlijk. Zo werden echte Fight Clubs opgericht en gingen mensen 'homework assignments' uitdelen aan andere mensen om Project Mayhem na te bootsen. Die mensen begrijpen de essentie van het verhaal niet helemaal. Eigenlijk zijn zijn boeken hyperbolen die je aan het denken moeten zetten.

Ik zal even een tweetal concrete voorbeelden geven van de 'hyperbolen'. Ze zijn op zichzelf staand natuurlijk wat minder spraakmakend, maar je moet het in het grotere geheel van het boek zien.

Deze eerste komt uit Fight Club zijn eerste boek (eigenlijk zijn 2de want al is Invisible Monsters als 3de gepubliceerd die had hij eigenlijk eerder geschreven), dit is een van de bekendste onder de fans en wordt gezegd door hoofdpersoon en anti-held Tyler Durden: "You are not your job...you are not how much money you have in the bank...not the car you drive...not the contents of your wallet. You are not your fucking khakis. We are the all-singing, all-dancing crap of the world."

Wat zoveel wil zeggen als: hoeveel kapitalistische middelen je ook hebt, mensen zijn gewoon het uitschot van de wereld. Zo zegt hij ook nog ergens "You are not a beautiful and unique snowflake".

De tweede komt uit zijn laatste boek Diary dat ik momenteel nog aan het lezen ben, het wordt verteld door 1 van de belangrijkere personen, Angel Delaporte: "Beverly Hills, the Upper East Side, Palm Beach, these days, Angel Delaporte says, even the best part of any city is just a luxury suite in hell. Outside your front gates, you still have to share the same gridlocked streets. You and the homeless drug addicts, you still breath the same stinking air and hear the same police helicopters chasing criminals all night. The stars and moon erased by lights from a million used car lots. Everyone crowds the same sidewalks, scattered with garbage, and sees the same sunrise bleary and red behind the smog. Angel says that rich people don't like to tolerate much. Money gives you permission to just walk away from everything that isn't pretty and perfect. You can't put up with anything less than lovely. You spend your life running, avoiding, escaping."

Persoonlijk, als ik zoiets lees, denk ik er even over na en kom ik tot de conclusie dat het juist is. Ik ben het overigens niet altijd met alles eens maar je hebt dan toch over die onderwerpen even nagedacht, dat is wel één van de krachten van Palahniuk. Een andere kracht die uit dit soort stukken voortvloeit is identificatie, dat je het leest en denkt: "Ja precies! Er zijn dus meer mensen die er zo over denken."

Wat mij heel simpel, en niet bepaald onbelangrijk, ook fan van Palahniuk maakt. Is dat hij gewoon erg leuke goed leesbare boeken schrijft.

Natuurlijk is er dan ook nog Chucks eigen persoonlijkheid die hem erg helpt. Elke brief die hij van een fan krijgt beantwoordt hij persoonlijk en zelfs meer dan dat. Hij stuurt vaak cadeautjes mee; een boek met een handtekening, een boek van een andere auteur die hijzelf erg waardeert, of vreemde voorwerpen die gerelateerd zijn aan bepaalde boeken. Zo heb ik op de het forum eens gelezen dat iemand een doos bonbons kreeg in de vorm van een hart, er is op het forum ook een thread waarin mensen vertellen wat ze van Chuck hebben gekregen. En waar vind je nou tegenwoordig nog een held die persoonlijk jouw brief beantwoordt en ook nog curieuze cadeaus meestuurt? Voor sommigen is hij haast een ‘personal hero’.

Er is op de site tegenwoordig ook nog de 'audioblog', soundclips waarmee Chuck de fans persoonlijk op de hoogte houdt. Zo heeft hij laatst een audioblog geplaatst waarin hij een reporter van Entertainment Weekly afkraakte omdat die in een artikel geïnsinueerd had dat Chuck homo is. Op die audioblog gaf hij dat ook toe, hij wil alleen zijn persoonlijke leven graag liever privé houden (in Amerika zal bekend en homo zijn wel wat moeilijker liggen). Maar hij wilde het toch graag persoonlijk aan zijn fans meedelen, wat ze natuurlijk zeer waarderen. Zo bleek ook toen er door Entertainment Weekly en Chuck persoonlijk werd gevraagd om die audioblog offline te halen omdat Entertainment Weekly en de reporter in kwestie een 'hatemail flood' ontvingen.

Voor mij persoonlijk is Chuck Palahniuk een sympathiek individu, een schrijver die boeken schrijft met een geweldig gevoel voor humor, legendarische oneliners en een kritische kijk op de samenleving die je aan het denken zet.

Sjoerd Ter Haar