2Doc:

the man who saved the world

Een paar minuten had Stanislav Petrov maar om de wereld voor een kernoorlog te behoeden.

g├╝lhan demirci,

The Man Who Saved the World
Uitzending: dinsdag 1 september, 23.00 uur op NPO 2

De kernoorlog van 1983

Tot held gebombardeerd door de voormalige vijand. Dat overkwam de Rus Stanislav Petrov. Door een krantenartikel, maar meer nog door een uitzending van nbc’s Dateline, een Amerikaans nieuwsprogramma, kwam het verhaal van Petrov naar buiten.

Dankzij deze luitenant-kolonel van de Sovjet-Russische luchtmacht namelijk, ontsnapte de wereld op 25 september 1983 ternauwernood aan een kernoorlog. Op die bewuste nacht toonde het Sovjet-afweer­systeem dat er kernraketten vanuit de vs in aantocht waren. Als de computer gelijk had, zou een tegenaanval een wereldvernietigende oorlog starten. Of was het een fout? Petrov hield het hoofd koel en vertrouwde niet op de computers, maar op zijn eigen inzicht en gevoel. En door tegen de voorschriften in juist níets te doen, redde hij de wereld. Je ziet de Hollywood-film al voor je.

De documentaire film The Man Who Saved the World (Peter Anthony, 2014) gaat over die bewuste nacht, maar ook over het leven erna voor deze opvliegende en moeilijke man. Dat Petrov niet de makkelijkste is, blijkt al tijdens de eerste scènes. Ook Anthony wordt tijdens het filmproces meerdere malen door hem de deur gewezen. Maar de regisseur vindt het verhaal en het personage te spannend om te laten lopen. Hij volgt Petrov op zijn rondreis door Amerika. Overal waar de Rus komt wordt hij als een held onthaald en van de Verenigde Naties ontvangt hij een prijs voor zijn verdiensten.

De documentaire wordt doorsneden met gedramatiseerde beelden uit het verleden. Niet alleen de bewuste nacht, maar ook de relatie met zijn zieke vrouw wordt filmisch door acteurs verbeeld. Daarnaast is ook de non-existente relatie tussen Petrov en zijn moeder een rode draad in de film. Anthony heeft die lijn erin gebracht, omdat hij zich afvraagt hoe het kan dat deze man wereldvrede predikt en zegt dat we het verleden moeten verwerken, terwijl hij met zijn eigen verleden absoluut niet klaar is.

Een heldendaad, drama’s in zijn persoonlijke leven, een moedercomplex en aan het eind een mooie ontknoping. Documentaire en Hollywood-film lopen in elkaar over.