Vooruitblik

VPRO Tegenlicht, vanaf 29 januari iedere zondag om 21.05 uur op NPO2.

29 januari: Tijdperk van de mens

Een oceaan die net zoveel plastic als vis bevat, een atmosfeer volgepompt met CO2 en een massaal uitsterven van dieren. De vernietigende invloed van de mens zal minstens zo desastreus zijn als de asteroïde-inslag die ooit de dinosauriërs van de planeet deed verdwijnen. Reden voor de Nederlandse wetenschapper Paul Crutzen om een nieuw geologisch tijdvak te introduceren: het antropoceen, oftewel het tijdperk van de mens. De impact van de mens op het aanzien van de aarde is zichtbaar. Dendert de fossiele economie onder aanvoering van klimaatontkenners oncontroleerbaar voort? Of kunnen we ons menselijk vernuft gebruiken om het antropoceen zodanig vorm te geven dat wij een leefbare toekomst tegemoet gaan?

Regie: Alexander Oey

5 februari: Uitdagers van de democratie

Er staat veel op het spel voor de Europese democratie in 2017. Populisten zijn een niet meer weg te denken machtsfactor tijdens de verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland. Elders zijn democratisch verkozen autocraten als Erdogan, Poetin en Trump aan de macht. Ook de technologische revolutie, ooit omarmd als hoeder van de vooruitgang, toont inmiddels haar schaduwkant via twitterdemocratie en de macht van nepnieuws op sociale media. De vraag hoe ziek onze democratie is, is sinds de Tweede Wereldoorlog niet zo dwingend geweest. Moeten we haar opnieuw uitvinden? Of gaat het roer definitief om?

Regie: Jos de Putter

12 februari: Schaliecowboys

Het hebben van eigen energiebronnen is een belangrijk wapen in de wereldeconomie. Sinds 2013 brengen de Verenigde Staten fossielrijke tegenstanders als Saoedi-Arabië belangrijke slagen toe met de winning van schaliegas en schalie-olie uit eigen bodem. De prijs voor een vat ruwe olie zakte van 100 naar onder de 50 dollar. De Texaanse schalie-producenten die deze prijzenslag overleefd hebben zijn de nieuwe helden van de Verenigde Staten. Onder ‘drill president’ Donald Trump staan de schaliecowboys te trappelen om ook Europa te helpen energie onafhankelijk te worden. Op onderzoek in Trumpland.

Regie: Nordin Lasfar

19 februari: Superfort Europa

Het budget dat Brussel heeft voor de bewaking van de Europese grenzen is de
laatste jaren snel gestegen. De reden: terrorisme en het toenemende aantal
vluchtelingen. De nieuwe surveillance technologie is een groeimarkt waar door
de defensie-industrie de nieuwste snufjes ingezet worden. De markt wint ook letterlijk aan terrein door de deals die Brussel in navolging van de Turkije-deal met Noord-Afrikaanse landen afsluit. Geld, kennis en technologie in ruil voor het verleggen van de grenzen van Europa.

Regie: Shuchen Tan

26 februari: De nieuwe zijderoute

Tot vandaag was de wereldgeschiedenis een westers gecentreerde onderneming. Gebaseerd op het idee dat wij de maatstaf der dingen zijn. Het westen heeft zich vervreemd van de behoeften en verlangens van het merendeel van de wereldbevolking. Deze vervreemding zal blijven toenemen als gevolg van de enorme bevolkingsgroei en economische voorspoed in Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Het oude Europa is in verval en het machtscentrum verschuift langs de lijnen van de nieuwe zijderoute van west naar oost. Hoe zullen wij ons aan de nieuwe wereldorde moeten aanpassen?

Regie: Floris Jan van Luyn

5 maart: Staat van paraatheid volgens Israël

Het Israëlisch bedrijfsleven beleeft na de recente terreuraanslagen in Europa gouden tijden met de export van hun veiligheidsexpertise en -technologie. Israël is van oudsher dé veiligheidsstaat en het land geldt als de uitvinder van wat ‘etnisch profileren’ is gaan heten. Europa is zeer geïnteresseerd in Israëls nieuwste vindingen. Maar beseffen we welk wereldbeeld we hiermee importeren?

Regie: Nirit Peled

12 maart: Wij-maatschappij

De komende verkiezingen in Nederland worden spannend: de demografische samenstelling van ons land verandert en er is een strijd gaande om de stemmen van nieuwe kiezers, die zich eerder niet aangesproken voelden. Rotterdam als een afspiegeling van het nieuwe Nederland: welke krachten spelen in de meeste diverse stad van ons land, wie zijn de nieuwe kiezers en op welke manier probeert men die te mobiliseren?

Regie: Hans Busstra

19 maart: Terug naar de Satellite Queens

Elke zondagavond kijken miljoenen Arabische mannen en vrouwen naar de gedurfde talkshow Kalam Nawaem - letterlijk ‘vrouwenpraat’. Al vijftien jaar staat deze talkshow in de top tien van best bekeken programma’s in de Arabische wereld en de populaire presentatrices hebben een vaste plek in talloze harten en huiskamers veroverd. In 2007 maakte Tegenlicht een uitzending over deze unieke talkshow. Hoe ziet het Midden-Oosten er tien jaar later uit door de ogen van Muna, Nadia en Rania?

Regie: Bregtje van der Haak

26 maart: Sushi in Kabul

Afghanistan dreigt een ‘failed state’ te worden ondanks de al vijftien jaar aanwezige westerse troepenmacht. De veiligheidssituatie verslechtert. Internationale hulpverleners worden gedwongen zich steeds verder terug te trekken op een compound in Kabul. Alle voorzieningen, van zwembad tot sushi-restaurant, bevinden zich binnen beveiligde muren. Bij de hulpverleners staat de koffer permanent naast de deur. Zij kunnen met hun paspoort altijd weg. Maar wat gebeurt er met de Afghanen die de hulpverleners gesteund hebben als bewaker, tolk, of informant. Welke opties hebben zij?

Regie: Shoresh Kalantari

2 april: Werken voor een algoritme

Steeds vaker is er geen manager meer die ons vertelt wat we moeten doen, maar een algoritme. Deze computercode bestuurt de werknemers. Het algoritme bepaalt de opdracht, hoe lang deze mag duren en op welke manier het werk moet worden uitgevoerd. Uber-chauffeurs en fietskoeriers werken al in opdracht van een algoritme. Binnenkort krijgen ook andere beroepssectoren een algoritme als baas. Dat mag dan goedkoper zijn, maar is het ook beter? Zo wordt de fietskoerier ontslagen omdat het algoritme een ziektemelding niet herkent, en blijken geautomatiseerde sollicitatieprocedures niet minder discriminerend dan die uitgevoerd door mensen. Bij wie kan je nog klagen over je computerbaas?

Regie: Martijn Kieft

9 april: Frau Merkel

Hoe houdt de machtigste vrouw van de wereld zich staande in het oog van de
storm? Angela Merkel: een vrouw die de verantwoordelijkheid voor de wereldvrede en stabiliteit van Europa in handen heeft. Sinds voormalig president Obama haar een groot moreel leider van de westerse wereld noemde staat de Duitse bondskanselier er alleen voor. De recente aanslagen en de onstuimige groei van het populisme maken dat iedere uitspraak of politieke keuze onder een vergrootglas gelegd wordt. Kan Angela Merkel Europa redden?

Regie: Britta Hosman

16 april: All in the game

Gamen is het populairste tijdverdrijf van de 21ste eeuw. In Nederland speelt inmiddels zo’n driekwart van de bevolking computergames. Wereldwijd bedraagt de omzet van de game-industrie 100 miljard dollar per jaar. Tegenlicht kreeg unieke toegang tot de Nederlandse gameproducent Guerrilla Games, die tot de wereldtop behoort. We volgen de spannende maanden voor de lancering van hun nieuwste game Horizon Zero Dawn. Wat is de aantrekkingskracht en hoe verhoudt onze echte identiteit zich tot de virtuele verleiding van games?

Regie: Bregtje van der Haak

23 april: De persoonlijke voedselmachine

In 2050 zal de wereldpopulatie opgelopen zijn tot 9,1 miljard en zal door klimaatverandering het aantal vluchtelingen alleen maar toenemen. De voedselvraag zal daarmee stijgen met 70 procent. De voedselindustrie kan niet voldoen aan deze toenemende vraag. Om dit scenario voor te blijven, hebben wetenschappers de voedselmachine ontwikkeld. Een personal food computer waarmee je lokaal alle gewassen zelf kunt kweken. Natuurrampen, oorlogen of bevolkingsexplosies hoeven hierdoor niet meer te leiden tot hongersnood.

Regie: Geert Rozinga

30 april: De palmolie paradox

Palmolie is een onmisbaar bestanddeel van veel dagelijkse producten als zeep,
biodiesel en de meeste voedingsmiddelen. De vraag naar palmolie neemt toe maar de oliepalm groeit alleen in regenwouden rond de evenaar waar arbeidsomstandigheden en landrechten vaak niet goed geregeld zijn. Veel bedrijven zijn op zoek naar duurzaam verbouwde palmolie. Daarom hebben zij de ‘Roundtable on Sustainable Palm Oil’ opgericht. Maar wanneer is palmolie duurzaam?

Regie: Jos de Putter

Alle titels en beschrijvingen zijn onder voorbehoud.