*De grootste angst van de fundamentalist is daarom dat hij door toedoen van de ketter ook wel eens zelf zijn waarheid zou kunnen verliezen, en daarmee zijn catalogus pasklare antwoorden op elke levensvraag. Om eigen geestelijke desoriëntatie te verhinderen is derhalve strenge bestraffing op zijn plaats. Fundamentalisme vloeit namelijk voort uit menselijke onzekerheid. Belijders worden door hun geloof automatisch van Boven aangestuurd. Valt dit geloof weg, dan valt ook die sturing weg. Ook daarin zijn de fundamentalisten van alle geloven in essentie één: zonder sturing verliest hun leven richting, en daarmee elke zin en zekerheid. Sturing is daarbij vooral geruststellend omdat dit hen van de inspanning om zelf na te denken ontslaat. Denken is namelijk moeilijk. Kritiekloos volgzaam blijven is veel makkelijker
 
*Nederland, aldus minister Roger van Boxtel in Durban, gevoelt de grote behoefte de wereld op de hoogte te stellen van haar ,,diepe spijtbetuiging, neigend naar berouw'' waar het de rol van onze voorvaderen in de slavenhandel betreft. Dat is fijn. Het is alleen een beetje gratuit, temeer daar het vast ook gratis is bedoeld. Onze regering zal althans aan haar naar berouw neigende diepe spijtbetuiging vast geen financiële consequenties beogen te verbinden.
Dat laatste is overigens wel zo verstandig. Daarmee is het tevens twijfelachtig of de uitspraak van Van Boxtel in deze vorm wel zo verstandig was, omdat zij de mogelijkheid van schadevergoeding die sommigen inderdaad al gevraagd hebben schijnt open te laten. Daarbij kan het uiteraard, omdat de slaven van toen zèlf niet meer schadeloos kunnen worden gesteld, alleen om de eventuele gevolgen van hun leed voor thans levende afstammelingen gaan: dat leed als zodanig is immers niet erfelijk, en het leed van de voorvaderen kan zodoende niet aan de nazaten worden vergoed.
Daarin is ook het verschil met de uitkeringen aan gewezen nazi-dwangarbeiders of overlevenden van de holocaust gelegen: die hebben aan den lijve het bewuste onrecht ervaren.
Als argumenten voor zo'n vergoeding worden dan onder meer aangevoerd, dat ook de verre nazaten van de slaven in maatschappelijk opzicht nog steeds onder de gevolgen van de slavernij lijden en er materiële schade van ondervinden, dat Afrika er door die slavernij beroerder aan toe is dan elk ander continent, alsmede dat het Westen haar huidige rijkdom over de ruggen van de Afrikaanse slaven heeft verdiend. Men wil zodoende in zekere zin de geschiedenis ongedaan maken, en daartoe de materiële gevolgen ervan corrigeren.
Het eerste is echter onmogelijk, en daarmee is ook het tweede, afgezien nog van het verjaringsaspect, een heilloze weg. Dat begint al met de vraag, wie die vergoeding dan moet betalen en aan wie dan wel precies. Het simpele antwoord luidt dan: de profiteur, maar dat maakt de zaak niet minder gecompliceerd. De slavernij was namelijk geen Europese uitvinding voor andere werelddelen, maar bestond eeuwenlang wereldwijd, met daders en slachtoffers vaak aan beide zijden van de etnische grenzen en in alle gradaties van leed. Moeten ook de nazaten van Russische lijfeigenen, en die van moslims die in de zeventiende eeuw op de Middellandse Zee gekidnapt werden om als slaven op Europese galeien te belanden (en omgekeerd) schadeloos worden gesteld? Of die van Franse protestanten, die puur om geloofsredenen door toedoen van Lodewijk XIV hetzelfde lot ondergingen? Zoja, door wie dan wel?
En wat Afrika betreft: geen blanke waagde zich voor het midden van de negentiende eeuw veel verder dan een paar kilometer het binnenland in, en de gedeporteerde zwarten waren echt niet allemaal uit de kuststreek afkomstig.
De transatlantische slavenhandel was dan ook onmogelijk zonder medewerking van inheemse stammen, die hun krijgsgevangen buren maar al te graag aan slavenhandelaren doorverkochten. Gaan de huidige zwarte Amerikanen en Europeanen nu ook een deel van de vergoeding bij de regeringen van Zaïre of Zimbabwe innen? Dat de nazaten van die zwarte verkopers er omdat zij misschien minder aan hun winstaandeel hebben gehad nu materieel slechter aan toe zijn dan de nazaten van de witte kopers, kan men deze laatsten toch moeilijk verwijten.