Aftermath Network

Han Ceelen ,

Het Aftermath Network telt veertien leden. Van hen sprak Van der Haak er twaalf. Veruit de bekendste naam is die van oprichter en socioloog Manuel Castells (1942). Hij is een van de invloedrijkste sociale wetenschappers ter wereld, gaf les aan gerenommeerde universiteiten in Europa en de VS, en schreef 23 boeken. Waarschijnlijk de bekendste daarvan is The Rise of the Network Society (1996). Trouwe VPRO-kijkers zullen Castells kennen als gast in uitzendingen van DNW en Tegenlicht.

Andere namen die een belletje doen rinkelen zijn die van de flamboyante Finse filosoof Pekka Himanen en de Franse socioloog Michel Wieviorka. De laatste is vooral bekend om zijn werk over geweld, terrorisme en sociale bewegingen. Hij stelt in de uitzending dat sociale wetenschappers veel te weinig afweten van de ‘daders’ van deze crisis. Volgens hem zouden antropologen bijvoorbeeld meer veldwerk in banken moeten doen.

Van der Haak is zelf bijzonder onder de indruk van het werk van de Amerikaanse technologiehistorica Rosalind Williams, verbonden aan het Massachusetts Institute of Technology. ‘Zij vraagt zich af of ons idee van de geschiedenis als een opgaande lijn nog wel vol te houden is. Volgens haar ervaren we de huidige periode eerder als een uitdijend netwerk van crises. De tsunami, de olieramp van BP en de economische crisis hebben op het eerste gezicht niets met elkaar te maken. Maar in de geest versmelten ze tot een tijdsbeeld en zorgen ze dat mensen zich ernstige zorgen maken over hun toekomst.’

Ook cultuurwetenschapper Sarah Banet-Weiser is volgens Van der Haak iemand om in de gaten te houden. De Amerikaanse schreef een boek over missverkiezingen en is gespecialiseerd in merken. In de uitzending laat ze zien hoe bedrijven als Levi’s en Chrysler de crisis alweer hebben verwerkt in hun reclamecampagnes. Een Levi’s-commercial toont Amerika als een woestenij waar kinderen rondrennen in Levi’s spijkerbroeken. Een kinderstemmetje verklaart dat ‘a long time ago, things got broken here’. Maar dit is juist een kans om creatieve oplossingen te vinden, aldus de boodschap van Levi’s. Autofabrikant Chrysler liet voor de finale van de Superbowl een peperdure commercial maken met artiest Eminem. Het spotje begint met grauwe beelden over de neergang van de stad Detroit, maar eindigt eveneens hoopvol. Terwijl een glimmende Chrysler-bolide van de band rolt, verklaart de rapper: ‘This is the Motor City. This is what we do.’ Van der Haak: ‘Ik vond dat heel onthullend. Die spotjes maken geen diepzinnige statements over de crisis, maar ze laten wel zien hoe Amerikanen de crisis beleven, en waarom ze niet in opstand komen. De crisis wordt voorgesteld als iets abstracts, een soort natuurramp die individuen voor nieuwe uitdagingen plaatst.’