• vpro
Aflevering Nr. 27 
Le Dernier Prophète
Nusrath Fateh Ali Khan
zondag 30 januari 2005 11:00 Ned 3
Ustad Nusrat Fateh Ali Khan
Geboren: 13 Oktober 1948 Faisalabad (Lyallpur) ,Pakistan
Stierf: 16 Augustus 1997 London, Groot Brittannie
 
Nusrat Fateh Ali - drager van een belangrijke traditie
 
Nusrat Fateh Ali stamt uit een vooraanstaande familie van qawwali en klassieke muziekmeesters. Hij werd geboren in 1948 in de stad Lyallpur (nu: Faisalabad). Zijn vader, Ustad Fateh Ali Khan, die in 1964 stierf was zowel beroemd als klassiek musicus als een qawwal. Zijn onovertroffen kennis van de Zuid-Aziatische klassieke musiekvormen waren een bron van inspiratie om de qawwali tot een hogere kunst te verheffen. Ustad Fateh Ali Khan’s broer Ustad Mubarik Ali Khan was ook een bijzonder begaafde qawwal.Hun roem leeft nog steeds voort bij de barsi viering. Dit woord betekend meestal de sterfdag; voor muzikanten betekent het echter dat de kunst van de overledenene doorleeft en het is die onsterfelijkheid die gevierd wordt. The barsi van Nusrat Fateh Ali’s vader en oom vind elk voorjaar plaats in April in Faisalabad, en brengt de beste muzikanten van het land bijeen. Er wordt drie dagen en nachten opgetreden in de herinnering van de voortlevende kunst van de dode meester.
Deze bijeenkomsten zijn tegelijkertijd een topconferentie van de muziekwereld als de plek waar muzikanten erkenning kunnen winnen. Onder de kritische blik van een publiek, dat bijna helemaal uit beroepsgenoten, worden optredens beoordeeld en bij consensus beloond met de titel: Ustad, dat staat voor: "Meester". Nusrat verdiende deze titel kort nadat hij de leiding had overgenomen van de qawwal-groep die zijn vader had opgericht.
Nusrat Fateh Ali kreeg oorspronkelijk alleen een opleiding klassieke muziek en niet qawwali, behalve een paar basis beginselen. Pas na de dood van zijn vader en toen hij zestien werd kreeg hij qawalli-les van zijn andere oom Ustad Salamat Ali Khan.Twee jaar daarna trad hij voor het eerst op met zijn vaders oudste broer Ustad Mubarik Ali Khan. Deze samenwerking duurde bijna zes jaartot zijn oom in 1971 stierf.
Dat jaar werd een keerpunt in de carriere van Nusrat Fateh Ali, want hij werd beroemd in het hele land. Bij het jaarlijkse feest van de heilige sufi van Lahore, Hazrat Data Ganj Bukhsh, werd Nusrat omhooggestuwd in een golf van eerbied en bewondering na zijn qawwali optreden. Spoedig daarna werd hij ontdekt door de westelijke wereld en werd herhaaldelijk gevraagd in Europa en Noord-Amerika. Hij innoveerde en kreeg steeds meer diepgang: in 1987 op het Festival van Lahore, verdiende hij met zijn klassieke zang de erkenning op het gebied van zijn vader. In datrzelfde jaar, kreeg Nusrat Fateh Ali van de Presidents een hoge onderscheiding voor zijn verdiensten voor de Pakistaanse muziek.
De dialoog tussen publiek en muzikanten staat centraal in de qawwali en qawwal-uitvoerders blijven vaak lang hangen in stukken die een gevoelige snaar in de zaal raken. Het effect van qawwali wordt soms door Amerikanen vergeleken met "hard rock" omdat er een trance-achtige invloed is. Maar, qawwali is meer dan zomaar hard rock, en de qawwals zien hun eigen muziek als een hogere kunstvorm, die zeker niet inderdoet voor de Klassieken. Qawwali is nog steeds een van de meest geliefde vormen van muzikale expressie voor het Pakistaanse volk. De invasie van westerse populaire muziek heeft de positie van de qawwali niet aangetast. Los van het aantrekkelijke ritme in qawwali, is ook haar verbondenheid met de heterodoxe Islam een reden voor haar speciale positie in Pakistan. Ondanks de pijnlijke effecten van het hand-klappen, slaagde Nusrat Fateh Ali erin om complexe klassieke schemaas aan te brengen, en zo de verfijndheid van klassieke muziek aan het gewone volk te geven. De uitwisseling met de wortels van klassieke muziek met volksmuziek wordt op deze manier bereikt.
De Muziekgegevens
Waar kunt u de film kopen
Niet bij ons,
Nederlandse vertaling
van de gesproken texten