Tegenlicht presents: een publieksonderzoek naar het kapitalisme

VPRO Digitaal ,

Onderdeel van het Waar is de Woede? is een publieksonderzoek naar de draagvlak voor het kapitalistisch systeem, de reacties op de crisis en de mogelijkheden van verzet. Eline Veninga hielp ons met het opzetten van dit onderzoek en schrijft over het hoe en waarom.

door Eline Veninga

Minimale draagvlak voor kapitalisme

BBC onderzocht onlangs in 27 landen het draagvlak voor kapitalisme als economisch systeem.  De uitkomsten van dit publieksonderzoek baren opzien: slechts 11% van 29.000 ondervraagden gelooft in het (vrije markt) kapitalisme. Nederland is niet meegenomen in het BBC- onderzoek. Leven ook wij in Nederland ongemerkt in een systeem waar geen draagvlak voor is?

De oorzaken van de kredietcrisis zijn nog alom vertegenwoordigd. De bonussen zijn weer terug van even weg geweest. De media berichten non-stop over de wereldwijd, verstrekkende gevolgen, maar de burgers lijken er geen oor naar te hebben....er moet brood op de plank. Een vreemde constatering. Wij gaan op onderzoek uit.

Wel zorg, geen actie

Tijdens het afgelopen IDFA bezochten we het debat 'People vs. Power'. Volgens de oprichter van de The Yes Men (een Amerikaanse groep politieke activisten) kan de media een rol spelen in het engageren van het publiek. Hij wees op de kracht van beeld om publiek emotioneel te raken, een voorwaarde tot actiebereidheid. The Yes Men hebben exemplarische voorbeelden. Na afloop van hun filmvertoningen ontstaat er vaak grote reuring. Het publiek trekt de stad in en richt zich in haar acties op de bedrijven en instituten die doelwit zijn van The Yes Men's 'identity corrections'. Laat u inspireren.

Onderzoek van 21minuten.nl naar de toekomst van Nederland laat zien dat de zorg onder Nederlandse burgers groot is, maar ook dat de maatregelen die burgers nemen zich beperken tot het terugbrengen van hun uitgaven. Het onderzoek liep tot half mei 2009. Is deze tendens na een half jaar onveranderd?

De hand in eigen boezem

Tegenlicht peilt de stemming onder Nederlandse burgers. Middels een publieksonderzoek proberen we te achterhalen wat de burger merkt van de economische crisis en welke emotie deze crisis teweeg brengt. Wie achten wij verantwoordelijk voor de ernstige problemen bij banken zoals Ice Save, DSB en ABN Amro? Je zou verwachten dat burgers in opstand komen. Waarom doen wij niets?

Het publieksonderzoek

Een rondje bellen met onderzoeksbureaus levert een uitvoerig gesprek op met een onderzoeker van bureau Intomart. Deze man, met jarenlange ervaring in panelonderzoek, zegt een opvallend soort positiviteit te signaleren onder zijn respondenten. Volgens hem kunnen burgers de situatie niet beoordelen, omdat het te ingewikkeld voor ze is. Volgens hem is de passiviteit van de burger is ook te verklaren uit machteloosheid: er is geen institutioneel-politieke infrastructuur waar we geloof in hebben en waardoor we ons vertegenwoordigd voelen. En er is in het politieke midden geen charismatisch persoon die de leiding neemt, terwijl er juist grote behoefte bestaat aan politiek die sturing geeft aan de toekomst van Nederland. Een alarmerende situatie, zo lijkt het...Een die vraagt om verandering van onderop. Ons publieksonderzoek zal inzichten verschaffen over onze actiebereidheid en de manifestatie daarvan. Ook uw mening telt! Laat van u horen op deze weblog.