24 juni, 23.40, npo 2

2Doc: 56 Up (deel 1)

‘Geef mij een kind als hij zeven is en ik toon je de man.’
Rond deze Jezuïtische slogan ontstond in 1964 de Britse documentaire Seven Up. Hierin werd een groep zevenjarigen met verschillende achtergronden gevolgd. Sindsdien zocht regisseur Michael Apted de kinderen om de zeven jaar op en inmiddels zijn ze als 56-jarigen te zien in het driedelige 56 Up.

Yasmin Wegman,

world in action

Na Seven Up verschenen onder meer 7+7 en 35 Up. Seven Up was bedoeld als een opzichzelfstaande uitzending van het onderzoeksprogramma World in Action. Het volgde kinderen van privéscholen, uit een arbeiderswijk en een kindertehuis. Apted was toen nog bezig als researcher, maar de Hollywoodregisseur is sinds het tweede deel een trouwe volgeling van Neil, Suzie, Peter en elf anderen. Seven Up had een politieke inslag: het poogde de klassenverschillen te laten zien in het Groot-Britannië van de jaren zestig. Eenmaal geboren in bepaalde omstandigheden ontkom je hier niet snel aan, zo dachten de makers.

berusting

In het eerste deel van 56 Up lijken de personages hun rust gevonden te hebben. Neil begon in Seven Up als charmant jongetje dat ervan droomde astronaut te worden. Als volwassene leidde hij echter een zwerversbestaan. Nu heeft hij zijn roeping gevonden en is hij lokaal politicus. Ook Suzie heeft haar geluk gevonden, in de liefde en in haar werk, net als Paul in zijn jarenlange relatie. Peter stapte na 28 Up uit het project, maar maakt in 56 Up zijn comeback. Als Apted hem vraagt waarom hij terug is, verklaart Peter: 'I'm happy with myself.' Daarnaast ziet hij het als een middel om zijn band te promoten, zo geeft hij eerlijk toe.

De hoofdrolspelers hebben soms openlijk kritiek op de documentairereeks. Het is verfrissend dat ook in 56 Up de kritiek en de invloed van de serie op de deelnemers wordt besproken. Al in 7+7 vroegen de kinderen zich het nut af van de documentaire of waren bang dat ze als stereotypen werden neergezet. Peter stapte uit de reeks omdat hij zoveel over zich heen kreeg dat zelfs zijn relatie dit niet aankon. Tussen alle realitysoaps door is het bijzonder om te zien dat dit lange sociale experiment nog steeds stand houdt en boeit.

ambitieus en intiem

56 Up is een leuk weerzien voor degenen die de eerdere delen hebben gevolgd. Maar de documentaire is net als elk ander 'up'-deel interessant op zichzelf, omdat het zowel een portret is van individuen als dat het de tijdsgeest weergeeft. Ook Apted zelf ziet elke afzonderlijke 'up' niet alleen als een vervolg, maar vindt dat elk deel op zichzelf werkt en een eigen toon heeft. De hoofdpersonen worden opnieuw voorgesteld aan de hand van fragmenten uit de eerdere delen, waardoor de nieuwe kijker de deelnemers in enkele minuten ziet opgroeien.

Het project zorgde voor navolging. Michiel van Erp volgt elf elf-jarigen tot hun achttiende in Tijd van je Leven. In Rusland is sinds 1991 ook een up-variant. Ook doet het denken aan de speelfilm Boyhood. Maar Apted’s project is een even ambitieus als intiem project dat kijkers al jaren mee laat leven met Neil, Peter en de rest.

2Doc: 56 Up (deel 1) (herhaling)
woensdag 24 juni, 23.40 uur, NPO 2