Ouderwetse kwaliteit

De Bankzitter: Dog Day Afternoon

, Martin ten Broek

Dit weekend komt Dog Day Afternoon op tv, met Al Pacino als een beginnend bankrover. Een ouderwetse film, in de beste zin des woords.

'Attica, Attica', roept bankrover Sonny, tegen het verzamelde publiek, nadat zijn poging om de First Brooklyn Savings Bank in de soep is gelopen, en hij naar buiten komt om met de politie te onderhandelen. Hij refereert aan de gevangenisopstand in de gevangenis van Attica, waar zo'n duizend gedetineerden in opstand kwamen tegen slechte omstandigheden. Na een paar dagen van onderhandelingen gaf de gouverneur van New York het bevel om met geweld een einde aan de opstand te maken. Er vielen 43 doden, waaronder tien gevangenbewaarders, voor het overgrote deel door politiegeweld.

Het imago van de politie was niet erg goed in 1972. Onder andere door de weerstand tegen de Vietnam-oorlog was er sowieso een grote weerstand tegen het gezag in het algemeen. En toen werd er op een snikhete zomerdag een bank in New York beroofd, een van de daders was gay, de roof mislukte, de tv was aanwezig en achter dranghekken verzamelde zich publiek. Over de bankroof werd een artikel in Life magazine geschreven, en op dat artikel baseerde Frank Pierson zijn Oscarwinnende scenario, dat door Sidney Lumet werd verfilmd. Het leverde een briljante film op, die grappig, spannend en hartverscheurend is.

Dog Day Afternoon is de antithese van de macho bankroversfilm. Dat de bankrovers geen gehaaide, keiharde criminelen zijn, is vanaf het begin duidelijk. Maar ze hebben natuurlijk wel vuurwapens. Toch zijn ze eigenlijk wel sympathiek. Dat vindt in ieder geval het massaal toegestroomde publiek, wanneer de overval in een impasse met gijzelaars is getransformeerd.

Zoiets zou alleen in de jaren zeventig kunnen gebeuren. Het is bijna ontroerend om te zien hoe knullig er destijds werd gereageerd op de situatie. Over trottoirs scharrelden persfotografen tussen de agenten en het publiek van hippies en sympathisanten hadden kennelijk onbelemmerd uitzicht op het gebeuren. Er werd op lokatie gefilmd, wat fijne Technicolor-beelden van rommelig New York opleverde. De ideale achtergrond voor het ijzersterke spel van Al Pacino, Charles Durning, Penelope Allen, John Cazale en de rest van de cast.

Mooie tijd was dat, waarin Hollywood nog dergelijke films opleverde. Dog Day Afternoon, The Godfather, Taxi Driver, The French Connection, The Conversation, One Flew over the Cuckoo's Nest... Toch een stuk interessanter dan al die Marvel-films. Of is dat overdreven nostalgisch?