Nu in de Club Lees-app: ‘Rouwdouwers’ van Falun Ellie Koos

Rouwdouwers bestaat uit verschillende tijdlijnen die elkaar afwisselen. In het heden is Ada vijfentwintig en woont ze in Galicië, Spanje. Ver weg van het leven dat ze in Nederland achterliet, deelt ze een afgelegen boerderij met Molina, een zwijgzame man die ze nauwelijks kan verstaan. Ze hakt hout en wandelt met zijn honden. Het leven daar is fysiek zwaar en de dagen lijken op elkaar. Toch is de hardheid van de boerderij voor Ada op een bepaalde manier een vertrouwde omgeving. Met terugblikken komen we namelijk meer te weten over hoe Ada in Spanje terecht is gekomen. Ze is met haar jongere broer Broos opgegroeid in een stacaravan, met een vader die hen leerde dat de wereld wreed is. Hij was niet gediend van huilen, of zwakte op welke manier dan ook. Hij wilde hen weerbaar maken, onverdrinkbaar en flink. Ada internaliseerde deze boodschap, maar voor de gevoeligere Broos is het moeilijker om aan hun vaders verwachtingen te voldoen. De broer en zus groeien uit elkaar en verliezen het contact. Toch richt Ada haar verhaal juist aan hem. Ze vertelt over haar leven in Spanje, hun gedeelde jeugd, haar tijd op de kunstacademie en alles wat daartussen ligt.

Het verhaal gaat niet alleen over sociale klasse en opvoeding, maar ook over de verhouding tussen broer en zus, over verlies en onderdrukte emoties, over de vraag of je zonder hulp kan en over wat er gebeurt wanneer je de lessen van je ouders meeneemt naar een leven dat er heel anders is dan die waarin je opgeroeid. Vooral wanneer Ada de stacaravan inruilt voor de kunstacademie wordt dat duidelijk. Ze komt terecht in een andere omgeving, waarin gevoelens en persoonlijke ervaringen juist veel aandacht krijgen. Dat staat haaks op de wereld waarin ze is opgegroeid, waar overleven belangrijker was en waar er geen ruimte was voor gevoel.

In korte hoofdstukken vertelt Ada nuchter, precies en soms bijna onverschillig over pijnlijke gebeurtenissen, maar het voelt tegelijkertijd poëtisch en filmisch. De emotionele lading wordt eigenlijk juist duidelijk in wat er niet wordt gezegd. Het is voelbaar dat Ada hard is, zoals ze is opgevoed, bijvoorbeeld wanneer ze zegt dat Broos zich een te makkelijk doelwit had gemaakt om gepest te worden. Maar achter de woorden zit empathie en gevoeligheid die ze zelf niet lijkt toe te willen geven.

De achterflap

Ada is samen met haar broer Broos opgegroeid in de stacaravan van hun vader, een verbitterde hovenier die recht wilde schoppen wat door moedervingers krom was geaaid. Hij prentte zijn kinderen in dat de wereld keihard is en dat ze zich er tegen moeten wapenen. Dit staat diep in Ada’s ruggengraat gekerfd, al heeft ze geen contact meer met haar vader en broer. Nu ze haar leven als gedesillusioneerd kunststudent de rug toe heeft gekeerd en naar Galicia is vertrokken om hout te hakken met een man waar ze geen taal mee deelt, dringt haar broer zich met elke bijlslag sterker aan haar op: hij is de enige wiens lichaam dezelfde herinneringen draagt, zijn spieren hebben dezelfde reflexen. Toch kennen ze elkaar niet meer.

Rouwdouwers gaat over zinken of zwemmen, buigen of barsten. Falun Ellie Koos smijt alle pijn en ellende eerst met precisie tegen de muur, om er vervolgens vol liefde en mededogen naar te kijken. Met een uitgebeende stijl en groot psychologisch inzicht toont Koos de ambivalente aard van de mens.

Over Falun Ellie Koos

© Wouter le Duc

Falun Ellie Koos is schrijver en filmmaker. Hun debuutroman Rouwdouwers (2024) werd bekroond met De Bronzen Uil Publieksprijs, haalde de shortlist van de Libris Literatuur Prijs, de Amarte Literatuurprijs, De Inktaap en de Hebban Debuutprijs en werd genomineerd voor de Boon Literatuurprijs en de Boekenbon Literatuurprijs. Ook werd de roman door Het Parool verkozen tot één van de tien beste boeken van het jaar 2024. Koos won in 2022 de Joost Zwagerman essayprijs en ontving in 2023 een C.C.S. Cronestipendium voor beloftevolle auteurs van de gemeente Utrecht. Hun kortfilm De vloer is lava (2020) werd genomineerd voor Rialto for Short. Koos’ werk werd gepubliceerd bij DIG, Kluger Hans, de Revisor, Extra Extra Magazine, Trouw en ILFU.

Credits

© 2024 Falun Ellie Koos
Omslagontwerp Herman Houbrechts
Omslagbeeld Don Duyns
Foto van de auteur Wouter le Duc
E-book Crius Group, Hulshout
ISBN 978 90 254 7358 7
NUR 301