Galina Oestvolskaja, de 86-jarige St. Peterburgse componiste kruipt voor het eerst uit haar schulp. Onder een berkenboom bij een vijver in het Alexanderpark in Pavlosk zegt ze: Hier genoot ik van de natuur en componeerde in gedachten.
Viktor Suslin, de vertegenwoordiger van muziekuitgeverij Sikorski vertelt: De twintigste eeuw was een catastrofe voor de Russische cultuur en Oestvolskaja is hiervan de belichaming.
 
De Tweede Symfonie blijkt een sleutelwerk in haar oeuvre. Misschien krijgt in Nederland de compositie eindelijk de uitvoering die haar voor ogen staat. Oestvolskaja repeteert thuis in St. Petersburg met de door haar uitgekozen acteur Dmitri Lagatsjov. Op de rand van haar bed legt ze aan Josée Voormans uit wat de rol van de piano is, en de betekenis van de woorden, die Dmitri Lagatsjov het heelal in schreeuwt.
 
Later is ze in Amsterdam aanwezig bij de registratie van haar Symfonie. Koud geland en plichtplegingen negerend, duwt ze Reinbert de Leeuw de partituur met een kleine wijziging onder zijn neus. Acteur Lagatsjov vertelt haar dat hij het bijna in zijn broek deed toen hij voor het eerst het orkest hoorde. Op de vraag of de acteur eigenlijk Galina Oestvolskaja is, antwoordt ze ontkennend maar geeft toe dat de Symfonie veel over haar leven en eenzaamheid vertelt. Ook nu nog.
 
Symfonie no. 2 van Galina Oestvolskaja
De integrale registratie van de Tweede Symfonie van Galina Oestvolskaja vormt de ontknoping van de documentaire Schreeuw in het heelal. De kracht, de eigenheid en de eenzaamheid van de componiste komen samen in dit sleutelwerk uit haar oeuvre.
 
Oestvolskaja schreef haar stuk voor blazers, grote trom, piano en stem. De groepen fluiten, hobo’s en trompetten vormen muren van geluid, doorsneden door de mokerslagen van de trom en de beukende piano, veelvuldig met de vuisten bespeeld door Reinbert de Leeuw. Oestvolskaja zag in hem de ideale vertolker van haar werk. De Leeuw dirigeert het Radio Filharmonisch Orkest van achter de vleugel. De cameraregie en het toneelbeeld van Odette Toeset volgen de strakke setting van de compositie: fluiten, hobo’s, trompetten, allen zijn opgesloten in een strak omkaderd vak, op de rechterflank tuba en trombone, centraal vleugel en trom.
 
Licht, belijning en de grote zaal van het Muziekgebouw aan het IJ vormden het juiste decor voor dit stuk. Door de uitzonderlijke akoestiek in deze zaal kon, in overleg met Oestvolskaja, een nagalm geproduceerd worden die doet denken aan die van een kathedraal. Juist deze geluidsomstandigheden doen de rauwe uitroepen van solist Dmitri Lagatsjov, door Galina zelf gecoacht, nog hartverscheurender overkomen. Naar mate zijn wanhoop toeneemt, volgt ook de camera steeds closer zijn ontreddering. Om uiteindelijk dan toch weer ruimte te geven en bij de laatste klanken van de piccolo een sprankje hoop het heelal in te sturen.
 
Regie Schreeuw in het heelal: Josée Voormans
Regie registratie Symfonie no.2: Odette Toeset