Media en internet in Italië

T. Colen ,

De Italiaanse media kampen al jaren met een slecht imago. Mediaset, het bedrijf van de Italiaanse premier Silvio Berlusconi, beheerst de populairste commerciële zenders en de publieke omroep RAI wordt eveneens sterk beïnvloed door de politiek. Hierdoor staat in feite 90% van de televisiemarkt onder directe invloed van Berlusconi. Ook de grote kranten die niet in bezit zijn van Berlusconi houden zich maar met moeite staande. Het internet lijkt in Italië de enige overgebleven vrijhaven voor een kritisch tegengeluid. Berlusconi beseft zich dat terdege, wat blijkt uit een recent wetsvoorstel dat het vooral voor Italiaanse bloggers ingewikkeld zal maken om zich vrij uit te blijven spreken op het internet zonder het risico te lopen op een boete. Hoewel deze wet nog niet door het parlement is gekomen, geeft het voorstel het wantrouwen van de regering Berlusconi tegenover het web duidelijk weer.

In 2009 had slechts 53% van de Italiaanse huishoudens toegang tot internet (bron: Eurostat, 2010). Vergeleken met de rest van West-Europa is het internetgebruik in Italië dus aanzienlijk lager (Nederland 90%, Frankrijk 63%, Duitsland 79%, Oostenrijk 70%). Internet is echter wel hét middel gebleken om het monopolie van Berlusconi op de media te omzeilen, zoals bijvoorbeeld Beppe Grillo met zijn blog heeft aangetoond. Het internet wordt daardoor voor Berlusconi een medium om rekening mee te houden en hij probeert zelf het internet dan ook te gebruiken om actief campagne te voeren (zie hier de karaoke-versie van zijn campagnelied). Het succes van evenementen als V-day, het door Grillo georganiseerde anti-establishment evenement waar twee miljoen mensen aan deelnamen, laat echter zien dat vooral kritische tegengeluiden op het internet veel weerklank vinden.

Grillo pleit dan ook voor netwerken van burgers op het internet die het heft in eigen handen nemen en zich afkeren van de gevestigde politiek. Zo haalde de politieke beweging die aan zijn weblog is verbonden, the Five Star Movement, in 2010 in verschillende regio’s in Italië een behoorlijk aandeel van de stemmen binnen. Internet als medium wordt hiermee een middel van verzet waar mediamagnaat Berlusconi vooralsnog geen antwoord op heeft gevonden.