Solocinema

De Bankzitter: Buried

, Rick de Gier

De thriller Buried speelt zich af in een doodskist, waaruit acteur Ryan Reynolds moet zien te ontsnappen. Een extreem voorbeeld van de ‘onemanfilm’.

Het concept van een verhaal dat wordt verteld of uitgebeeld door één acteur gaat al even mee. Denk aan de monologen uit het oude Griekse theater, middeleeuwse minstrelen en allerhande vormen van de onemanshow. Maar in de cinema komt het niet zo vaak voor. Daar zijn allerlei redenen voor te bedenken: in films wordt realisme nagestreefd en kan er dus niet eindeloos in het niets worden gekletst, er is geen direct contact met het publiek, cinema is visueel en vraagt dus om veel beweging en afwisselende decors, en ga zo maar door.

Des te interessanter als een filmmaker zich er toch aan waagt. Tot de jaren zeventig bleef het bij een handvol experimenten. Zo wordt in het Indiase drama Yaadein (1964) een enkele acteur opgevoerd die in een lege huiskamer terugblikt op zijn leven, wat een vermelding opleverde in het wereldrecordboek onder het kopje ‘minste aantal acteurs in een speelfilm’. Andy Warhol ging in datzelfde jaar nog een stap verder: zijn film Sleep is een 321 minuten durend shot van een slapende vriend.

Inmiddels zou je de ‘onemanfilm’ wel een eigen genre kunnen noemen. Als je niet te streng bent tenminste: in geslaagde producties als Cast Away (2000), Moon (2009), 127 Hours (2010), Gravity (2013) en Locke (2013) duiken ook wel andere acteurs op, maar alleen sporadisch of op de achtergrond. Het gros van de films draait om één acteur die voortdurend in beeld is en vooral fysiek moet presteren. Op eenzame hoogte staat in dit verband de verdwaald-op-zeefilm All is Lost (2013), waarin enkel Robert Redford te zien is, in ieder shot, en amper een woord wordt gesproken.

De onemanfilm is voor acteurs een uitdaging, maar zeker ook voor regisseurs en scenaristen. Want hoe hou je een verhaal met één personage anderhalf uur spannend? Niet voor niets draait dit genre bijna altijd om een variant op dezelfde plot: een doodgewone man of vrouw raakt verstrikt in een penibele situatie en kan alleen met veel moed en inventiviteit overleven. De onemanfilm doet bij uitstek een appèl op de kijker: wat zou jij in deze situatie doen?

Wat ons brengt bij Buried (zaterdagnacht te zien op BBC 1), een uitstekend voorbeeld van het genre, omdat het concept tot in het extreme is doorgevoerd. De hele film is gesitueerd in een doodskist onder de grond. Daarin ontwaakt de Amerikaanse vrachtwagenchauffeur Paul (Ryan Reynolds), die moet zien te ontdekken waar hij is, hoe hij er terechtkwam en natuurlijk vooral: hoe hij kan ontsnappen. Gelukkig voor Paul én de kijker liggen er ook een aansteker en een mobiele telefoon in de kist.

Spaanse regisseur Rodrigo Cortés trekt alles uit de kast om de claustrofobische spanning op te voeren: de lucht in de kist raakt langzaam op, er loopt zand naar binnen, de telefoon is bijna leeg. Tot de bloedstollende laatste scène blijf je meedenken: wat nu?!

Het solo-optreden in Buried beviel Ryan Reynolds zo goed dat hij zijn echtgenote, de actrice Blake Lively, adviseerde vooral ja te zeggen toen zij enkele jaren later een dergelijke rol kreeg aangeboden. In The Shallows (2016) – ook erg vermakelijk – speelt Lively een surfer die vastzit op een rotsblok in de oceaan, waar een bloeddorstige haai omheen zwemt. Inderdaad: een doodgewone vrouw met een helder probleem. Hoe redt ze zich hier in hemelsnaam uit?