Warwick Thornton over Sweet Country

‘Dit is een western, maar ondertussen leer je misschien ook nog iets.’

, Gerhard Busch

Sweet Country, van de Australische regisseur Warwick Thornton, is een moorddadig en magnifiek verhaal over Aboriginal Sam Kelly, die in de jaren twintig van de vorige eeuw uit zelfverdediging een ‘whitefellow’ doodschiet en vervolgens door de autoriteiten wordt opgejaagd.

Natassia Gorey Furber en Hamilton Morris in Sweet Country

Natassia Gorey Furber en Hamilton Morris in Sweet Country

Begin maart is de 47-jarige Thornton, zelf Aboriginal, even in Nederland, om te vertellen over de film, racisme en de geschiedenis van zijn land. Thornton: ‘Wit Australië zegt altijd dat we onze rijkdom te danken hebben aan de schapen en hun wol. “Riding on the back of sheep,” heet het dan. Onzin. Australië reed niet op de rug van schapen, het reed op de rug van de zwarte bevolking. Die heeft 180 jaar voor niks moeten werken op land dat eerst van ze was afgepakt. Maar daar wordt in Australië niet over gesproken. Het wordt niet eens onderwezen op scholen.’

Nog steeds niet?
‘Nee. Je hoort het hooguit op de universiteit. Als je een cursus oorspronkelijke culturen volgt.’

U wilde dat met deze film rechtzetten?
‘Weet je, mijn films mogen geen essay of test worden. Dit is een western, maar ondertussen leer je misschien ook nog iets.’

Hoopt u op het Black Panther-effect?
‘Nee, want wat is het Black Panther-effect nou eigenlijk...’

Dat de zwarte bevolking helden ziet met dezelfde huidskleur. Dat het verhaal zich afspeelt in Afrika.
‘Natuurlijk is het goed voor Aboriginals om zichzelf terug te zien in films, maar Sweet Country vertelt ze niets wat ze niet al wisten. Wij hebben geen fictief land nodig in een heel andere dimensie om ons sterker te voelen. De ironie van Black Panther is dat straks een zwarte jongeman na de film blij naar buiten stapt en nog steeds doodgeschoten kan worden door een racistische politieman. Snap je? Er is niets veranderd. Sweet Country zal mijn eigen volk niets nieuws vertellen, maar wellicht steekt de rest van Australië er iets van op.’

Zal Sweet Country ook weerstand oproepen? Uw held heet niet voor niets Sam Kelly…
‘Vanwege Ned Kelly? De Australische volksheld die eigenlijk een boef en een moordenaar was? Toch verwacht ik niet veel weerstand, want wit Australië weet wel dat ze niet met ons moeten sollen. Dat ze niet kunnen zeggen dat we het niet langer over het verleden moeten hebben. Want dan zeggen wij dat zij het niet langer over ANZAC moeten hebben en over al die witte mannen die zijn gevallen in de oorlogen. Mensen die voor hen de basis van de samenleving zijn. Dan zijn ze wel stil. Ik hoop wel dat de film bij individuele mensen iets los maakt. Voor velen is het namelijk nieuw. Ze hebben dit nooit gehoord op school. Dus eigenlijk valt ze weinig kwalijk te nemen.’

Dat is heel genereus.
‘Dat moet je ook zijn. Je moet mensen niet van je vervreemden. Daarom zie je ook alleen maar grijstinten in mijn film. Als Aboriginal zou ik het liefst een priester als slechterik opvoeren, omdat het christendom een van de ergste dingen is die oorspronkelijke volkeren is overkomen. Er zijn zoveel prachtige talen en culturen vernietigd. Maar de ironie is dat christenen ook goede dingen hebben gedaan. Dus is in mijn film de gelovige Fred een goed mens. Maar hij is ook volslagen zinloos. Want gebed houdt geen kogels tegen.’

Natassia Gorey Furber en Hamilton Morris in Sweet Country

‘ De verbondenheid met het land is iets wat ik niet kan regisseren’

Paul McGuigan

We hebben de male en de female gaze. Bestaat er ook zoiets als de Aboriginal gaze?
‘Als we het over de Aboriginal gaze in deze film hebben is het niet zozeer hoe ik naar het land kijk [Thornton is ook de cameraman, GB], maar hoe ik naar het land luister. Er zit namelijk geen muziek in de film, want dan zou ik het land het zwijgen opleggen. Ik wil dat je gaat luisteren naar de woestijn. En uiteindelijk is het geluid van de wind en de krekels ook muziek.’

Ik las dat u voor de rol van Sam naar iemand zocht die ook uit de buurt kwam van Alice Springs, waar de film zich afspeelt. Waarom?
‘De verbondenheid met het land is iets wat ik niet kan regisseren, maar het is wel iets wat de camera ziet. Die pikt dat meteen op.’

Enig idee hoe?
‘Geen enkel. (denkt even na) Het is net als wanneer je iemand tegenkomt die zo lelijk is als de nacht, maar zet hem of haar voor de camera en ze zijn prachtig. Het is ondefinieerbaar, een oncontroleerbare energie. Misschien heeft het iets te maken met wat de oorspronkelijke bevolking ooit dacht toen er foto’s van ze werden genomen. Zo van, neem mijn foto niet, want dan steel je mijn ziel. Misschien kan de camera die ziel, bij gebrek aan een beter woord, inderdaad zien en vastleggen. De beste acteurs – mensen als Daniel Day-Lewis bijvoorbeeld – zijn in staat om hun ziel te veranderen. Zij veranderen voor hun rol niet alleen de buitenkant, maar ook de binnenkant.’

Daarom heeft Daniel Day-Lewis natuurlijk ook twee jaar nodig om zich voor te bereiden op een rol…
(lacht) ‘Ik bedoel maar! Hij heeft die tijd nodig om de ziel van zijn personage te stelen. Ik weet niet of het klopt, maar het klinkt zo gek nog niet.’

advertentie