10 tips voor Dutch Design Week 2018

, Marleen Cuijpers, Karen van Dijk, Cecile Elffers en Jonathan Maas

Het aanbod op Dutch Design Week 2018 is overweldigend, maar dankzij deze aanraders zie je de bomen door het designbos. Dit zijn de tien toptips van de VPRO, inclusief bonustip!

tip 1

New Material Award

Bij het nomineren voor de New Material Award – al het werk is op DDW fraai tentoongesteld op de derde verdieping van het Veemgebouw – draait het om het opzoeken van grenzen. Wat is de potentie van al het materiaal dat we over hebben?

En die zoektocht mag best wat ongemakkelijk aanvoelen, dat is niet erg. Neem fijnstof. Vieze rommel die we inademen, waardoor we jaren eerder doodgaan. Een inwoner van Rotterdam ademt in tien jaar tijd ongeveer een gram fijnstof in. Dat lijkt niet veel, maar wie tachtig jaar leeft, krijgt toch al snel een aardige reageerbuis fijnstof binnen. Om die hoeveelheid tastbaar te maken ontwierpen architect Iris de Kievith en designer Annemarie Piscaer SerVies. Ze gingen Rotterdamse viaducten af om de vangrails te poetsen en met het opgevangen vuil glazuren ze hun servies. Het kopje dat het lichtste van kleur is bevat tien jaar Rotterdams fijnstof, het zwarte kopje is de hoeveelheid die een 85-jarige zijn hele leven heeft ingeademd. En op de foto het kopje met de hoeveelheid fijnstof die De Kievith zelf tot nu toe inademde.

Basse Stittgen stroopte op zijn beurt de slachthuizen af, om koeienbloed te verzamelen. Met dit bloed, een restafval waarmee nu eigenlijk niets wordt gedaan, weet hij door middel van een procedé bakjes en schoteltjes te maken… en zelfs een vinylplaat, die als je de koptelefoon erbij opzet de hartslag van een levende koe laat horen. 

Afval als grondstof: daar weet ook Inge Sluis wel raad mee. Zij baart opzien met haar Plasma Rock: tegels en vazen gemaakt van stortplaatsafval. Door extreme verhitting worden de moleculen omgezet en veranderd in een gasvorm die als je hem laat afkoelen een substantie vormt die je kunt materialiseren. Zij maakt daar tegels en vazen van, die er ook nog esthetisch uitzien. Stortplaatsen kunnen in de toekomst plekken worden waar nieuwe creatie plaatsvindt en nieuw materiaal wordt gewonnen.

Iris de Kievith met SerVies

Schaaltjes van bloed van Basse Stittgen

tip 2

Graduation Show

De jaarlijkse, gigantische Graduation Show wordt dit keer voor het eerst in twintig jaar buiten de muren van de Design Academy Eindhoven gehouden. Een voormalige Campina-melkfabriek is nu het territorium van de Design Academy-studenten en hun afstudeerwerk.

In de collectie Safety is a Luxury presenteert ontwerper Tachisse de Beun kogelwerende kleding. Niet bedoeld voor politieagenten of het leger, maar de gewone burger. Met verschillende breitechnieken zijn kogelwerende onderdelen in de collectie verwerkt. In samenwerking met het bedrijf ProteQ Bodygear is de kleding getest en hierdoor volledig beschermend. ‘Ik vond het naast die bescherming minstens zo belangrijk dat de kleding lekker zou zitten. Dat was een moeilijke klus in combinatie met de materialen.’ Het idee voor deze kledinglijn ontstond in 2017 toen op een halve kilometer afstand van Tachisse een aanslag werd gepleegd op de London Bridge. ‘De dag na aanslag was de sfeer in de stad heel bedrukt en onheilspellend. Het gevoel dat het altijd en overal kan gebeuren was een grote inspiratie voor dit project.’

De woningnood is hoog in Nederland en we zullen zeker in onze grote steden kleiner moeten gaan wonen. Maar er zijn gelukkig vernuftige oplossingen om de beschikbare ruimte zo optimaal mogelijk te gebruiken. Wat te denken van een prachtige houten vloer die je kunt omklappen tot bed, schoenenhouder, kledingrek en opbergbox? Deze vondst is van Juul de Bruijn.
Jelle Heuver heeft een oplossing voor het drogen van wasgoed in kleine studentenkamers. Natte kleren kunnen aan zijn Droogspin hoog tegen het plafond aan drogen. Het ding kan tegelijkertijd als lamp functioneren en het is modulair: je kunt het opbouwen en afbouwen, al naar gelang de hoeveelheid was. Het ziet er stukken beter uit dan een gammel rekje van de Blokker, en het neemt veel minder ruimte in.

Een andere kwestie in ons land is de broodnodige ophoging van onze dijken. Mathilde Nakken kwam erachter dat er op de Afsluitdijk een koolsoort groeit, zeekool, waar niet veel mensen van weten maar die overheerlijk is – mits hij in de juiste omstandigheden groeit. En dat is niet zoals nu in de volle zon, want dan wordt de kool leerachtig en smaakt-ie niet lekker. Nakken heeft een situatie ontworpen waarbij er over de planten op de dijk beschermende dekseltjes worden geplaatst. In haar ontwerp wordt zeekool op ruime schaal geteeld op de dijk. De zeekoolspruitjes smaken heel exquise naar asperge en hoef je niet te schillen. De bladeren kun je bovendien stoven, en de bloemen kun je ook eten.

Pauline Wiersema, die met twee afstudeerprojecten cum laude de Design Academy verlaat, maakt activistisch design. Met haar project Cut the Crap wil ze de discussie over populisme aanzwengelen en de eisen die we aan onze politici stellen op scherp zetten. Ze analyseerde politieke campagnes en verpakte al haar bevindingen in een eigen politieke campagne voor de duif. Met haar andere afstudeerproject A Fool Around wil ze de hofnar terugbrengen. De rol die een hofnar vroeger speelde, het bekritiseren en enigszins belachelijk maken van de koning, is volgens haar van levensbelang in onze huidige samenleving. Wiersema stelde zich als hofnar op bij een groot bedrijf en wil nu anderen aanmoedigen dat ook te doen binnen hun eigen organisatie. En dat maakt ze dan weer duidelijk met een gigantische (en toegegeven, fotogenieke) HUH. Huh? Design om over door te praten dus.

De collectie van Tachisse de Beun

A Fool Around van Pauline Wiersema

tip 3

Home Smart Home Experience

Home Smart Home van het VPRO Medialab verkent de gevolgen van slimme technologie op ons leven en onze verhalen. Dit project bestaat uit korte films, een film- en debatavond en een individuele, interactieve audiobeleving. De laatste uit dit rijtje is de experience ELLIS. Tijdens ELLIS kruip je in de rol van SomeBuddy-vrijwilliger en maak je kennis met de beginnend dementerende Ellis die dankzij smart devices nog zelfstandig kan wonen.

Zodra je bij de balie van SomeBuddy bent aangemeld als vrijwilliger, mag je naar binnen. Daar kom je in een wereld die wordt gedomineerd door moderne technologie. In iedere kamer van het huis wordt je beziggehouden door de app en leer je op een spectaculaire manier Ellis steeds beter kennen.

ELLIS zet je aan het denken over de gevolgen van technologische ontwikkeling. Willen wij terechtkomen in een wereld waarin een geautomatiseerd systeem onze zorg verzorgt? Valt daar dan wel aan te ontsnappen? De nieuwe technologie voorkomt dat Ellis naar een bejaardentehuis moet, maar de keerzijde hiervan is dat alles geobserveerd en geregistreerd wordt door slimme digitale systemen. Daarnaast vraag je je af wat menselijk contact nog betekent als een apparaat alles regelt. ELLIS is gratis te bezoeken, maar let op: per uur is er plaats voor zes personen. Reserveer hier een plek.

Albert van Abbehuis in de ban van ELLIS

De wachtkamer van Home Smart Home

tip 4

Modebelofte

Dat mode kunst mag zijn in plaats van draagbaar, daar zijn we wel zo’n beetje aan gewend, maar de Modebelofte pusht graag nog wat verder. Mode is volgens de organisatie namelijk ‘een communicatiemiddel in de zoektocht naar hoe we moderne mensen zijn’. Dit jaar is het thema Shapeshifters en gaat de tentoonstelling over onze zoektocht naar identiteit en hoe we die willen transformeren, én de rol van kleding daarbij. Afstudeerprojecten van nationale en internationale ontwerpopleidingen zijn hiervoor geselecteerd en te zien in een van de meest bijzonder vormgegeven tentoonstellingen op de DDW: een aan elkaar geknoopt bubbeltentencomplex. Eenmaal in de eerste tent gekropen, moet je de boel dichtritsen alvorens de volgende te kunnen betreden – daar waar het exposeren van de kleding begint.

Die kleding is niet minder bijzonder. Het eerste werk is een soort hulkiebulkie-spierballenpak, dat lijkt te verwijzingen naar onze sportschoolinspanningen voor een beter lichaam. Ander werk gaat over ons geworstel met gender. Marie Sloth Rousing heeft een kledingstuk gemaakt waarin een paraplu is verwerkt – heus. Waarom, vraagt u? Zij wil dat we ons afvragen wat we eigenlijk verlangen van kleding in de toekomst. Hebben we nieuwe verwachtingen en hoe kunnen we met nieuwe technieken daarop inspelen? Zo kun je met haar ‘paraplupak’ de paraplu die je op je rug draagt over je hoofd trekken en blijf je mooi droog tijdens een bui. Ook kun je een VR-ervaring beleven om te zien hoe je stoffen zintuiglijk kunt ervaren in een online omgeving: behoorlijk trippy, maar erg aan te raden! Hiermee anticipeer je op een wereld waarin pas kleding wordt geproduceerd wanneer het al is verkocht, in plaats van andersom.

Over mode in de toekomst gesproken: twee stappen van de Modebelofte, op dezelfde verdieping van het Warehouse of Innovation (in de oude V&D!), vind je ook het werk van Amber Jae Slooten. Zij is een van de kandidaten in VPRO’s Toekomstbouwers  en een dame die ervan overtuigd is dat de toekomst van kleding digitaal is. Zij maakt downloadbare hologrammenkleding, waarmee we ons in een virtuele wereld begeven die steeds meer zal versmelten met onze fysieke wereld.

Marie Sloth Rousing met haar paraplupak

tip 5

Manifestations: Will the Future Design Us?

Veel over de gevolgen van technologie op deze expo. Je hebt vast wel eens een phishingmailtje gehad? Meestal van een overduidelijk rare afzender, dus dan knal je zo’n mail meteen door naar je prullenbak. Maar er zijn subtiele en venijnige manieren om gephisht te worden, en daarvan maakt ontwerper Rogier van der Galiën je bewust. Op een visdoos die hij zelfstandig heeft gemorft met een oude MacBook laat hij zien hoe hij je kan phishen en zodoende bij al je Facebookgegevens of Dropboxbestanden kan komen. Op het moment dat dit gevaar werkelijk dreigt, krijg je een waarschuwingsbericht van hem – het project beoogt immers om mensen bewuster te maken en niet om hen echt digitaal in de penarie te brengen. Ook kun je via slipperyphish.com dezelfde truc uithalen als Van der Galiën, en zodoende je eigen vrienden de stuipen op het lijf jagen met een phishmailtje.

Ontwerper Jake van Dijk staat op de expositie met een Arcade Space Invaders-machine. Alleen zijn het in dit spel advertenties en pushberichten die je op je afgeschoten krijgt. Als speler wil je die ellende natuurlijk allemaal vermijden, door de berichten te ontwijken of te vernietigen. Een project dat ook weer bedoeld is om je bewust te maken van alle digitale sporen die je achterlaat, waar algoritmes van zoekmachines en andere commerciële bedrijven voordeel bij hebben en jou zo allerlei rommel kunnen versturen.

Als Google een mens zou zijn geweest, dan was ze volgens Anni Höcker een dominatrix. En haar gebruikers, dat zijn online fetisjisten die zie onderdanig opstellen tegenover haar service. Höcker signaleert dat gebruikers, ook zijzelf, zich zonder enige aarzeling aan de voeten van Google werpen door blindelings de privacy- en gebruikersvoorwaarden te accepteren. Daarom ontwierp ze voor haar project Search for Submission onder andere een cursorzweepje, een Google Chrome-mondknevel en een setje Google Maps-tepelklemmen. Hoe ver zijn gebruikers bereid zichzelf over te geven aan de services van Google?

En voor de vermoeide benen en pijnlijke voeten van al dat ge-DDW, staat er halverwege de zaal een hele vloot scootmobielen opgesteld. Je hoeft niet bejaard of invalide te zijn om daarmee door de expositiehal te mogen rijden.

Ad Invaders van Jake van Dijk spelen op een arcade

Search for Submission van Anni Höcker

tip 6

Embassy of Food

Je kunt eten gedachteloos naar binnen schuiven, maar je kunt er ook over nadenken en je verbazen: bij de Embassy of Food. Net als vorig jaar is deze smakelijke ambassade op DDW het domein van ‘eetontwerper’ Marije Vogelzang. Als oprichter van The Dutch Institute of Food & Design heeft zij negen jonge ontwerpers verzameld die elk een project laten zien onder de noemer ‘Edible Invisible’.

Eetbaar onzichtbaar, wat moet je je daarbij voorstellen? Nou: microben! Deze minuscule organismen hebben een maximaal effect op smaak, geur en structuur van voedsel, en zelfs op onze emoties.

Hoog tijd dus om ze beter te leren kennen. Dat kan bijvoorbeeld in het wonderlijke werk Microbial Symphony van Olivia Ioannou: zij slaagt erin de microben in een zuurdesemcultuur muziek te laten maken. Of neem een hapje pesto van korstmos: dit gewas wordt getipt als hét voedsel van de toekomst. Ruim voorradig en het schijnt alle benodigde voedingsstoffen te bevatten.

Wil je liever voelen hoe het is om zelf een microbe te zijn? Ook dat kan, in de hilarische experience aan het begin van de Embassy. Hierbij ga je, vermomd als microbe, in een gigantische baard op zoek naar voedsel. Inderdaad, à la De Griezels van Roald Dahl. Eet smakelijk!

De Embassy of Food

tip 7

Sectie C

Wie in deze eindeloos durende nazomer weer even het festivalgevoel wil krijgen, is bij Sectie C aan het juiste adres. Bij aankomst komt de geur van kampvuur je gelijk tegemoet en de foodtrucks staan voor je klaar. Op dit voormalige fabrieksterrein zetten 180 creatieve ondernemers, ambachtslieden en kunstenaars hun ateliers open voor publiek.

Ontwerper Govert Flint presenteert bij zijn eigen werkruimte meubels uit zijn Enrichers-serie. Flint werkte na zijn studie bouwkunde bij een architectenbureau in China en vroeg zich af waarom creativiteit en geluksgevoel gedurende een dag op kantoor afnemen. Het antwoord is gebrek aan beweging. Daaruit is de afgelopen jaren een serie mooie meubelen en attributen ontstaan die beweging, en daarmee ook de hersenen, stimuleren.

Ook de ontwerpen KozieMe en KozieWe van Roos Meerman vind je op Sectie C, als onderdeel van de expo 28 Grams of Happiness. KozieMe en KozieWe zijn een aaibaar kussen en een wandkleed met ingebouwde luidspreker, bedoeld voor mensen met dementie of een meervoudige handicap. Door het kussen of het wandkleed aan te raken komen er geluiden vrij. Voor mensen met dementie is Kozie een manier om even naar vroeger te gaan en zich in een vertrouwde omgeving te begeven.

Roos Meerman en Govert Flint zijn trouwens beide kandidaten in het De toekomstbouwers, het VPRO-programma rond DDW, dat komende week wordt uitgezonden.

Voor wie vorig jaar op Sectie C heeft meegewerkt aan The Big Improvisation Stop Motion Animation Show van Niels Hoebers: de stopmotionfilm is nu te zien op Sectie C. De animator ging vorig jaar een grootse samenwerking met het publiek aan: alle bezoekers mochten een voorwerp kiezen dat in de film zou verschijnen.

De Enrichers-serie van Govert Flint

Kozie van Roos Meerman

tip 8

Dutch Invertuals

Op de Dutch Design Week gaat het eigenlijk vooral niet om spullen, al denken veel mensen bij het woord design nog steeds aan kekke meubels. Maar op de DDW ligt de focus meer op creatieve ideeën en op oplossingen voor complexe maatschappelijke kwesties. Neemt niet weg dat er voor de liefhebber van esthetische objecten wel degelijk genoeg te vinden is. Ga naar Dutch Invertuals, adviseren we deze bezoekers. Aan mooi vormgeven objecten daar beslist geen gebrek – al wordt dit platform dit jaar gedreven door de notie dat er toch echt té veel spullen zijn in de wereld. Take Away is daarom de titel van de tentoonstelling.

De tien ontwerpers die aan Dutch Invertuals verbonden zijn, mochten met dat thema vrijelijk associëren voor hun ontwerp – al is het devies wel duidelijk minder, minder, minder (voor de journalisten zelfs geen persoonlijke linnen goodiebag meer: er is slechts één tasje, dat tegen opbod wordt verkocht). Minder materiaal, minder massaconsumptie. Jeroen van Veluw wilde met zijn collectief ZwartFrame iets maken van een materiaal dat oneindig herbruikbaar is. Ze kwamen uit op gips uit de ‘gipswoestijn’ in New Mexico: The White Sands. ZwartFrame heeft van dit gips een bankje en krukje gemaakt. Als je gips verwarmt, verpulvert en vervolgens met water een chemische reactie laat ontstaat, krijg je nieuw gips. Het bankje oogt sierlijk, maar kan toch 250 kilo dragen.

Onno Adriaanse heeft een bank gemaakt als reactie op massaconsumptie. Ikea, 3D-printen, ontwerpen met de computer – Adriaanse heeft er genoeg van en mist het ambacht. Het urenlang knutselen en boetseren met een materiaal en de foutjes eren die tijdens dat proces plaatsvinden: imperfecties mogen gezien worden. Zijn bank, geboetseerd uit een blok schuim met een kurkcoating, is behoorlijk arbeidsintensief en doet inderdaad verlangen naar een tijd waarin waardevolle objecten met liefde en tijd werden gemaakt. Mooie spullen mogen nog steeds, maar wel een beetje minder.

Jeroen van Veluw op de gipsbank van zijn collectief ZwartFrame

De bank van Onno Adriaanse

tip 9

NRE-terrein

Als je dan toch bij de Dutch Invertuals bent, kun je net zo goed even doorlopen naar het NRE-terrein: een plukje industriële gebouwen midden in een woonwijk. Daar vind je onder andere Nul Zes, een collectief van creatieve en technische designers die hier kantoor houden. Maar na werk moet er natuurlijk geborreld worden en daarom hebben ze in hun driedelige pand een café-restaurant, inclusief megalomane popcornmachine. Én een toren voor twee (ja echt, een toren) die je voor 60 cent per minuut afhuurt. Bovenin heb je dan je eigen kleine privérestaurantje en kun je via een intercom die verbonden is met de bar naar hartenlust bestellen. De prosecco en hete popcorn worden via een ingenieuze kabelbaan zo vanaf de bar naar je torentafel getakeld. Een ervaring die je zeker niet wilt missen! Van tevoren reserveren is handig.

Bovenin de toren zit een privérestaurantje voor twee

tip 10

The New Newsroom

Is er nog nieuws? Ja, er is altijd nieuws, maar hoe je dat tot je neemt is de laatste jaren drastisch veranderd. De expo The New Newsroom onderzoekt hoe digitale technologie, big data, kunstmatige intelligentie en sociale media op een nieuwe manier verhalen vertellen.

Dat klinkt misschien als een saai inkoppertje, maar deze nieuwskamer wil je absoluut induiken. Je vindt er verrassende projecten, zoals Mobile Journalism van Jim Brady. Met zijn VR-bril op je neus neem je het nieuws niet tot je, nee, je neemt eraan deel. En zo sta je dan opeens zelf midden tussen de woest schreeuwende demonstranten, of, na een druk op een knop, tussen de zwaarbewapende ME’ers. Behoorlijk heftig om mee te maken! Maar daardoor misschien wel een oplossing voor de nieuwsmoeheid en afstomping van ons informatie-obese tijdperk?

Bij de VPRO’s eigen podcast Ongesigneerd  over onopvallend design kun je even bijkomen van je VR-avontuur. Beluister de leuke afleveringen vanuit de levende plattegrond, of hoor objecten zelf aan het woord in de luisterinstallatie. Heb je je ooit afgevraagd hoe een stoplicht zich voelt? Hier kom je erachter.

Reporters Without Borders presenteert met The Uncensored Playlist ondertussen een wel heel vrolijke manier om de censuur in landen als China en Egypte te omzeilen: door nieuwsreportages te zingen en op Spotify te plaatsen! Censuur van een andere orde zie je bij Pics or It Didn't Happen van Arvida Byström en Molly Soda, die vrij absurde, van Instagram verbannen foto's laten zien. Zo blijkt een perzik met een onderbroekje aan uit den boze...

Mobile Journalism van Jim Brady

bonustip

Taxichauffeur Gary

De gratis designtaxi’s, die tijdens DDW door Eindhoven scheuren van de ene naar de andere obscure locatie, zijn sowieso een aanrader – maar Gary helemaal. Deze gepensioneerde Canadees maakt van zijn geruisloze elektrische taxi een heus zen-oord. Hij draait namelijk voortdurend klassieke muziek waarbij zelfs de meest gestreste designkip tot bedaren komt. Daarnaast vertelt hij op verzoek over zijn tijd als natuurkundige bij het legendarische Natlab van Philips, waar hij aan de wieg stond van de cd. Eindhovenser kan dus niet... En dat alles met zijn fijne, rustgevende Canadese accent. Kortom, zorg dat je in Gary’s taxi belandt als je naar Sectie C, de Campinafabriek of een andere verre industrietoestand moet. Je komt gegarandeerd weer helemaal opgeladen aan!

Zen-taxichauffeur Gary

advertentie