Hoeveel goede bedoelingen kan een volkswijk aan?
Armoede, werkloosheid en criminaliteit, net als andere volksbuurten in Nederland, kampte het Utrechtse Ondiep met problemen. Al meer dan honderd jaar proberen bestuurders, hulpverleners en woningcorporaties de wijk ‘op te krikken’. De aanpak verandert voortdurend: van heropvoeding en bemoeienis achter de voordeur tot sloop, nieuwbouw en het aantrekken van rijkere bewoners. In de Argos-podcastserie Met de beste bedoelingen maakt de Utrechtse podcastmaker Hansje van de Beek de balans op. Aan de hand van ontmoetingen met buurtbewoners onderzoekt Van de Beek hoe de plannen hebben uitgepakt in de praktijk. En laat ze zien dat je er met de beste bedoelingen van beleidsmakers om een wijk ‘te verheffen’ er nog niet bent.
vanaf zaterdag 10 oktober te beluisteren op NPO Radio 1, NPO Luister en andere podcast-apps
De wijk heeft de afgelopen twintig jaar een enorme opknapbeurt gekregen. Een groot deel van de woningen is gesloopt en vervangen door nieuwbouw. De gemeente en woningcorporatie hebben daarbij ingezet op het aantrekken van nieuwe, vermogende bewoners. Armoede, werkloosheid en criminaliteit namen af, terwijl huizenprijzen, opleidingsniveau en inkomens stegen.
Dat klinkt als vooruitgang, maar tegelijkertijd zijn de verschillen binnen de buurt groot. Terwijl 23 procent van de Ondiepers onder de Utrechtse armoedegrens leeft, kopen anderen in dezelfde buurt huizen van meer dan 700.000 euro. Maar waar zijn de voormalige bewoners gebleven? En wat betekent deze verandering voor de sociale cohesie? Daarover spreekt Van de Beek met verschillende bewoners.
Deze door de overheid gestuurde gentrificatie is slechts een van de vele pogingen om Ondiep van buitenaf te veranderen. Een van de meest opvallende projecten uit het verleden zijn de heropvoedingslocaties in de wijk. Deze 'woonscholen' bestonden tot halverwege de jaren 70 en waren bedoeld voor bewoners die als ‘asociaal’ en ‘onmaatschappelijk’ werden bestempeld. Daar bemoeiden maatschappelijk werksters zich tot achter de voordeur met hun levenswijze en huishouden. In de jaren daarna zou de wijk nog het onderwerp van wijkmarketing en het Vogelaarbeleid worden. Elke vorm beleid blijkt zo zijn voor- en nadelen te hebben.
Over de maker
Hansje van de Beek is onderzoeksjournalist en podcastmaker. Voor Argos maakte ze eerder de podcast Het witte goud, over de belangen achter de borst- en flesindustrie en Dolle Mina’s van de dood, over de grenzen van hulp bij zelfdoding.
Met de beste bedoelingen is een zesdelige podcastserie van Argos (VPRO/HUMAN). De eerste drie afleveringen verschijnen op 10 oktober, daarna is er wekelijks een nieuwe aflevering te beluisteren via NPO Luister en de podcastapps.
