Donderdag 8 september, 23.50 uur op NPO 2

2doc: Dinosaur 13

Documentaire over het juridische gevecht om de vraag wie de eigenaar is van het meest spectaculaire fossiel dat ooit is gevonden: het complete skelet van Tyrannosaurus rex Sue.

Jurgen Tiekstra,

2Doc: Dinosaur 13
Donderdag 8 september, 23.50 uur NPO 2

Naturalis in Leiden stelt sinds deze maand Trix ten toon, het skelet van een Tyrannosaurus rex. In het Field Museum in Chicago staat sinds 2000 al een fossiel geraamte van deze bekende uitgestorven vleeseter. Het torent boven de bezoekers van het natuurhistorische museum uit: het is ruim 3,5 meter hoog en een kleine dertien meter lang. Een afgietsel van dit compleetste T-rex-geraamte dat ooit is gevonden en de meisjesnaam ‘Sue’ meekreeg, reist al jaren de hele wereld rond, van Japan tot Nieuw-Zeeland en van Spanje tot Puerto Rico.

Drie jaar geleden ging de documentaire Dinosaur 13 in première, die de controverse reconstrueert die rond het skelet ontstond nadat het in 1990 in South-Dakota werd opgegraven door een paar commerciële paleontologen, vlakbij de plek waar later ook Trix is gevonden. Filmmaker Todd Miller kiest volledig voor het perspectief van deze fossielenjagers, afkomstig uit het stadje Hill City. 

Uiteindelijk werd het geraamte voor acht miljoen dollar verkocht aan het Field Museum

Hoofdpersoon is Peter Larson, de baas van het plaatselijke fossielenmuseum Black Hills Institute. Haast per toeval stuitten hij en zijn mede-onderzoekers in een steengroeve op de imposante beenderen van het miljoenen jaren oude dier. Ze deden er twee weken over om het uit te graven en overhandigden de landeigenaar een cheque van vijfduizend euro.

Maar daarna ontstond een juridische strijd. De T-rex was gevonden op land dat werd betwist door zowel de Cheyenne River Sioux als de landelijke overheid. Bovendien beweerde de landeigenaar dat hij het geraamte helemaal niet verkocht had. Het dispuut eindigde ermee dat twee jaar later de fbi een inval deed in het Black Hills Institute en onder begeleiding van de nationale garde alle botten meenam.

Het fossiele skelet werd gevonden op land waarvan het eigendom werd betwist

Op dit punt ontwikkelt de documentaire zich tot een archetypische vertelling over de kleine, goedwillende man die een tot mislukken gedoemde strijd aangaat met grote, anonieme machten: de fbi, het rechtssysteem en de federale overheid.

Jammer dat regisseur Todd Miller niemand uit die hoek aan het woord laat komen, net zomin als een vertegenwoordiger van de Sioux of de landeigenaar zelf, die het geraamte uiteindelijk voor ruim acht miljoen dollar verkocht aan het Field Museum.

Imposant blijven de beelden van de uitgraving, door de paleontologen zelf gefilmd, waaronder het moment dat de reusachtige schedel van de T-rex bloot komt te liggen.

2doc: Dinosaur 13. Donderdag 8 september om 23.50 uur NPO 2