Club Lees las De vegetariër

Het tweeëntwintigste boek van Club Lees was De vegetariër van Han Kang, gekozen door clublid Hanneke. Kang verdiende de Nobelprijs voor de literatuur voor deze roman, een boek met een aardig goede reputatie dus. Maar wat vonden de Club Lees lezers ervan? In de app lazen we het boek vijf weken lang en op woensdag 3 december vond de meet-up plaats. We blikken terug op het boek en de gesprekken die plaatsvonden in de kantlijn.

Een fascinerende start en triggerwarnings

In De vegetariër lezen we over het Koreaanse hoofdpersonage Yeong-hye en wat voor effect haar beslissing om vegetariër te worden heeft op haarzelf en haar omgeving. Dit doen we door de ogen van drie andere personages (wat ook gelijk het boek onderverdeelt in drie verschillende delen); Yeong-hye’s man, haar zwager en haar zus.

Het boek start gelijk sterk met een krachtige beginzin: ‘Voordat mjn vrouw vegetariër werd, had ik haar in alle opzichten altijd volstrekt oninteressant gevonden.’ Hanneke bestempelt dit als ‘één van de meest fascinerende eerste zinnen die ik ooit heb gelezen in een boek.’Annet sluit zich graag aan bij de woorden van clublid Hanneke; ze wilt het gelijk in één ruk uitlezen.

Het wordt wel een vrij heftig boek. De redactie van Club Lees geeft dan ook gelijk aan het begin van het boek een triggerwaring voor huiselijk geweld, seksueel geweld, suïcide en eetstoornissen. Onderwerpen die ook verder in dit artikel ter sprake zullen komen.

Verschillende perspectieven en vegetariër zijn

De vegetariëris opgedeeld als een drieluik; we krijgen Yeong-hye’s verhaal te lezen via de ogen van drie andere personages. Dat kan soms best frustrerend zijn. Hanneke voelde zich machteloos: ‘ik wil Yeong-hye zien, maar haar man staat er tussen.’ Ook Joost wilde graag meer weten over hoe het hoofdpersonage zelf bepaalde scènes beleeft. Hen omschreef haar als mega intrigerend en zou juist heel graag in haar hoofd willen kruipen. Naaz zag dit anders: ‘Ik vind het poëtisch dat we haar stem nooit meekrijgen, omdat dat precies het punt van het verhaal weerspiegelt: dat niemand echt naar haar wil luisteren.’

Hoewel het niet de hoofdfocus van het boek is, is de beslissing van Yeong-hye om vegetariër te worden een rode draad door de roman heen. Hanneke stelde in de kantlijn de vraag wie er vegetariër is, waarom wel of niet en sinds wanneer. Hier komen een paar mooie inzichten uit. Iedereen maakt de beslissing vanuit eigen overwegingen. Noah is vegetariër geworden omdat er voor zijn neus een duif dood was gegaan (zielig!), Joost nam een voorbeeld aan diens zus die al een tijdje geen vlees meer at en Erica had genoeg van alle dierlijke producten na te hebben gelezen over de praktijken in de bio-industrie. Andere lezers gaven aan niet volledig gestopt te zijn met het eten van vlees, maar bijvoorbeeld wel willen minderen.

Waar in Nederland het steeds normaler wordt om als vegetariër door het leven te gaan, blijkt uit het boek dat dat binnen de Koreaanse cultuur, waarbij vlees vaak een cruciaal onderdeel is van de nationale gerechten, zeker niet het geval is. In de kantlijn waren een aantal interview video's van Hanneke en de Vlaams-Koreaanse kok en auteur Ae Jin Huys te zien, deze gaven wat meer duiding aan het verhaal. Ida gaf in de meet-up aan heel blij te zijn met deze video’s: ‘De uitleg van Ae Jin maakt een hoop culturele verschillen duidelijk. Die kan je bij dit boek niet uitvlakken.’

Geweld en psychiatrie

Twee andere thema’s die veelvuldig aanwezig zijn in het boek van Han Kang zijn geweld (mentaal, fysiek, seksueel) en psychiatrische problematiek. Vrij zware onderwerpen, maar waar wel mooie gesprekken over ontstonden in zowel de kantlijn als tijdens de meet-up. Er komen een paar heftige scènes voor in het boek en Hanneke checkte een paar keer in bij de lezers: ‘Fuck. wat een gewelddadig boek. Trekken jullie het nog?’

Tessel werd er naar van om te moeten lezen hoe de andere personages niet écht lijken te geven om Yeong-hye. ‘Dan zou je haar namelijk hulp van een diëtist en van een psycholoog aanbieden.’ Ook Ilse gaf aan sommige delen zwaar te vinden; ‘Na dit stukje moest ik m toch wel even neerleggen en iets anders doen.. poeh.’ Sommige stukken zijn dus best wel pittig, maar aan de andere kant werd het talent van Kang om dit zo op te kunnen schrijven geprezen. Noah: ‘Vind het echt bizar knap hoe de auteur dit heeft geschreven.’ Lezer Dick deelde deze mening; ‘De agressiviteit van deze man komt wel bij mij binnen… heftig. Inderdaad knap geschreven.’ 

De verschillende gewelddadige uitingen in het boek werden besproken in de kantlijn en tijdens de meet-up en wat meer geduid. Ineke zag dat het vaker om macht gaat dan om het feit dat Yeong-hye veganistisch eet. ‘Macht om zelfbeschikking te hebben en macht van familieleden/ouders om hun kinderen te dwingen te doen wat ze zeggen.’ Niet zo gek dus dat Yeong-hye hier op een gegeven moment (symbolisch) tegenin gaat dus, vond ook Evelien: ‘Ik denk dat ze een goede reden had om zich zo te verzetten en zij wordt het probleem terwijl iedereen onderdeel is van dit systeem.’

Uiteindelijk wordt Yeong-hye opgenomen in een psychiatrische inrichting. De vraag ontstaat of onze hoofdpersoon wel echt ziek is? Of misschien ziek is “gemaakt” door haar omgeving. Tara: ‘Heb ik nou gemist waardoor ze geestelijk ziek is? Ze vond het leuk om als bloem geverfd seks te hebben [...], maar ziekelijk is het niet, eerder een soort kink/fetisj?’ Ook Ineke keek kritisch naar de opname van Yeong-hye: door de stempel van schizofrenie die Yeong-hye krijgt, wordt ze volgens Ineke, ook wel gelijk in een hokje gezet. ‘Zou het kunnen dat deze vrouw door voortdurende agressie, tegenslagen, niet serieus genomen worden, zich uiteindelijk afwend van menselijk contact en verbinding zoekt met de natuur? Renske maakte een treffende vergelijking met wanneer zoiets in haar leven zou voorkomen: ‘Als iemand opeens zo compleet verandert, afstand doet van conventies, zich afzondert, weinig bezig is met gevoelens van naasten (in dit geval haar zus) zou ik me toch ook zorgen maken.’ Ze sloot af met een vraag die ons misschien wel allemaal bezighoudt; ‘Wanneer is het loskomen van verwachtingen en wanneer verlies je jezelf?’

Afsluitende gedachten

Er was dus aardig wat om over na te denken en over te kunnen praten bij dit tweeëntwintigste Club Lees boek. J. vertelde dat die even moet bijkomen van al het fysieke geweld in dit verhaal. ‘Als dit niet een Club Lees boek was, had ik het halverwege deel 1 na de aanranding weggelegd. Door toch door te lezen begrijp ik beter waarom de auteur prijzen heeft gewonnen.’ Ook lezers Isa en Stéphanie deelden hun ervaringen met het boek, met als overlappende factor: de eerste twee delen waren wel heel heftig, maar deel drie was fijner en mooier. Hanneke werd onder meer door Dick, Joost en Ilse bedankt voor haar bijdragen aan, en het kiezen van, het boek. Ook veel van de deelnemers in de meet-up waren enthousiast. Tara: ‘Het was een waanzinnige beleving om dit boek te lezen, super fijn om dit met jullie allemaal te kunnen bespreken en dat we gedachtes met elkaar konden delen <3.’ Voor Esmay en Fleur was dit hun allereerste Club Lees meet-up (welkom!)  (30 en 31) en ze waren gelukkig enthousiast. Wil jij nou ook gezellig live het boek bespreken? Sluit dan gezellig aan bij onze eerstvolgende meet-up! Toch niet in de mogelijkheid om aan te sluiten? Geen probleem, praat gezellig mee in de kantlijn.

Volgende boek

De meet-up werd afgesloten met Naaz die haar volgende boek aankondigde: Tijgerstrepen (Hollands Diep, 2025) van Anna Sijbrands. Het is Sijbrands’ debuut roman en Naaz is zeer enthousiast. Wederom een boek dat heftige onderwerpen aanstipt, maar met meer dan genoeg ruimte in de kantlijn om hierover verder te praten met andere lezers. Klets en lees mee in de app vanaf maandag 8 december.