Arme Malinezen

De Bankzitter: Timbuktu

, Martin ten Broek

Bekijk een paar stills en je weet waarom je Timbuktu, een van onze Cannes-films van dit weekend, zaterdag op tv, in elk geval moet bekijken: hij is prachtig. Timbuktu gaat over een conflictsituatie waarover we niet veel weten.

Timbuktu is een bloedmooie film, van de uit Mauretanië afkomstige regisseur Abderrahmane Sissako. Sissako is een van de weinige Afrikaanse regisseurs die internationaal is doorgebroken. Hij kreeg zijn filmopleiding in Moskou en heeft maling aan Hollywood-conventies.

Timbuktu gaat over het Noord-Malinese conflict, waarin jihadistische strijders met harde hand proberen de sharia op te leggen aan de bevolking. Mali is een enorm, woestijnachtig land, met een grotendeels Islamitische bevolking. De helft van de Malinezen leeft onder de armoedegrens, de kindersterfte is zeer hoog. De bevolking bestaat uit allerlei etnische groepen, waarvan de Bambara het talrijkst zijn. In het noorden wonen de Touareg. Daar bevindt zich ook de stad Timbuktu.

Tussen de bevolkingsgroepen ging het lang goed in het religieus tamelijk tolerante land, tot de Touareg zich in 2012 van het zuidelijke deel van het land probeerden af te splitsen, waarbij ze hulp kregen van jihadistische groepen als Ansar Dine en Al Qaida in de Islamitische Maghreb. En die wilden al snel de sharia invoeren.

Dat invoeren van de sharia is waar de film over gaat. Dat wordt soms op een humoristische manier behandeld, wanneer het gaat over een verbod op voetballen, en soms op een gruwelijke manier: de rechtspraak en de straffen van de jihadi's zijn vaak nogal middeleeuws. (Wat dan ook wel weer consequent is: in de middeleeuwen werd er ook niet gevoetbald, natuurlijk.)


Soms overheerst de melancholie, als het bijvoorbeeld gaat over het verbod op muziek. Terwijl Mali juist zo'n prachtige muzikale traditie kent. Zo heb je daar de Griots, zangers en dichters die de geschiedenis van het land in muzikale vorm doorgeven aan volgende generaties. Ze worden begeleid door prachtig tinkelende snaarinstrumenten (de 21-snarige kora, maar ook gewone akoestische gitaren).

Betoverende muziek, verboden door religieuze hardliners. Arme Malinezen.