Club Lees las Ik die nooit een man heb gekend

Hanneke koos dit boek omdat zij ontzettend fan is van feministische literatuur. Dit boek werd het afgelopen jaar herontdekt op TikTok, het komt uit 1995. De roman gaat over een groep van veertig vrouwen die zijn opgesloten in een kelder. Ze weten niet waar en waarom. Het hoofdpersonage is de jongste van deze vrouwen en wordt ook zo behandeld. In het begin denkt het kind vooral dat ze een last is, maar als jonge vrouw vindt ze haar plek in de groep. De vrouwen worden nauw in de gaten gehouden door mannelijke bewakers die niet tegen hen praten. In de kelder gelden strenge regels, waar de bewakers op toezien.  Ze mogen elkaar bijvoorbeeld niet aanraken, anders krijgen ze met de zweep. Op een manier zijn ze samen in hun eenzaamheid. Ze zoeken elkaar op, ze kunnen met elkaar praten over hun leven van vroeger, maar zullen wel gevangen blijven, mogelijk voor altijd. Uitzichtloos. 

Het hoofdpersonage

De naamloze hoofdpersoon voelt zich, tegenover de andere vrouwen, vaak verheven. Ze heeft het gevoel dat zij haar niks kunnen leren. Naaz vond haar al vanaf het begin cool. “Dat gevoel dat heel jonge mensen kunnen hebben tegenover oudere mensen, dat je eigenlijk al meer weet.” Vooral toen de hoofdpersoon haar eigen geheimen begon te krijgen, werd ze meer en meer zelfstandig. Ze groeide en ontdekte zichzelf op een manier die haar nooit was aangeleerd. In de kantlijn was dit een groot gesprekspunt. 

Zodra de hoofdpersoon uit de kelder ontsnapt krijgen we al snel een beeld van de wereld om hen heen. Het landschap is dor en vlak, er zijn geen vogels en andere dieren. Wel rivieren en water, wat ze hard nodig hebben om te leven. Noah’s favoriete zin hierover was: “Voor mijn ogen: de vlakte. Ik sprong op van vreugde, keek, het was de wereld.” De vrouwen besluiten om verder te trekken, maar eerst plunderen ze de keuken en koelkast van de kelder waar zij zitten. Ze nemen zoveel mogelijk spullen mee en trekken erop uit. In de kantlijn fantaseren Hanneke en Tessel over de oorzaak, waarom is deze wereld zo vlak en dor?

De dood

Zodra de vrouwen vertrekken, de vlakte op, komen ze al gauw andere kelders tegen. In deze kelders treffen ze ook mannen en vrouwen aan die opgesloten zaten, maar niet vrij wisten te komen. Tijdens de meet-up besteedt Hanneke aandacht aan de rituelen die ze bij elke nieuwe kelder uitvoeren om de doden te eren. Ze bedenken een handtekening om bij elke kelder achter te laten, om te laten zien dat zij daar zijn geweest. Daarna doen ze de deur dicht.  Ze trekken verder, bouwen huizen en leven hun leven. 

Bijna aan het einde van het boek zijn alle andere vrouwen overleden en is de hoofdpersoon alleen achtergebleven. Ze heeft haar verhaal opgeschreven, schrijven heeft ze zichzelf geleerd, en dat verhaal lezen wij.  Ze blijft tot het eind strijdbaar en heeft haar leven zelf ingevuld, Tara en Marleen zeggen er iets over in de meet-up. 

Het niet krijgen van een antwoorden & plot

Het einde van het boek liet ons achter met meer vragen dan antwoorden. Meelezer Tara was aanwezig tijdens de meetup.. “Tot halverwege het verhaal dacht ik: dit is hoe normaal een roman geschreven wordt, je hebt een plot dat ergens naartoe gaat en dan is er aan het einde een ontknoping. Maar hier bekroop mij het gevoel: wat als ik geen antwoord ga krijgen. Wat is dan het punt? En toen dacht ik: dan is het punt dus niet het antwoord krijgen op het verhaal en wat blijft er dan nog over. Dat vond ik een superuniek concept. Ik had nog nooit zo’n boek gelezen.”  

Eefje gaf tijdens de meetup ook een bijzonder inzicht. Dat we in het leven ook niet altijd overal een antwoord op krijgen. Dit boek leverde een hoop filosofische inzichten op! 

Het nieuwe boek

Het volgende boek wat we gaan lezen is Sprokkelaars van Mira Aluç, dat is gekozen door Mahat. Het gaat over een gevoel van besluiteloosheid en over industrieterreinen.  Je kan dit boek lezen van 23 maart tot 26 april, in de gratis Club Lees app!