Poorten van Europa
Nieuwe vierdelige documentaireserie onderzoekt de 'morele' grenzen van Europa vanuit het omstreden grensagentschap Frontex.
woensdag 5 augustus om 20.25 uur op NPO 2 en volledig te zien op NPO Start
Jaarlijks sterven naar schatting 2000 mensen aan de Europese buitengrens. Mensenrechtenorganisaties spreken van tienduizenden gevallen van “pushbacks”: het terugduwen van mensen over een grens zonder asielprocedure. Onze grens is daarmee de dodelijkste en meest gewelddadige ter wereld.
De grensbewaking ligt in handen van de lidstaten, het Europees agentschap Frontex ondersteunt hen en moet toezicht houden. Deze grenspolitie wordt geacht de Europese waarden te verdedigen en tegelijk uitvoering te geven aan een steeds harder migratiebeleid. In de vierdelige documentaireserie Poorten van Europa zien we hoe de papieren werkelijkheid botst met de dagelijkse realiteit aan onze grenzen.
Voor de serie Poorten van Europa kregen de makers drie jaar toegang tot Frontex: het Europese grensagentschap dat de afgelopen jaren onder vuur is komen te liggen vanwege mensenrechtenschendingen. Ook volgden ze belangrijke personages buiten het agentschap, die de organisatie en het grensbeleid kritisch volgen.
De uitvoerend directeur van Frontex is de Nederlander Hans Leijtens, die bij zijn aantreden in 2023 transparantie en een meer menselijke koers beloofde. Hij opereert echter in een politieke arena waarin Europese humanitaire waarden voortdurend botsen met de roep om strengere grensbewaking. Hoewel er een uitgebreid systeem bestaat om de rechten van vluchtelingen te beschermen, laat de serie zien hoe dat systeem in de praktijk tekort kan schieten en humanitaire waarden steeds verder onder druk komen te staan. Of dat nu is aan de Turkse grens, midden op de Middellandse Zee of bij het oversteken van Het Kanaal tussen het Europese vasteland en Engeland.
Het migratiedebat is de afgelopen jaren verder gepolariseerd. Er zijn geen makkelijke antwoorden, wel grote dilemma’s. Om die complexiteit voelbaar en inzichtelijk te maken staat in Poorten van Europa de mens binnen het systeem centraal.
Door de dagelijkse praktijk van grensbewakers, beleidsmakers, activisten en overlevenden zichtbaar te maken, brengt de serie de gedeelde menselijkheid terug in het debat dat veelal wordt gereduceerd tot cijfers en politieke standpunten.
Met Poorten van Europa brengen we mensen samen die allemaal onderdeel zijn van hetzelfde Europese stelsel van grensbewaking, maar elkaar zelden spreken. Van de directeur van Frontex tot overlevenden en burgerhulpverleners: hun perspectieven bestaan naast elkaar, maar zij horen en zien elkaar vrijwel nooit. Door die perspectieven samen te brengen, willen we de kijker laten nadenken over waar Europa nu staat, en waar we naartoe willen.
De voorgenomen uitbreiding naar 30.000 Frontex-officieren, waarvan een deel bewapend, markeert een historisch omslagpunt voor Frontex. Met een verdrievoudiging van het budget komen de jaarlijkse uitgaven voor Europese grensbewaking op een recordhoogte van 1.1 miljard euro in 2026. Twee decennia na de oprichting van Frontex, en met de aanhoudende oorlogen in nabije regio's, zal de druk aan de Europese grenzen alleen maar toenemen. Kan Europa zijn grenzen bewaken zonder mensenrechten te schenden?
Totaal aantal afleveringen: 4
Met o.a.
Hans Leijtens – uitvoerend directeur Frontex
Jonas Grimheden – toezichthouder mensenrechten Frontex
Reza Ahmari - persvoorlichter Frontex
Chris Borowski – woordvoerder Frontex
Silvia en Nikola – rekruten Frontex
David Yambio - overlevende en activist
Romy van Baarsen – journalist
Jan Huzen - activist
Tineke Strik - Europarlementariër
Ola Chrzanowska - burgerhulpverlener
Poorten van Europa is een productie van Scenery in coproductie met Clin d'Oeil films, de VPRO, VRT en ARTE G.E.I.E. Deze serie is tot stand gekomen met steun van het NPO-fonds, het Nederlands Film Fonds, het VAF/Mediafonds, de Europese Unie en de Council of Europe.
Poorten van Europa (4 x 45'), vanaf 5 augustus, 20.25 uur, NPO 2 en volledig te streamen op NPO Start