2Doc:

1971

Op 8 maart 1971 brak een groepje activisten in bij een klein FBI-kantoor en stal elk document dat er te vinden was. Uit de documenten bleek dat de FBI infiltreerde in activistengroepen en burgers in de gaten hield. De inbrekers hielden zich anoniem, tot nu: de 2Doc 1971 brengt hun verhaal in beeld.

Yasmin Wegman,

2Doc: 1971
15 september, 22.55 uur, NPO 2
Na de uitzending is 1971 hier 30 dagen te bekijken

Klokkenluider Edward Snowden bracht enkele jaren geleden de spionageactiviteiten van de NSA aan het licht. Hij stuurde documentairemaker Laura Poitras anoniem berichten en deelde zijn informatie op camera met haar. Dit werd de documentaire Citizenfour (2014), die in november door de VPRO wordt uitgezonden. Maar ruim veertig jaar geleden bracht een groepje activistische burgers al de wanpraktijken van de FBI aan het licht.

'kill the pigs'

één van de activisten die in 1971 inbraken bij een FBI-kantoor

Het is 1971. Een groep van acht activisten verdenkt de FBI ervan te infiltreren in actiegroepen om deze uiteen te laten vallen. In hun eigen kringen zien ze infiltranten, die opvallend hard 'kill the pigs' roepen, om zo de actiegroepen uit te lokken. Maar zo opvallend, dat de activisten het verdacht vinden en besluiten op onderzoek uit te gaan. Eerder had een andere groep geprobeerd in te breken in een FBI-kantoor, en de acht activisten besluiten hetzelfde te doen. Wat als het hun nu wel zou lukken? Hoe gaan ze het doen? Nemen ze het risico om de gevangenis in te gaan? Wat zouden hun ouders denken? 

Tijdens een bokswedstrijd tussen Mohammed Ali en Joe Frazier breken ze in, gewoon door een deur open te breken. Alle documenten nemen ze mee. De informatie die ze daarin vinden, bevestigt hun angsten: 'de FBI deed precies wat we dachten dat ze deden.' Ze ontdekken dat de FBI onder leiding van J. Edgar Hoover Cointelpro opgericht heeft, waarmee ze informatie over activisten verzamelden. Hiermee wilden ze de activisten intimideren en hun activiteiten verstoren.

De inbrekers sturen de documenten. Het congres zet een onderzoek in naar de FBI en de FBI naar de inbrekers. Wat volgt is een kat- en muisspel. Bijna iedereen van de groep is wel eens verdachte, maar wordt nooit gepakt, terwijl de FBI minder bevoegdheden zal krijgen.

Edward Snowden lekte de NSA-activiteiten in het uiterste geheim, via internet. Dit was wel anders in 1971: alle informatie was alleen maar beschikbaar op papier. Geen gehack of inside informatie, maar een ouderwetse inbraak. Zonder documenten kon de FBI niets meer.

Niet alleen het verhaal en de onthullingen vertonen overeenkomsten met die van klokkenluider Edward Snowden. De regisseur van Citizenfour, Laura Poitras, is ook als producent betrokken bij 1971. Regisseur van 1971, Johanna Hamilton ging net als Laura Poitras op zoek naar de waarheid en onthullingen, en is daarnaast nauw betrokken bij haar onderwerp. Met 1971 maakte Johanna Hamilton haar regiedebuut, die nog eens benadrukt wat voor gevolgen de drang naar veiligheid kan hebben.

'De FBI deed precies wat we dachten dat ze deden.'