• vpro
Aflevering Nr. 32 
Wie zijn die Polen?
zondag 23 mei 2004 19:30 Ned 3
Sinds 1 mei j.l. heeft de EU er tien nieuwe lidstaten bij gekregen. Waaronder Polen, het grootste land dat erbij is gekomen. Op economisch gebied is er al het nodige over gemopperd, over die toetreding. Er is namelijk één karakteristiek die alle tien toetreders gemeen hebben: ze zijn alle armer, veel armer dan de andere lidstaten van de EU. Maar over de culturele impuls die de toetreding zou kunnen hebben, is nog maar weinig gezegd of geschreven. R.A.M is benieuwd naar de kunst en cultuur van Polen en vraagt zich af wat we er op dat gebied nu exact bij krijgen.
In de studio een gesprek met de Vlaamse journalist en slavist Johan De Boose die Alle dromen van de wereld schreef. De Boose gaat op zoek naar waarheid en verzinsels over Polen. Hij doorkruiste het land vele malen en sprak met onder anderen de Nobelprijswinnaars Czeslaw Milosz en Wislawa Szymborska en maakte een cultuurhistorische reportage over wat ooit een van de meest tolerante landen van Europa was. Ook te gast de Poolse journaliste Malgorzata Bos-Karczewska. Zij is Poolse journaliste, oa. correspondente in Nederland van het Poolse magazine over Europese integratie Unia & Polska en voorzitter van STEP- Stichting van Poolse Experts in Nederland.
 
De Poolse film kent een lange en roemrijke traditie. Vanaf de jaren '50, toen de Poolse school onder leiding van Andrzej Wajda naam maakte, tot de dood van de regisseur Krzysztof Kieslowski in 1996, nam de Poolse film een vooraanstaande plaats in de Europese cinema in. Kweekvijver van het Poolse filmtalent was de filmacademie in Lodz waar regisseurs als Wajda, Kieslowski en Polanski het vak leerden. Maar hoe is het nu? De academie bestaat nog steeds, maar inmiddels heeft Wajda een eigen filmacademie opgericht in Warschau. R.A.M zocht Wajda op en sprak met hem over het Poolse filmklimaat door de jaren heen en zijn rol als 'het morele geweten van de Poolse film'.
 
Beeldend kunstenaar Dorota Nieznalska is veroordeeld voor het maken van een controversieel kunstwerk, Pasja (Passie) genaamd. De toonaangevende en vooruitstrevende Wyspa Galerie in Gdansk exposeerde het werk en werd van de weeromstuit gesloten. Nieznalska is verwikkeld in een rechtszaak waarbij het einde nog niet in zicht is... In hoeverre mag een rechter een kunstwerk beoordelen? In Polen is het dus mogelijk.
 
Als het dan persé moet beschrijft de Poolse componiste Hanna Kulenty haar composities als bogen en cirkels waarin tijdsdimensies weerklinken. Maar waar het volgens haar echt om gaat is de intensiteit van een uitvoering. De afwisselend in Arnhem en Warschau werkende Kulenty studeerde aan de prestigieuze Chopin-academie in Warschau en wordt vergeleken met Xenakis en de Poolse topcomponist Penderecki. R.A.M zocht Kulenty op in Arnhem en sprak met haar over hedendaagse Poolse muziek, de invloed van kinderliedjes en Marco Borsato.
 
(In verband met rechten, mag het item over regisseur Andrzej Wajda niet on-line getoond worden. De andere items zijn losgeknipt en wel te zien.)
Andrzej Wajda
Dorota Nieznalska
Bevat video
Hanna Kulenty
Bevat video