27 januari, 22.55, NPO2

Stories We Tell

Sarah Polley laat zien dat herinneringen nogal ver naast de waarheid kunnen zitten.

Lieve de Vreede ,

2Doc: Stories We Tell, woensdag 27 januari om 22.55 uur op NPO2 en vervolgens 3 dagen hier te zien

De Canadese actrice en regisseur Sarah Polley, onder meer bekend van haar veelbekroonde film Away From Her uit 2006 met Julie Christie in de hoofdrol, maakte de documentaire Stories We Tell (2012), vanavond uit te zenden door de vpro. De film gaat over de verschillende verhalen die in Sarahs familie de ronde doen over haar moeder, die overleed toen ze nog een kind was. De film kreeg in 2012 de prijs voor de beste documentaire op het filmfestival van Toronto.

Subjectief versus objectief

Sarah Polley laat in haar documentaire (vrienden van) familie vertellen over hun herinneringen aan haar moeder. Die verliet het gezin een tijdje en had een affaire waaruit Sarah geboren werd. Na haar dood liet zij een kleurrijke verzameling nabestaanden achter met eigen versies van de gebeurtenissen. De ondervraagden denken allen zeker te weten wie Sarah’s vader was en vertellen gedetailleerde verhalen ter ondersteuning. Maar de vingers wijzen naar verschillende mannen. Uiteindelijk vindt ze hem, haast bij toeval. Polley laat zien dat je pas met de volledigheid van álle subjectieve verhalen een bepaalde mate van objectiviteit kunt bereiken.

De herinnering

Van liegen lijkt bij deze onwaarheidsgetrouwe verhalen geen sprake. Hoe kunnen we ons zoiets belangrijks verkeerd herinneren? Douwe Draaisma, hoogleraar psychologie aan de rug: ‘We hebben ieder onze eigen persoonlijkheid, eigen temperament, en vaak speelt leeftijd ook nog een rol. Dat we later verschillende herinneringen aan een gebeurtenis bewaren is juist heel begrijpelijk. Dat betekent niet dat ons geheugen onbetrouwbaar is, of dat we ons dingen selectief herinneren; die selectie kwam al tot stand voordat het herinneringen werden. Daarnaast denken we vaak dat ons verleden de optelsom is van onze herinneringen. Maar die herinneringen geven ons hooguit een versie van ons verleden. Als er later iets belangrijks gebeurt kunnen dezelfde herinneringen je een heel ander levensverhaal geven. Herinneringen bouwen mee aan het verhaal van ons leven, maar omgekeerd bepaalt het verhaal ook de herinneringen.’ Herinneringen zijn dus vooral de Stories We Tell.