verlies niet de moed, 4 mei, 23.00 uur, NPO 2

Een supermissie

Hella de Jonge toerde met haar autobiografische documentaire 'Verlies niet de moed' langs vele bioscopen.

Lokien de Bie,

Het is muisstil in het filmzaaltje van het Enschedese theater Concordia als de documentaire Verlies niet de moed is afgelopen en eerst haar man Freek en dan maakster Hella de Jonge het toneel betreden. Die stilte wordt niet alleen veroorzaakt door het beladen onderwerp van de film, de zoektocht van Hella naar haar Joodse familiegeschiedenis, waar haar vader Eli nooit over heeft kunnen vertellen, de getraumatiseerde jeugd die dat haar opleverde, de oma’s, opa’s, tantes en ooms die de naziverschrikkingen niet overleefden, en later, als jonge moeder, de dood van haar eigen baby-zoon.

Het is de mededeling die na de aftiteling in beeld verschijnt, over het recente overlijden van zevenjarige kleindochter Maggie, die in de film nog vrolijk rondspringt, waardoor het overwegend grijsharig publiek dat naar deze voorstelling – inclusief een nagesprek met het echtpaar De Jonge na afloop – is gekomen, empathisch de adem even inhoudt. Tot Freek het woord neemt en de eerste vraag aan zijn vrouw stelt: 'Waar haalde je de ausdauer vandaan om deze zoektocht te volbrengen?'
 
'Het komt keihard aan,' beaamt Hella de Jonge de volgende morgen telefonisch, 'sommige mensen gaan liever naar huis, willen er niet over praten. Ik vind het ook moeilijk om het toneel op te stappen. Maar ja, het is de waarheid en tegelijk voor mij juist de drive om dit te maken. Het was een race tegen de klok, want ik wist dat Maggie een riskante operatie zou ondergaan, die ze misschien niet zou overleven. De film moest dan klaar zijn, ik was bang dan niet meer in staat te zijn tot werken. Zo is het niet gegaan; door haar overlijden ben ik nog gemotiveerder geworden.'

Door zich te ontfermen over een doos die haar inmiddels hoogbejaarde vader Eli Asser, bekend tekstschrijver van radio- en tv-series zoals het legendarische ’t Schaep met de Vijf Pooten, bij zijn verhuizing niet mee wil nemen, komt De Jonge in het bezit van de nalatenschap van haar tante Ro, die net als haar ouders de jodenvervolging had overleefd.

Met de documenten, foto’s, aantekeningen, brieven uit die doos én met de herinneringen van haar vader slaagt ze er in een film te maken die – voor het eerst – de geschiedenis van haar familie reconstrueert. Wat na veel emotionele gesprekken tot een doorbraak in de moeizame vader-dochterverhouding leidt.

Tussen de première op het Idfa vorig jaar en de tv-uitzending van vanavond maakten Hella en Freek met Verlies niet de moed een tournee langs meer dan dertig bioscopen en filmhuizen door het hele land.

Hella de Jonge: 'Het is niet alleen mijn persoonlijke verhaal, maar tegelijk meer universeel wat oorlog teweegbrengt. De schade is zo enorm, dat kan niet genoeg doorgegeven worden. Het verhaal dat ik heb gemaakt wordt ervaren als noodzaak. Het is gewoon een supermissie, weet je. Je kan wel thuis blijven zitten, lekker rustig, maar dit moet gewoon.'

Hun optreden na vertoning van de film – het vragenstellen wisselt Freek af met een paar liedjes – is zijn idee, benadrukt Hella. 'Freek wilde dat de film breder bekeken zou worden en bood aan dit samen met mij te doen. Dat is fijn, want dan wordt het niet zo zwaar. Wel serieus, maar wij zijn vakmensen genoeg om het af en toe wat luchtiger te maken. Laat vreugde winnen van verdriet is mijn motto, en ook mijn motivatie om telkens op dat toneel te gaan staan. Dat kunnen wij samen goed uitstralen. Nee, ik neem Freek niet mee om volle zalen te trekken. Dat interesseert me de ballen. Anders had ik ook helemaal die film niet gemaakt. Wij zijn een koppel. Ik zorg ervoor dat hij zijn dingen goed kan doen en de ondersteuning krijgt die hij nodig heeft. En andersom is dat ook zo.'

Regie: Hella de Jonge

2Doc: Verlies niet de moed
maandag 4 mei, 23.00 uur, NPO 2

Anoniem napraten met een psycholoog of maatschappelijk werker naar aanleiding van deze documentaire? Bel met Korrelatie: 0900 1450 (15 cpm).