2Doc

Narco cultura

Drugskartels hebben de Mexicaans-Amerikaanse grensstad Juárez volledig in hun greep. Zelfs de muziekindustrie drijft er op 
narcocorrido’s, liedjes die geweld verheerlijken.

Radha Ramdhan,

2 Doc: Narco Cultura
Donderdag 3 maart, 23.50 uur NPO 2 en vervolgens nog te zien tot 13-03-2017.
 

De Mexicaanse sfeer zit er goed in bij het Amerikaanse publiek, dat meedeint op de texmex die uit de speakers schalt. Accordeon, mandoline en hoorn doen goed hun werk. De zanger, gehuld in een glitterjasje, begint vrolijk in het Spaans te zingen: ‘Met een ak-47 en een bazooka om mijn schouder. Sta in mijn weg, en ik hak je hoofd eraf. Onze bendeleden reizen altijd in een caravan. Met kogelwerende vesten, klaar om te executeren!’ Het publiek danst en zingt uit volle borst mee. Pubermeisjes maken met hun mobieltjes foto’s. De mensen zijn dol op Los Bukanas de Culiacan, een populaire Amerikaanse-Mexicaanse band die bekend is om zijn narcocorrido’s: liedjes die in opdracht van Mexicaanse bendeleden geschreven zijn, en waarin drugsgeweld verheerlijkt wordt.

Inspiratie genoeg voor de Bukanas, want aan drugsgeweld geen gebrek in Mexico. Mexico is het land dat de belangrijkste leverancier is van marihuana, cocaïne, en methamfetamine voor de Amerikaanse markt (‘s werelds grootste cocaïnegebruiker). Sinaloa, onder leiding van ‘El Chapo’ Guzmán, is het grootste drugskartel ter wereld. De strijd om drugroutes naar Amerika vormt een belangrijk motief voor het buitensporige en grootschalige geweld in Mexico. Sinds 2008 probeert Sinaloa Juárez, de stad die grenst aan de Amerikaanse staat Texas, over te nemen. Het bloedige resultaat openbaarde zich in het daaropvolgende jaar: in 2009 werden er 2754 mensen vermoord.

In de gewelddadige, maar stilistisch prachtige documentaire Narco Cultura uit 2013 – vandaag in volle lengte bij de VPRO op het programma – neemt de prijswinnende fotograaf en documentairemaker Shaul Schwarz de kijker mee naar de grensstad-moordstad. Schwarz laat daarbij verschillende personages aan bod komen om op die manier het alomtegenwoordige drugsgeweld inzichtelijk te maken. De kijker volgt de gedreven Soto in zijn werk als forensisch onderzoeker in Juárez. Zijn bevlogenheid lijkt bijna misplaatst, als je beseft hoe weinig effectief zijn inspanningen zijn. Soto verloor tot nu toe vier collega’s. Vermoord door bendeleden.

Journaliste Sandra Rodriguez legt uit dat statistieken uitwijzen dat 97% van de 10.000 gerapporteerde moordzaken die de laatste vier jaar plaatshadden, niet is onderzocht, laat staan voor het gerecht verschenen. De corruptie is gigantisch en zelfs in de gevangenis ben je als (ex-)bendelid niet veilig. Want bendeleden dringen, na omkoping van het personeel, gevangeniscomplexen binnen om daar gevangenen alsnog te liquideren.

Documentairemaker Schwarz doet meer dan alleen de afschuwelijke gewelddadigheden delicaat in beeld brengen. Door scènes waarin hij de absurditeit rondom de ‘narcocorrido-industrie’ toont af te wisselen met fragmenten die het Mexicaanse drugsgeweld blootleggen, speelt de maker met de vraag of het geweld inmiddels volledig is deel gaan uitmaken van de Mexicaanse cultuur.