Meet-up: Tegenlicht - Dopamine-economie en digitale detox

Over de afleveringen

Hoe progressieven en conservatieven tegen elkaar worden opgezet

Wat hebben Tiktokkers, dictators, gokkers en demonstranten met elkaar gemeen? Ze worden allemaal gestuurd door dopamine: het stofje dat bepaalt wat we willen, hoe we handelen, en zelfs waar we politiek staan. Maar wat gebeurt er als bedrijven massaal inspelen op dit krachtige biologische mechanisme?

In het video-essay ‘De dopamine-economie’ verkent programmamaker Roland Duong de wereld van dopamine. Duong schetst hoe onze samenleving en economie tegenwoordig draaien om het continu stimuleren van ons beloningssysteem. Alles wat we willen is met één muisklik binnen bereikt, maar tegen welke prijs? Welkom in de dopamine-economie, waar onze hersenen dagelijks worden gehackt.

Maakt slimme technologie ons dom? Hoog tijd om je smartphone gedag te zwaaien

Hoe gaan we de macht van Big Tech inperken? Met alleen strengere regels gaan we het niet redden. Onze eigen digitale mentaliteit moet broodnodig veranderen.

De digitale diensten uit Silicon Valley hebben onze maatschappij compleet geïnfiltreerd. Wat is onze eigen verantwoordelijkheid voor het vergiftigde leefklimaat van de online samenleving? Filosoof Hans Schnitzler was al kritisch op Big Tech toen iedereen nog geloofde in de heilzame wonderen van Google en Facebook. Volgens hem staan we op een tweesprong: worden we definitief batterijen voor de machines, of behouden we onze autonomie en handelingsvrijheid? Het is tijd voor een digitale detox.

Tegenwoordig moeten zelfs de grootste techno-optimisten toegeven dat de macht van Big Tech gigantische maatschappelijke risico’s met zich meedraagt. Ons werk, leven, en bestuur dreigt compleet op te gaan in het surveillance kapitalisme waarin enkele tech-tycoons onze levens meer beïnvloeden dan democratische instituties. Het is daarom tijd voor een volgende stap: de macht van tech-bedrijven moet worden ingeperkt. Maar hoe?

Hans Schnitzler vertelt over de serieuze dreiging van Big Tech, maar biedt tegelijkertijd voorbeelden van kansrijke initiatieven om het digitale domein uit de grip van de Big Tech-monopolisten te krijgen. Met alleen strengere regels gaan we het niet redden: onze eigen digitale mentaliteit moet broodnodig veranderen. Aan de basis ligt het besef dat menselijke behoeften, niet technologie, leidend zouden moeten zijn.

De aflevering Digitale Detox werd uitgezonden in 2022. Dit is een samenvatting daarvan.