30 maart, 20.25 uur, NPO 2

stop de persen

De documentaire The Newsroom biedt een kijkje in de keuken van het Deense Ekstra Bladet, een boulevardblad in nood. We vroegen Privé-hoofdredacteur Evert Santegoeds om mee te kijken.

Elja Looijestijn,

Ekstra Bladet is een Deense krant die de gemiddelde VPRO-Gids-abonnee waarschijnlijk niet met trots onder de arm zou dragen. Op de voorpagina staan provocatieve koppen in schreeuwerige chocoladeletters. De berichtgeving bestaat voornamelijk uit bloederige ongelukken, familiedrama’s, scheidingen van beroemdheden, politici die met een glaasje te veel op een blunder hebben begaan en zo veel mogelijk blote borsten.

De krant is echter niet weg te denken uit de Deense kiosk. Hij bestaat al sinds 1904 en in de jaren zestig werd de agressieve journalistieke koers ingezet: argwanend ten opzichte van de machthebbers en altijd opkomend voor de belangen van de gewone man. Jarenlang was Ekstra Bladet zeer succesvol. In de hoogtijdagen in de late jaren zeventig was de oplage zo’n 250.000. Behalve de lezers te voorzien van een dagelijkse portie sensatienieuws, fungeerde de krant ook als politieke waakhond. Hun soms onconventionele methode om aan nieuws te komen leidde tot belangrijke politieke onthullingen.

Rond de digitale revolutie startte men een website, waarop banners, felle kleuren en provocatieve foto’s om de aandacht van de bezoeker vechten. Deze groeide uit tot de best gelezen nieuwssite van Denemarken. Voor de inkomsten moet de krant het echter nog steeds van de gedrukte versie hebben, en daar gaat het niet goed mee. De oplage keldert al jaren en schommelt momenteel rond de 40.000 stuks.

ekstra bladet (still)

Wallen

Een nieuwsorganisatie in zwaar weer dus, net als zo’n beetje alle traditionele nieuwsorganisaties. Daarom was het extra moedig dat Ekstra Bladet documentairemaker Mikala Krogh een jaar lang onbeperkt toegang gaf tot de redactie. Zij volgde hoofdredacteur Poul Madsen en enkele redacteuren in een moeilijke en onrustige tijd. 


De documentaire The Newsroom – Off the 
Record (oorspronkelijk: Ekstra Bladet – Uden for citat) is een vaak somber stemmend beeld van een toch al niet heel sympathiek medium. Toch heeft Krogh er een spannende film van weten te maken, waarin je meeleeft met de hoofdpersonen. De camera volgt ze achter hun rommelige bureaus vol koffiebekers en Post-its en is aanwezig in de ruimte bij moeilijke vergaderingen. De medewerkers zijn er duidelijk zo aan gewend dat ze hem niet meer zien en zich ook niet extra opgedoft hebben: de zorgelijke rimpels en wallen onder de ogen zijn meedogenloos scherp in beeld.

Maar alle verdraaide uitspraken van politici, mishandelde zielige dieren en blote dames ten spijt: de oplage blijft alleen maar dalen. In zekere zin is het het verhaal van alle papieren media: er komt minder geld binnen dus moet er bezuinigd worden. Lezers zoeken hun informatie op internet, maar het wordt maar niet duidelijk hoe er geld verdiend kan worden met de website. Abonnees zijn nog niet gewend om voor online artikelen te betalen.

Privé

'Het is dramatisch om te zien hoe snel die oplage daalt,' zegt Evert Santegoeds, hoofdredacteur van weekblad Privé en de gelijknamige pagina in De Telegraaf. Hij bekeek de documentaire over Ekstra Bladet alvast en vond hem 'interessant en ook wel herkenbaar.'

Hij legt de problemen waar zijn branche mee kampt nog eens uit. 'Ten eerste is daar de crisis, ten tweede de opkomst van internet en sociale media, waardoor entertainmentnieuws nu overal te vinden is. En dan hebben we in Nederland ook nog de aangescherpte privacywetgeving. Daar in Denemarken zijn ze duidelijk te laat geweest met reorganiseren en kijken waar de rest mee bezig is. Dat hebben we bij De Telegraaf en Privé beter gedaan. Online zijn we het grootste entertainmentplatform. Mensen weten ons dus goed te vinden, al zijn de opbrengsten ook nog niet zo hoog als bij het drukwerk.'

Santegoeds houdt nooit lezersonderzoeken. 'Daarin liegen mensen toch. Ze gaan niet zeggen dat ze smullen van sensationele verhalen. Ik baseer al mijn beslissingen op fingerspitzengefühl. Een positief verhaal over Patty Brard wil niemand lezen, een negatief verhaal over Máxima ook niet.'

Madsen en zijn redactie staan vaak voor de vraag welk nieuws ze gratis op hun site zetten, en wat ze bewaren voor de betaalde papieren editie. Santegoeds zegt daar inmiddels een goed gevoel voor ontwikkeld te hebben. 'Je moet inschatten wat je onder de pet kunt houden. De dood van Frans Molenaar hebben we tot maandagochtend geheim kunnen houden. We hadden ook een afspraak met de zaakwaarnemer: mocht een ander medium bellen, dan zetten we het snel op de site. En sommige sterren geven een exclusief interview aan Privé om hun scheiding aan te kondigen. Daarmee wachten we dan tot op woensdag het blad uitkomt. Maar meestal is het web first, want nieuws gaat zo snel.'

De journalisten houden scherp in de gaten waar bezoekers van de site op klikken, zegt Santegoeds. 'Het internet is een prachtig medium om te zien wat leeft. En je kunt precies zien naar aanleiding van welk stukje de mensen bereid zijn abonnement te nemen of te gaan betalen. Daar worden we steeds slimmer in.'

ekstra bladet 3 (still)

Piraten

Om meer kranten te verkopen probeert de hoofdredactie van Ekstra Bladet het voortouw te nemen in een maatschappelijke discussie. Daarom begint men een campagne rond twee Deense medewerkers van een scheepvaartbedrijf die gegijzeld zijn door Somalische piraten. Al bijna twee jaar zitten de mannen vast en er lijkt geen beweging te zitten in de onderhandelingen. Madsen laat een groot spandoek maken en besteedt zo veel mogelijk aandacht aan de zaak. Dit tot frustratie van de familie, die meent dat media-aandacht de zaak niet ten goede zal komen. De gijzelnemers zullen het bedrag van het losgeld verhogen, waarschuwen ze. De journalisten die betrokken zijn bij de zaak negeren die wens en op een gegeven moment raken ze zelfs direct bij de onderhandelingen betrokken.

'Die Somalische zaak was een grote inschattingsfout,' vindt Santegoeds. 'Ze hebben zich voor het karretje van de piraten laten spannen. Hij wist de gijzelaars te spreken te krijgen, en in die euforie is hij doorgeschoten. Wij moeten ook vaak beslissen waar we wel en niet over schrijven. Met ziektes zijn we terughoudend geworden. En we gaan nooit naar begrafenissen waarvoor we niet zijn uitgenodigd.'

Hoofdredacteur Madsen van Ekstra Bladet is soms arrogant en bot, maar de bezuinigingen en het gedwongen ontslaan van personeel doen hem duidelijk pijn. Gaandeweg ziet hij steeds minder toekomst in papier. Hij probeert de digitale tak uit te bouwen en denkt dat hij het einde van de papieren krant in zijn carrière nog wel mee zal maken.

Evert Santegoeds ziet de toekomst van papier juist positiever in dan vijf jaar geleden, zegt hij. 'Zij worden dunner, weekblad Privé is juist dikker geworden. We bieden lezers meer value for money.' Op internet lees je de korte berichtjes, voor het hele verhaal moet je in het papieren blad of in de krant zijn. 'Privé gaat de diepte in,' lacht hij, 'ik had niet gedacht dat ik het ooit nog zou zeggen. Maar een dikker blad bleek beter te verkopen in de kiosk. Nu hebben de andere bladen ons voorbeeld gevolgd, dus moeten we weer op andere manieren onze concurrentiepositie verstevigen. Onze abonneecijfers blijven nu stabiel. Ik denk dat zolang we blijven informeren, amuseren en ontroeren, we zullen blijven bestaan. Als mijn Deense collega dat ook doet, kan hij het ook nog wel redden. En zet eens een keer niet van die lelijke politici op de voorpagina, maar ook eens een leuke vrouw.'

2Doc: The Newsroom - Off the Record
maandag 30 maart, 20.25 uur, NPO 2

ekstra bladet 2 (still)

ekstra bladet