Nationale Wetenschapsquiz 2014

Welk team gaat dit jaar met de eer strijken? Deze keer binden wetenschappers de strijd aan met duurzame ondernemers. De 21ste editie van de Nationale Wetenschapsquiz, georganiseerd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en de VPRO, gaat uitsluitsel geven.

Op zondagavond 28 december 2014 speelt een team van topwetenschappers tegen een team van duurzame doeners. Van beide teams worden creativiteit en kennis op de proef gesteld. De presentatie van de Nationale Wetenschapsquiz is ook dit jaar weer in handen van Lottie Hellingman en Rob van Hattum.

Zelf meespelen
Individuele inzenders maakten kans op prijzen met een knipoog naar innovatie en technologie: de hoofdprijs, een weekend Den Haag (voor 2 personen) met exclusieve rondleiding bij het Mauritshuis en een eigen afdruk van een schilderij uit de Mauritshuiscollectie is gewonnen door Mary Koestal. De tweede prijs, een 3D-printer, is gewonnen door Johan Knap en de derde prijs, een drone, is gewonnen door Femke Klouwer.  Groepen maakten kans op een dag ‘geautomatiseerd rijden’ bij TNO: meerijden in een zelfsturende auto of truck. Deze prijs is gewonnen door De Nieuwste School klas 3D.

De winnaar van het tweede scherm is geworden: David Doornbos!. Nog bedankt voor het meespelen en voor iedereen die er dit jaar niet bij kon zijn, hier kan je voor jezelf gewoon nog eens mee doen.

De Vragen van de Nationale Wetenschapsquiz 2014

Vraag 1

Waardoor wordt pastis troebel als je water toevoegt?

A. De smaakstoffen lossen niet op in water
B. In water vormt anijs eiwitten
C. Er ontstaan heel kleine ijskristalletjes

Vraag 2

Op een regenachtige dag spelen vader en dochter meerdere potjes memory. Hoe vergaat het hen?

A. Gemiddeld spelen ze allebei na elk spelletje iets slechter
B. Gemiddeld speelt het kind na elk spelletje iets beter, de vader niet
C. Gemiddeld spelen ze allebei na elk spelletje iets beter

Vraag 3

Als je in het donker in een felle lichtbron kijkt, zoals de lamp van een lantaarnpaal, zie je een stralenkrans om de lichtbron. Waardoor komt dat?

A. Door verstrooiing van het licht in het glaswerk
B. Door verstrooiing van het licht in de lucht
C. Door verstrooiing van het licht in je oog

Vraag 4

De ruimtesonde New Horizons beweegt met een snelheid van 15 kilometer per seconde naar de rand van ons zonnestelsel. Stel dat hij in de richting van de Sombrero-nevel gaat, die zich op 50 miljoen lichtjaar afstand van de aarde bevindt, wanneer komt hij daar dan aan?

A. Over ongeveer 1000 miljard jaar
B. Over ongeveer 50 miljoen jaar
C. Nooit

Vraag 5

Een rooftas is een tas die aan de binnenkant bedekt is met aluminium. Daarin smokkelen winkeldieven spullen die beveiligd zijn met een chip langs de beveiligingspoortjes zonder dat het alarm afgaat. Hoe werkt dat?

A. Het aluminium zorgt ervoor dat de straling van het poortje om de tas buigt
B. Het aluminium wekt een tegengesteld veld op
C. Het aluminium reflecteert de straling van het poortje

Vraag 6

Als een luidspreker met twee keer de geluidssnelheid over je heen vliegt en een toonladder laat horen, hoe hoor je de tonen dan?

A. Je hoort de toonladder op de oorspronkelijke snelheid, maar twee keer zo hard
B. Je hoort de toonladder twee keer zo snel en een octaaf hoger
C. Je hoort de toonladder zowel vooruit als achteruit

Vraag 7

Als je een oneindig grote vloer aaneengesloten zou betegelen met deze strikjes- en bootjestegels, wat is dan de verhouding tussen strikjes en bootjes?

A. 1 strikjestegel op 2 bootjestegels
B. Minder dan 1 strikjestegel op 2 bootjestegels
C. Meer dan 1 strikjestegel op 2 bootjestegels

 

Vraag 8

Wat gebeurt er met de zon als je het oppervlak zou proberen te blussen met water?

A. De zon wordt heter
B. De zon dooft uit
C. De zon gaat minder fel branden 

Vraag 9

Welke uitvinding was volgens de Franse schilder Pierre-Auguste Renoir essentieel voor de ontwikkeling van het impressionisme?

A. Synthetische kleurstoffen
B. Verf in tubes
C. Kant-en-klare schildersdoeken

Vraag 10

Op zee drijft allerlei materiaal, waaronder organische resten en stukken plastic. Soms scheidt een golf de drijvende objecten en zie je clusters van organische resten en clusters van plastic. Hoe komt dit?

A. Doordat plastic een lager soortelijk gewicht heeft dan organische resten
B. Doordat plastic water afstoot en organische resten water aantrekken
C. Doordat plastic niet elektrisch geleidend is en organische resten wel samenclusteren

Vraag 11

Een stel heeft twee kinderen. Moeder vindt spruitjes niet bitter, vader wel. Het proeven van bitter is een dominante eigenschap van één gen. De werkzame en de niet-werkzame versie van dit gen komen even vaak voor. Wat is de genetische kans dat beide kinderen de spruitjes niet bitter vinden smaken?

A. 1/4
B. 1/6
C. 1/9

Vraag 12

Wat was het aandeel van Nederland in de westerse slavenhandel tussen Afrika en de Nieuwe Wereld?

A. Ongeveer 5%
B. Ongeveer 25%
C. Ongeveer 45%

Vraag 13

Piet en Kees eten allebei een liter vegetarische groentensoep. Piet eet soep uit blik, Kees maakt zelf soep zonder zout. Wie is het extra gewicht van de soep het eerste kwijt?

A. Piet
B. Kees
C. Maakt niet uit

Vraag 14

Waarom is iemand zien gapen voor kinderen met autisme minder aanstekelijk dan voor kinderen zonder autisme?

A. Omdat ze niet helemaal begrijpen waarom de ander gaapt.
B. Omdat ze niet goed genoeg kijken naar het hele gezicht van de ander.
C. Omdat ze gevoeliger zijn voor auditieve prikkels dan voor visuele prikkels.

Vraag 15

In een grote bak water van 4°C leg je een blok ijs. Wat gebeurt er met het waterniveau terwijl het ijs smelt?

A. Het stijgt
B. Het blijft gelijk
C. Het daalt

Uitslag en uitzending

Kijk voor de antwoorden naar de uitzending van de Nationale Wetenschapsquiz 2014 op zondag 28 december om 22.35 uur op NPO 2. Tijdens de uitzending kun je live meespelen via internet. Meteen na de uitzending maken NWO en VPRO bekend welke krantenlezer en tv-kijker de quiz het beste heeft gemaakt.

De juiste antwoorden met uitgebreide toelichting worden na de uitzending hier gepubliceerd en zijn ook op www.nwo.nl/quiz, via teletekst en in de VPRO-gids terug te vinden.

De Nationale Wetenschaps Quiz 2014 wordt mede mogelijk gemaakt door: