Pastor Ellis

Charles H. Ellis III is pastor van de zwarte kerk Greater Grace, langs de vervallen Seven Mile Road in het westen van Detroit. De kerk zelf ligt op het terrein van een verlaten pretpark, gebouwd in een periode dat Detroit nog een welvarende stad was, de autofabrieken nog tienduizenden auto's per dag afleverden en het gemiddelde inkomen van haar inwoners het hoogste van het land was. In 2005 was Greater Grace even wereldnieuws toen Miss Rosa Parks, de eerste zwarte vrouw die geweigerd had nog langer achterin de bus te zitten in de tijd van de rassensegregatie in de VS, hier begraven werd. Voorgangers van pastor Ellis speelden een belangrijke rol in het bevechten van gelijke rechten voor zwarte arbeiders van General Motors en de andere autofabrikanten in Detroit. Als eerste industrie kregen zwarte arbeiders hier hetzelfde loon als blanke arbeiders, wat in de jaren '50 en 60 een enorme volksverhuizing van African-Americans uit het toen nog zwaar gesegregeerde zuiden richting Detroit op gang bracht. In die dagen zaten General Motors, Ford, Chrysler en andere autoproducenten nog te springen om nieuwe arbeidskrachten. Nu is de werkeloosheid onder de zwarte bevolking van Detroit enorm, hebben de meeste blanke bewoners de binnenstad verlaten en raakt de stad steeds verder verkrot en vervallen.

Er gaat bijna geen week voorbij waarin Pastor Ellis in zijn kerkdienst op zondag geen aandacht besteedt aan de nieuwe ronde van fabriekssluitingen in de autoindustrie. De helft van zijn bijna zesduizend kerkleden werken of zelf in een fabriek van GM, Ford en Chrysler, of werken bij een toeleverancier van ‘de Grote Drie’. Ontslag, gedwongen pensioen, afkooppremies, gedwongen verkoop of beslaglegging op huizen en auto's; dagelijks komen leden van Greater Grace met dit soort problemen bij Pastor Ellis.

Ellis ruilde onlangs zijn grote SUV, een Cadillac Escalade, in voor een kleinere wagen. Hij wilde daarmee een voorbeeld geven aan de gemeenschap. Ter herinnering aan zijn vorige auto zetelt Pastor Ellis achter zijn bureau op een stoel uit de Escalade, het vlaggenschap van de General Motors vloot van grote terreinwagens. Zelfs de stoelverwarming doet het nog. Pastor Ellis hield van zijn Caddy, maar beseft terdege dat dit soort auto's geen toekomst bieden voor GM en de arbeiders uit zijn kerk. Afgelopen winter hield hij een speciale dienst over de malaise in de auto-industrie, als opmaat naar het jaar waarin General Motors faillisement zou moeten aanvragen. In die dienst, getiteld "Hybride Hopes", sprak Pastor Ellis vanaf een podium met achter zich drie hybride SUV terreinwagens. (Een, inmiddels mislukte, poging van GM, Ford en Chrysler om hun grote, benzineslurpende terreinwagens nog een mileuvriendelijk tintje te geven.) In zijn kerkdienst voor een overvolle kerk, live uitgezonden op televisie, preekte Ellis over een "hybrid" van hoop, maar ook geloof. Omdat de auto-industrie zo verbonden is met de sociale positie van African-Americans heeft het ook een religieuze en spirituele betekenis gekregen. Pastor Ellis woont zelf overigens niet in de zwarte arbeiderswijken rond zijn kerk. Hij woont met zijn vrouw in Bloomfield Hills, een dure buitenwijk van Detroit waar ook veel directeuren van Generals Motors, Ford en Chrysler wonen.

Terwijl de problemen als gevolg van de economische crisis en het faillisement van General Motors alleen maar groter lijken te worden, hangt er in de kerk van Pastor Ellis een opvallende sfeer van optimisme. In het trieste decor van Detroit in verval lijkt de Greater Grace kerk met zijn keurig gemaaide gazon en fris geverfde speeltuin, genaamd "God's Graceland", een oase in een woestijn van industriële rampspoed. Bij de ingang van de kerk hangt een groot tapijt van Barack Obama en Martin Luther King met het opschrift "From slavery to the White House". Het lijkt alsof de boodschap van hoop uit Obama's campagne, en die uit de kerkdiensten van Pastor Ellis hun weerslag beginnen te krijgen op de kerkgemeente. Of hoort ongebreideld optimisme net zo zeer als het credo "bigger is better" bij de stereotypen van de Amerikaanse volksaard? Eén van de vele cursussen die de Greater Grace kerk organiseert voor haar leden heeft als titel: "Financial Crisis 2009: Birthing your dream". Crisis als opportunity dus. Ook Pastor Ellis zelf, ooit afgestudeerd als accountant, geeft de leden van zijn kerk praktische adviezen bij onder andere het voorkomen en aflossen van schulden. Ellis doet dat in een soort "openhaard sessies", geïnspireerd op President Roosevelt's "firechats" met de Amerikaanse bevolking tijdens de depressiejaren.