dinsdag 29 december, 22.45 - 0.10 uur op NPO 2

An Honest Liar

De populaire illusionist “The Amazing Randi” kan er slecht tegen als zijn collega’s zich voordoen als healers of paranomaal begaafd en daar flink op verdienen, terwijl ze dezelfde trucs hanteren als elke goochelaar. Het is zijn levensmissie om deze bedriegers te ontmaskeren. Uri Geller is er een van.

Elja Looijestijn,

2doc: An Honest Liar
Dinsdag 29 december 22:45 uur op NPO2

‘Illusionisten zijn de eerlijkste mensen ter wereld,’ zegt James Randi. ‘Ze zeggen dat ze je voor de gek gaan houden en dan doen ze het.’ De in 1928 geboren Canadees verruilde op zijn zeventiende zijn ouderlijk huis voor het reizend circus, nadat hij een goochelaar aan het werk had gezien. Hij raakte zo gefascineerd dat zijn hele leven in het teken kwam te staan van illusie en werkelijkheid, waarheid en bedrog.

De documentaire An Honest Liar vertelt het bijzondere levensverhaal van de inmiddels fragiele, maar nog zeer scherpe grijsaard. De twee makers, Justin Weinstein and Tyler Measom, wisten zijn vertrouwen te winnen en verzamelden via crowdfundingplatform Kickstarter genoeg budget om hem uitgebreid te volgen, allerlei mensen uit zijn verleden te interviewen en duizenden uren aan archiefmateriaal op de graven en te digitaliseren. Zo zien we Randi ondersteboven in een dwangbuis boven de Niagarawatervallen hangen, een van de stunts die hij in zijn jonge jaren uithaalde. Hij trad op als The Amazing Randi, met onwaarschijnlijke ontsnappingen als specialiteit.
Maar hij noemt zichzelf overal charlatan en goochelaar, hoe graag zijn publiek ook wil geloven dat zijn trucs echt zijn.

Sinds de stunts hem vanaf zijn zestigste fysiek te zwaar zijn geworden, wijdt hij zijn leven aan het ontmaskeren van mensen die dezelfde trucs doen als hij, maar zichzelf daarbij ‘paranormaal begaafd’ noemen. Deze types houden iedereen voor de gek, zelfs wetenschappers, en dat is levensgevaarlijk. In talloze televisieoptredens doet hij zijn waarschuwend verhaal, gebruik makend van dezelfde stunts en tactieken als bijvoorbeeld helderzienden en gebedsgenezers.

De grootste rivaal van Randi is Uri Geller. Hij toont meerdere keren aan dat de lepelbuiger onzin verkondigt en schrijft er zelfs een boek over, maar kan diens populariteit niet doen verminderen. Het is een verdienste van de filmmakers dat ze ook Geller voor de camera hebben gekregen.

Maar het hart van de film wordt gevormd door de relatie tussen Randi en zijn partner Jose Alvarez. Die begon in 1986 met een gezamenlijke stunt. Ze wisten heel Australië ervan te overtuigen dat Jose bezeten werd door de geest Carlos, om de farce vervolgens te onthullen. De artistieke latino en zijn tientallen jaren oudere geliefde vormen een aandoenlijk paar, tot er iets gebeurt wat de hele film in een ander daglicht zet.