Trudy Dehue

Hoogleraar wetenschapstheorie en wetenschapsgeschiedenis

Trudy Dehue

Hoogleraar wetenschapstheorie en wetenschapsgeschiedenis

Trudy Dehue (Den Bosch, 1951) is hoogleraar wetenschapstheorie en wetenschapsgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. Dehue won de NWO Eureka Boekenprijs 2009 voor haar boek 'De depressie-epidemie. Over de plicht het lot in eigen hand te nemen' (Augustus, 2008). Na eerst een aantal jaren werkzaam te zijn geweest in de kinder- en jeugdpsychiatrie studeerde Trudy Dehue af in de psychologie (1983) en de filosofie (1985). Meer nog dan de menselijke psyche die psychologen bestuderen, bestudeert Dehue juist die psychologen zelf. Ze promoveerde cum laude op 'De regels van het vak' (Van Gennep 1990), een kritische studie van het ‘meten en tellen’ en de vooronderstellingen die bepalend zijn geworden voor psychologisch onderzoek. In 'De depressie-epidemie' analyseert Dehue hoe het kan dat juist in rijke en welvarende landen steeds meer mensen lijden aan depressie. Dehue laat zien dat wat in de loop van de geschiedenis als melancholie, neerslachtigheid of depressie beschreven is, steeds sterk tijdsgebonden is geweest. Heeft depressie bijvoorbeeld te maken met levensomstandigheden en is het iets wat ‘op de sofa’ behandeld kan worden, of eerder iets biologisch, wat met pillen bestreden kan worden? Dehue neemt ook de invloed van de farmaceutische industrie kritisch onder de loep. Haar opinieartikel in NRC Handelsblad over de mogelijke bijwerkingen van antidepressiva deed recentelijk veel stof opwaaien. In haar werk laat Dehue zien hoe de ‘depressie-epidemie’ verbonden is met het huidige maatschappelijke ideaal van het maakbare individu: we zijn zelf verantwoordelijk geworden voor ons lot: schoonheid en succes zijn een keuze geworden, en het antidepressivum steeds meer een ‘prestatiepil’. Dehue laat zien hoe een samenleving ervaart en bepaalt wat ‘normaal’ is en geeft daarmee niet alleen een analyse van depressie, maar ook van onze tijd. Een avond over afwijken van de norm, wetenschap en vooroordelen, de vrouw als hoeder van de stemming en hoe grillig de grens tussen ‘goed’ en ‘kwaad’ zich kan tonen. Met o.a. fragmenten uit de scandinavische tragikomedie 'Kitchen Stories' (Bent Hamer 2003), beelden van o.a. Joni Mitchell, Bob Dylan en Neil Young tijdens het afscheidsconcert van The Band in 'The Last Waltz' (Martin Scorsese 1978) en de Britse serie 'The Singing Detective'. De keuzefilm van Trudy Dehue is 'Mephisto' (István Szabó, 1981). Een film over de relatie kunst en politiek, gebaseerd op de gelijknamige roman van Klaus Mann uit 1936. De jonge zeer ambitieuze Duitse acteur Hendrik Höfgen (Klaus Maria Brandauer) heeft er alles voor over dé grote ster te worden, zelfs als dit leidt tot een verregaande aanpassing aan een fascistisch regime. Met een Oscar bekroond als beste niet-Engelstalige film. (Cinema.nl)

Fragmenten

Klik hier voor alle fragmenten van deze uitzending

Angels in America

vanaf 00:00:00

De serie 'Angels in America' vertelt het verhaal van een kleine groep mensen in het New York van 1985. Alhoewel deze mensen ogenschijnlijk niets met elkaar van doen hebben, wordt hun leven op een bijzondere manier toch met elkaar in contact gebracht. De serie is een verfilming van het toneelstuk 'Angels in America. A Gay Fantasia on National Themes (1991)' van Tony Kushner. Het personage van Roy Cohn is gebaseerd op de advocaat die ervoor zorgde dat Ethel en Julius Rosenberg ter dood werden veroordeeld vanwege spionage voor de Sovjet-Unie in 1951. Net als Roy Cohn in de serie 'Angels in America' stierf ook deze advocaat in 1986 aan de gevolgen van AIDS. In het fragment hoort de invloedrijke advocaat Roy Cohn, gespeeld door Al Pacino, van zijn arts dat hij AIDS heeft. (Mike Nichols 2003, Avenue Pictures productions/HBO/Warner Bros)

Brigitte Kaandorp: Badwater

vanaf 00:00:00

Een fragment uit de show 'Badwater' van cabaretière Brigitte Kaandorp. (Brigitte Kaandorp, 2000)

Commercial Antidepressiva

vanaf 00:00:00

Actrice Lorraine Bracco maakt reclame voor de antidepressiva van Pfizer. (Pfizer Inc.)

De Bijrijder

vanaf 00:00:00

De Bijrijder is een programma van RTV Noord waarin een auto door het Groninger landschap naar een dorp rijdt. We zien een stukje waarin de route voert langs Leermens. (RTV Noord 1996)

Een Oceaan van Hoop

vanaf 00:00:00

‘Een oceaan van hoop’ is een achtdelige serie die in 1994 door de VPRO werd uitgezonden. In de serie praat Peter van Ingen met Jan Wolkers over de Tweede Wereldoorlog. In het fragment leest Jan Wolkers voor uit ‘De Walgvogel (1974)’ over koloniale uitbuiting. De opening is een tirade tegen Hendrikus Colijn (1869-1944), minister-president van vijf kabinetten tussen 1925 en 1939. (VPRO 1994)

Elle s'appelle Sabine

vanaf 00:00:00

De documentaire 'Elle s'appelle Sabine' van de bekende Franse actrice Sandrine Bonnaire gaat over haar zusje Sabine. Sabine woonde vroeger thuis bij haar moeder in Parijs, maar het ging steeds slechter met haar. Ze belandde in een psychiatrisch ziekenhuis, waar ze zwaar onder de medicijnen kwam. Op het moment dat de film gemaakt werd woonde Sabine in een woongroep en was de dosis medicijnen gehalveerd. In het fragment zien we de Sabine van nu naar haar jonge zelf terugkijken. (Sandrine Bonnaire 2007, Cinema Delicatessen)

Heel gewoon, Cathy en Gré

vanaf 00:00:00

In de serie 'Heel gewoon, Cathy en Gré' gaan Cathy Kars en Gré Imbos uit Groningen wekelijks voor OOG TV op pad. Op hun eigen ludieke wijze interviewen ze Stadjers, van zwervers tot politici. Alle afleveringen van de serie zijn te bekijken in het archief van OOG TV. In deze uitzending gaan de Groningse vriendinnen nordic walken. (OOG TV 2006)

Het Marathoninterview: Isaac Lipschits - uur 1

vanaf 00:00:00

Interview Karl Popper

vanaf 00:00:00

Interview met de Oostenrijks-Britse wetenschapsfilosoof Karl Popper over de onmogelijkheid tot zekerheid te komen. We hebben een instinctief begrip van wat 'waarheid' (truth) betekent, maar waarheid betekent niet dat iets zeker (certain) is. Wetenschap moet altijd falsifieerbaar zijn, volgens Popper. Feiten zijn gebaseerd op afspraken en wetenschappelijke kennis is geen objectief gegeven. Popper is bekend om zijn pleidooi voor falsifieerbaarheid als criterium van echte wetenschap (je weet pas of de hypothese dat er alleen witte zwanen zijn een goede theorie is als je op zoek gaat naar een zwarte zwaan) en voor de open society (liberale democratie, hij is tegen autoritarisme). Hij refereert in het fragment met 'de recente geschiedenis' aan het nazisme. Als Oostenrijkse jood vluchtte hij voor de oorlog eerst naar Nieuw-Zeeland en vervolgens naar Engeland, waar hij aan de London School of Economics ging werken. (Open Universiteit Nederland, 1987)

Psychopharmacological Drugs Advisory Committee

vanaf 00:00:00

Beelden van de FDA Hearings in 1991 over Prozac. Prozac (fluoxetine) werd in 1988 in de VS op de markt gebracht door het bedrijf Eli Lilly. We zien twee getuigen: de weduwe van een man die zelfmoord pleegde na gebruik van Prozac en de vertegenwoordigster van een patiëntenvereniging voor depressie die stelt dat Prozac juist levens redt, en dat de bijwerkingen van Prozac als moord en zelfmoord niet wetenschappelijk bewezen zijn. (20 september 1991, US Food and Drugs Administration)

Qiu Ju Da Guan Si

vanaf 00:00:00

De man van de zwangere Qiu Ju is door de dorpschef hard in zijn kruis getrapt, omdat hij een grapje maakte over diens onvermogen een mannelijke erfgenaam te produceren. Qiu Ju wil haar recht halen. Na bemiddeling wordt besloten dat de dorpschef een boete moet betalen, maar het geld gooit hij voor Qiu Ju op de grond, ze zou voor hem moeten bukken om het te krijgen. Het gaat haar om eerherstel, net als voor de chef, die wil ook zijn gezicht niet verliezen. Zolang Qiu Ju haar recht niet krijgt blijft ze het steeds hogerop zoeken. (Zhang Yimou 1992, Youth Film Studio of the Beijing Film Academy)

Salmer Fra Kjøkkenet

vanaf 00:00:00

‘Kitchen Stories (2003)’ is een film van de Zweedse regisseur Bent Hamer met onder andere de acteurs Joachim Calmeyer en Tomas Norström. De film gaat over het Zweedse Home Research Institute dat in 1944 allerhande experimenten deed die voor betere omstandigheden voor huisvrouwen én alleenstaande mannen moesten zorgen. Observant Folke (Norström) krijgt als studieobject de nurkse Isak (Calmeyer) toegewezen, die voor het onderzoek begint al spijt heeft dat hij zich heeft aangemeld. Vanaf een soort van scheidsrechtersstoel registreert Folke Isaks handelingen in de keuken. Naarmate het onderzoek duurt, groeien de kluizenaar en de indringer naar elkaar toe. Hartverwarmende tragikomedie. De fotografie, in ontkleurde tinten, is precies; de vormgeving vol prachtige details. ‘Kitchen Stories’ was de Noorse inzending voor de Oscars (cinema.nl). In het fragment zien we observant Folke die vanuit zijn stoel kijkt hoe Isak muizenvallen klaarzet. Ze mogen niet met elkaar praten, maar proberen elkaar op andere manieren te pesten. (Bent Hamer 2003, A-Film)

The Last Waltz

vanaf 00:00:00

In de film 'The Last Waltz' volgt regisseur Martin Scorsese het afscheidsconcert van The Band in Bill Graham's Winterland Ballroom op Thanksgiving in 1976. In het fragment wordt het nummer 'I shall be released' gezongen door Bob Dylan en alle gasten, waaronder Neil Young, Joni Mitchell, Van Morisson, Ringo Starr, Neil Diamond, Dr John en Eric Clapton. (Martin Scorsese 1978, 20th Century Fox)

The Relaxed Wife

vanaf 00:00:00

'The Relaxed Wife' is een vrij surrealistische voorlichtingsfilm van dertien minuten uit de jaren vijftig voor het middel Atarax, van fabrikant Pfizer. Een doorsnee huisvader lijdt onder de stress van een veeleisende baan en het moderne bestaan. Behalve het middel Atarax heeft hij vooral een ontspannen echtgenote nodig (vandaar de titel van de film). De toon is ironisch, de acteerstijl overdreven en de tekst op rijm. (Prelinger Archive, 1957)

The Singing Detective

vanaf 00:00:00

'The Singing Detective' is een BBC televisie miniserie uit 1986, geregisseerd door Jon Amiel naar het script van Dennis Potter. De serie bestaat uit 6 afleveringen: 'Skin', 'Heat', 'Lovely Days', 'Clues', 'Pitter Patter' en 'Who Done It'. In de serie ligt een zekere Philip Marlow (gespeeld door Michael Gambon), schrijver van goedkope detectives, in een ziekenhuisbed. Hij is geveld door de huidziekte psoriasis en is overgeleverd aan de zorgen van het verplegend personeel. Half versuft door de medicijnen laat Marlow zijn fantasie de vrije loop. Hij gaat terug naar zijn jeugd en haalt herinneringen op aan zijn vader, maar verbeeldt zich in zijn ijldromen ook dat hij de hoofdpersoon is uit een van zijn eerste romans 'The Singing Detective', een detective annex zanger. Muziek is het enige dat Marlow troost en houvast biedt, vooral de vertrouwde en kalmerende muziek uit zijn jeugd. In 2003 werd de serie bewerkt tot een film met Robert Downey jr. en Mel Gibson. Belangrijk kenmerk van de serie is dat op vele plaatsen normale dialogen overgaan in liedjes uit de jaren 40. In het fragment horen we het lied 'Dry Bones'. (Dennis Potter/Jon Amiel 1986, BBC)

The Sopranos

vanaf 00:00:00

The Sopranos is een Amerikaanse dramaserie van regisseur en schrijver David Chase over de Italiaans-Amerikaanse maffia in New Jersey. De hoofdrollen worden onder andere vertolkt door James Gandolfini, Edie Falco en Lorraine Bracco. In de serie draait het om het dagelijks leven van maffiabaas Tony Soprano. Niet alleen het gewelddadige maffiamilieu, maar ook de familie- en liefdesperikelen spelen een grote rol in de serie. De serie won talloze prijzen waaronder meerdere Emmys en Peabody Awards. In het fragment komt maffiabaas Tony Soprano voor zijn allereerste sessie bij Dr. Melfi. Het fragment komt uit de aflevering 'Big girls don't cry' uit seizoen twee van 'The Sopranos'. De aflevering is geregisseerd door Tim van Patten. (HBO, 2000)

The man who stole my mother’s face

vanaf 00:00:00

'The man who stole my mothers face' is een documentaire die de Zuid-Afrikaanse filmmaakster Cathy Henkel, geëmigreerd naar Australie, maakte over haar moeder. Haar moeder was in Zuid-Afrika verkracht en belandde in een zware depressie. De dochter haalt haar naar Australie en besluit later op zoek te gaan naar recht in Johannesburg. (Cathy Henkel 2003, Hatchling Productions)

Het Marathoninterview: Isaac Lipschits - uur 2

vanaf 01:00:00

Het Marathoninterview: Isaac Lipschits - uur 3

vanaf 02:00:00