Hogere dialoogkunde

De Bankzitter: Laura

, Martin ten Broek

Zondag 11 maart komt Laura op tv, een mooie film noir van Otto Preminger uit 1944, met sprankelende dialogen en oogstrelende fotografie.

'I shall never forget the weekend Laura died. A silver sun burned through the sky like a huge magnifying glass. It was the hottest Sunday in my recollection. I felt as if I were the only human being left in New York.' Na deze voice over, de eerste gesproken tekst van de uitstekende film noir van Otto Preminger is meteen duidelijk: we gaan op zoek naar een moordenaar in hard-boiled stijl.

De volgende scène blijkt dat het ook nog geestig wordt. De voice-over behoort toe aan de arrogante society-columnist Waldo Lydecker, die rechercheur Mark McPherson op bezoek krijgt terwijl hij heel decadent in bad een stukje zit te tikken op zo'n ouderwetse typmachine. Lydecker praat in deftige oneliners. Hij schrijft niet met een pen, vertelt hij, maar met een: 'goose quill dipped in venom.' Op de vraag of hij aardig is, antwoordt hij: 'I should be sincerely sorry to see my neighbor's children devoured by wolves'.

De film heeft meer te bieden dan dit soort dialoogjuweeltjes. Wat vooral bewondering wekt is het gemak waarmee Preminger de kijker de meest idiote dingen laat accepteren: politieman McPherson neemt bijvoorbeeld zonder morren tijdens zijn onderzoek twee hoofdverdachten op sleeptouw. Het is bizar, maar levert wel prachtige situaties op.

In het huidige tijdsgewricht krijgen sommige situaties wel een een andere lading. Lydecker vertelt bijvoorbeeld hoe hij ooit, als arrogante en rijke columnist aanpapte met het titelpersonage, toen ze nog een onbetekende ondergeschikte was bij een advertentiebureau. Zeventien jaar oud. De man nam het wicht onder zijn hoede, introduceerde haar in de hogere kringen, bepaalde haar kapsel, de manier waarop ze zich kleedde. Pygmalion, maar natuurlijk 'louter platonisch'. Ja ja. Dat geloofde men toen nog, kennelijk.

Er zijn heel veel dingen goed aan deze film, maar de uitspraken van Lydecker, gespeeld door de destijds 55-jarige Broadway-acteur Clifton Webb, zijn toch het leukst. Terwijl de politieman niet veel verder komt dan 'Dames are always pulling a switch on you' mag Lydecker, als hij Laura de eerste keer ontmoet, dingen zeggen als: 'My dear, either you were born on a extremely rustic community, where good manners are unknown, or you suffer from a common feminine delusion that the mere fact of being a woman exempts you from the rules of civilized conduct.' Hogere dialoogkunde. Kijken dus.

Laura, zondag 15:45 uur, BBC 2