VPRO Meet-up: Tegenlicht - Onze Economische Blinde Vlek

In deze editie van de VPRO Meet-up: Tegenlicht in Hoorn, wordt de aflevering 'Onze economische blinde vlek' besproken.

De rol van zorg wordt vaak achterwege gelaten in economische theorieën en maatschappelijk beleid. Volgens de Deense auteur Emma Holten zit daar een enorme blinde vlek. Zij betoogt dat we de rol van verzorgers moeten erkennen om een grotere (zorg)crisis te vermijden.

Over de aflevering

De economische orde is grotendeels bedacht door mannen die schreven over markten, eigendom en productie. Die theorieën hadden echter nooit kunnen bestaan zonder de zorg van anderen, vaak vrouwen, die die bedenkers ontvingen. Filosofen zoals Adam Smith, Thomas Hobbes en John Locke legden de fundamenten van hoe wij vandaag de dag nog altijd naar de economie, arbeid en vooruitgang kijken. De economie wordt gezien door de lens van wat geld oplevert. Zorg wordt gezien als een kostenpost.

Adam Smith? Die woonde het grootste gedeelte van zijn leven bij z'n moeder. Niet één keer werd ze genoemd in de toch dikke klassieker The Wealth of Nations.

Volgens Emma Holten is dit narratief een enorme blinde vlek in onze samenleving. Zo stelt zij dat zorg en degenen die het op zich nemen, juist noodzakelijk zijn voor alle economische activiteiten. De moeder die kinderen opvoedt. De dochter die voor haar ouders zorgt. Zonder zorg geen werknemers. Zonder opvoeding geen productiviteit. Zonder lichamen die kunnen herstellen, valt er überhaupt niets te produceren.

Alles in de geboortestad van de schrijfster, Kopenhagen, oogt efficiënt, welvarend en zorgvuldig ontworpen, en Denemarken behoort al jaren tot de rijkste landen ter wereld. En toch vertellen verschillende cijfers een ander verhaal. Burn-outs nemen toe. Steeds meer mensen kampen met stress en mentale klachten. Een samenleving kan blijkbaar rijker worden, zonder zich per se beter te voelen. We bewonderen economische groei zolang alles blijft draaien. Maar pas wanneer een lichaam, een gezin of een samenleving vastloopt, zien we hoe essentieel de zorg is om overeind te blijven.