• VPRO
Aflevering Nr. 1 
R.A.M Special: Daniel Libeskind
zondag 5 september 2004 19:25 Ned 3
zaterdag 11 september 2004 13:38 Ned 3 (Herhaling)
Een gefilmd portret van de architect van o.m. het Joods Museum (Berlijn) en de nieuwbouw op Ground Zero (New York).
In 1997 interviewde programmamaker Rob Schröder architect Daniel Libeskind uitgebreid voor de documentaire Operatie Berlijn (Laat op de avond, 1997). De documentaire had als vraagstelling: wat doet een architect wanneer hij de opdracht krijgt om een gebouw te ontwerpen op een historische plek?
 
De Potzdammerplatz, het oude centrum van Berlijn, was toen een enorme bouwput. Een gebied met een huiveringwekkende geschiedenis: Hitler en Speer hadden daar hun kantoren, het hoofdkwartier van de SS was daar gevestigd, er waren de schuilkelders voor Hitler en zijn getrouwen, en er waren martelruimtes. Na de oorlog liep de muur bovendien dwars over dat gebied en het plein. Wat doe je als architect, stadsplanner of politicus met de geschiedenis van zo'n plek? En wat voor invloed heeft dat op de keuze van de architect en zijn ontwerp? Schröder sprak met Libeskind over de positie en de verantwoordelijkheid van de architect heden ten dage. Over welke vrijheden een architect nog heeft. Hoe gaat een architect om met de commerciële belangen waarmee hij dagelijks te maken krijgt? Wat doe je als architect met de geschiedenis van een plek? En natuurlijk ging het gesprek vooral over Libeskinds Joods Museum dat toen in aanbouw was.
 
Twee jaar later organiseerde het Nederlands Architectuur Instituut in Rotterdam een grote overzichtstentoonstelling van het werk van Libeskind. Schröder interviewde hem daar opnieuw en filmde uitgebreid de tentoonstelling. Dit materiaal vormde de aanzet tot een portret van Daniel Libeskind. Het ontwerpbureau van Libeskind in Berlijn was destijds klein en toegankelijk, een familiebedrijf eigenlijk. Libeskind is inmiddels wereldberoemd en zijn bureau is flink gegroeid. Nu mag hij de nieuwe Freedom Tower bouwen op ‘Ground Zero’ in New York. Zijn ontwerp voor Ground Zero zal het belangrijkste gebouw en monument van onze tijd worden. Waarom dit ontwerp en wat is de symboliek? Waarom werd juist zijn ontwerp uitgekozen? Wie eigent zich straks The Freedom Tower toe? Hoeveel macht heeft hij eigenlijk nog over zijn eigen ontwerp? En wat kun je als architect nog na zo'n opdracht? Schröder confronteert Libeskind nu met zijn uitspraken uit 1997. De probleemstelling is dezelfde maar de omstandigheden zijn totaal anders.
 
Schröder filmde in Berlijn (Joods Museum, Potsdamer Platz), Londen (uitbreiding Victoria and Albert Museum, de uitbreiding Metropolitan University) en New York (Ground Zero) en sprak niet alleen met Libeskind maar ook met de architectuurcriticus en kenner van het werk van Libeskind Charles Jencks en Kenneth Frampton, professor aan de Columbia University in New York, baas van de architectuurafdeling en criticus
 
Samenstelling en regie: Rob Schröder
Eindredactie: David Kleijwegt