Ongemakkelijk

De Bankzitter: Nymphomaniac

, Martin ten Broek

Zaterdag komt Nymphomaniac I op tv, Lars von Triers film waarin een mishandelde vrouw aan haar redder vertelt over haar leven als nymfomane. Het is een nogal blote en, ook om andere redenen, best ongemakkelijke film. Zoals de titel doet vermoeden, is er ook een deel II.

Lars von Trier maakt fenomenale films, en kan ook gigantisch uit de bocht vliegen. Dat deed hij bijvoorbeeld tijdens een beruchte persconferentie in 2011 in Cannes voor zijn prachtfilm Melancholia, toen hij hij zijn voorliefde voor elementen uit de Duitse romantiek wilde toelichten met een sarcastische grap over Hitler. Die viel heel verkeerd, hij werd er meteen tot persona non grata verklaard.

Tijdens die persconferentie vertelde hij ook dat hij een seksfilm wilde maken met Kirsten Dunst. Dat was, in tegenstelling tot wat bijna iedereen dacht,  geen grap. Die film kwam er, al was het dan niet met Dunst, maar met een andere actrice uit Melancholia, Charlotte Gainsbourg. Daarbij: hoewel er zeer veel bloot getoond wordt in Nymphomaniac is het niet echt een seksfilm.

In de film ligt Joe (Gainsbourg) half dood op straat, als ze wordt gevonden door Seligman (Stellan Skarsgård). Seligman neemt haar mee naar huis, stopt haar onder de wol, geeft haar een kopje thee. Joe vertelt hem het verhaal van haar leven, en dan vooral over haar opvallend intensieve seksleven. Maar, zoals je bij de meesterfilmer Von Trier kunt verwachten, levert dit bepaald geen luchtige olala-film op. Nymphomaniac gaat vooral over Joe's zoektocht naar iets om het leven zin te geven. En dat is niet liefde. Volgens een vriendin is liefde het geheime ingrediënt van seks, maar Joe is het daar niet mee eens, want 'liefde is lust, met toegevoegde jaloezie.'

Tussen alle interessante filosofische gesprekken en intermezzi maken de beelden van al die erotische escapades de film, die overigens magnifiek gefotografeerd werd, nogal ongemakkelijk om naar te kijken. De personages hebben niet alleen lustgevoelens, maar vooral teleurstelling, schuldgevoel en schaamte. In scènes wordt snel geschakeld tussen uiteeenlopende emoties, van grappig naar hartverscheurend, of van teder naar afstotelijk. De kijker blijft naar lucht happend achter.

En dan heb ik alleen nog maar de eerste helft gezien. En vraag ik me inmiddels af of ik de tweede helft (die volgende week wordt uitgezonden, ook op Canvas) eigenlijk wel wíl zien. Of dat ik liever nog een keertje naar Von Triers, in vergelijking met Nymphomaniac fijne, geruststellende Melancholia kijk.


UPDATE: toch maar even deel II gekeken. Aan het begin van dit deel vertelt Seligman over het verschil in de religieuze beleving van de Rooms-Katholieke en de oosters-orthodoxe kerk. Volgens hem legt de oosters-orthodoxe tak de nadruk meer op Maria-verering, op troost en liefde, terwijl de Rooms-Katholieken zich meer concentreren op de kruisiging, op pijn en lijden. Waarop Joe vertelt dat dit tweede deel dan lijkt op een reis van oost naar west, van het licht naar de duisternis. Ze overdrijft niet, dit tweede deel is snoeihard en heel erg donker van toon.

Von Trier maakt het zijn kijkers dus niet makkelijk, maar hij stelt wel Grote Vragen, over religie en seks, schuld en schaamte, neuroses en hypocrisie. U bent gewaarschuwd.

Nymphomaniac I, zaterdag, Canvas, 0.05 uur