Tien docu-tips voor Netflix

Van Blackfish tot Tickled

Van 16 tot en met 27 november vindt in Amsterdam de 29ste editie van het International Documentary Festival Amsterdam plaats. Reden genoeg voor de redactie van VPRO Cinema om op zoek te gaan naar de beste documentaires op Netflix.

13th

Confronterende en belangwekkende documentaire van regisseur Ava DuVernay (Selma). De titel verwijst naar het dertiende amendement in de Amerikaanse grondwet, dat in 1865 de afschaffing van de slavernij bekrachtigde, maar tegelijkertijd de overheid in staat stelde om veroordeelden als onvrijwillige arbeidskracht in te zetten. Aan de hand van schokkende cijfers en een hele rits talking heads betoogt DuVernay dat de massale incarceratie van zwarte Amerikanen (maar liefst 1 op 3 belandt op een gegeven moment in de gevangenis) een vorm van moderne slavernij is.

Amanda Knox

Cicero scheef het al: ‘Iedereen maakt fouten, maar alleen een dwaas blijft in zijn dwaling volharden.’ In de documentaire Amanda Knox, over de beroemde moord uit 2007 op de Britse uitwisselingsstudente Meredith Kercher in Perugia, wordt duidelijk wie de dwazen in deze zaak zijn. Niet de inmiddels vrijgesproken verdachten Knox en haar toenmalige vriendje Sollecito in ieder geval. Zij hebben grote inschattingsfouten gemaakt, vinden ze nu. Daily Mail-journalist Nick Pisa en aanklager Guiliano Mignini daarentegen... Documentairemakers Rod Blackhurst en Brian McGinn kregen ze alle vier voor de camera, en laten ze terugkijken op de zaak en hun eigen rol daarin.

Blackfish

In februari 2010 kwam orkatrainster Dawn Brancheau in SeaWorld Orlando om het leven toen 'killer whale' Tilikum haar onder water trok. Een ongeluk, aldus de keten van attractieparken. Documentairemaakster Gabriela Cowperthwaite trok op onderzoek uit en trof een misselijkmakende doofpot aan. SeaWorld weigerde medewerking aan de film te verlenen. Begrijpelijk, want de kans is groot dat je na het zien van Blackfish nooit meer een voet in een van hun parken wenst te zetten.

The Birth of Saké

Magistrale documentaire over een 144 jaar oude sake-brouwerij waar de rijstewijn nog op de traditionele manier wordt geproduceerd. Die intensieve werkwijze - alles gebeurt handmatig en op intuïtie - heeft echter ook een keerzijde: elke winter brengen de werknemers zes maanden dag en nacht samen in de brouwerij door, afgezonderd van hun familie. Inspirerend, ontroerend en bovenal op weergaloze wijze in beeld gebracht door de Amerikaans-Japanse regisseur Erik Shirai.

Life Itself

Fraai portret van Amerika's voornaamste en meest invloedrijke filmcriticus Roger Ebert (1942-2013), de eerste recensent die een Pulitzerprijs én een ster op de Hollywood Walk of Fame ontving. Regisseur Steve James volgde Ebert, die door een behandeling tegen schildklierkanker zijn stem en deel van zijn onderkaak had verloren, gedurende het laatste jaar van zijn leven. Desondanks bleef hij uit liefde voor de film stug doorwerken aan zijn reusachtige oeuvre, waarin zijn geloof in de cinema als 'empathiemachine' altijd de boventoon voerde.

Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made

Op een dag in 1982 besloten twee elfjarige jochies uit de Amerikaanse staat Mississippi een shot-voor-shot remake te maken van de eerste Indiana Jones-film. Dat lukte wonderwel, op één belangrijke scène na: de roemruchte ontploffing van een gevechtsvliegtuig. Dertig jaar na dato doen ze een laatste poging om hun film toch te voltooien. Hartverwarmende documentaire, die over zoveel meer gaat dan filmliefde alleen.

The Square

Indrukwekkend verslag van de massale demonstraties die tussen 2011 en 2013 plaatsvonden op het Tahrir-plein in Caïro, Egypte. De Egyptisch-Amerikaanse filmmaker volgde gedurende de periode drie mannen: een jonge, getalenteerde spreker, een bekende acteur en een lid van de Moslimbroederschap. Het trio sluit gedurende de revolutie een diepe vriendschap en viert gezamenlijk het vertrek van dictator Hosni Moebarak. Maar als vervolgens in 2012 de Moslimbroederschap de macht grijpt komen ze lijnrecht tegenover elkaar te staan. Genomineerd voor een Oscar en winnaar van drie Emmy's.

Tickled

In 2014 ontdekt de Nieuw-Zeelandse journalist David Farrier op het internet een aantal eigenaardige video's waarin jonge, gespierde mannen deelnemen aan 'kietelwedstrijden'. Hij schrijft er een blog over en krijgt vervolgens een reeks homofobe dreigmails over zich heen van het Amerikaanse bedrijf achter de filmpjes. Farrier laat zich echter niet afschrikken en reist af naar Amerika, waar hij de ene na de andere bizarre ontdekking doet. Moedig journalistiek relaas dat aanvankelijk enkel vermaakt, maar uiteindelijk de kijker compleet verbijsterd achterlaat.

Tim’s Vermeer

Kunstenaars en wetenschappers betogen al jaren dat kunstschilder Johannes Vermeer mogelijk gebruik maakte van een camera obscura, dat hem via spiegels in staat stelde de werkelijkheid 'na te schilderen'. Tim Jenison, succesvol uitvinder op het gebied van grafisch design, besluit de theorie op de proef te stellen en doet een indrukwekkende poging Vermeers De muziekles te reproduceren met behulp van een soortgelijk apparaat. Kunstcritici waren bepaald niet te spreken over de documentaire, die het genie Vermeer zou bagatelliseren, maar fascinerend en vermakelijk is het zonder meer.

T-Rex​​

Indrukwekkend portret van de 17-jarige Amerikaanse amateurbokser Claressa 'T-Rex' Shields, in 2012 één van de kanshebbers voor het goud tijdens de Olympische Spelen in Londen. Documentairemakers Canepari en Cooper volgen haar tijdens de voorbereidingen en zoomen in op haar moeizame jeugd — haar vader zat zeven jaar in de gevangenis, haar moeder was verslaafd aan alcohol en drugs — en de intieme relatie met haar coach, een vaderfiguur waarbij ze ook in huis woont.