Over seksuele grenzen

, Elja Looijestijn

Bedvogels is een podcast van vier jonge makers over seks in andere tijden en culturen.

Of je het nou vaak doet of juist niet, seks is een onderwerp waar altijd belangstelling voor is. Een goed idee dus om het te kiezen voor de eerste podcastserie van omroep Human. Maar het leuke van Bedvogels is dat je er ook echt iets van opsteekt. Elke aflevering van een kwartier gaat over een aspect van seks, zoals porno, voorlichting of masturbatie. Een panel van twintigers en dertigers praat over hun ervaringen, en dan stappen de makers in een tijdmachine. Ze reizen naar een andere tijd en cultuur, om uit te zoeken hoe daar over het onderwerp werd gedacht.

‘We wilden laten zien dat hoe wij in het Westen over seks nadenken, ook maar één manier is,’ zegt Cristel Sunter. ‘Dat die moraal heel cultureel bepaald is.’ Radiomaker Sunter maakte Bedvogels samen met journalist en historica Judith Konijn en met Gian van Grunsven, een programmamaker met seks en liefde als specialiteit. Botte Jellema, die al meer podcasts maakte, sloot zich aan als presentator. ‘Het onderwerp sprak hem aan,’ zegt Sunter, ‘En we wilden hem er graag bij, zodat het niet alleen een “meidenpodcast” zou worden.’

De jonge mensen in het Bedvogels-panel blijven anoniem en kunnen dus openlijk praten. Sunter merkte dat ze dat in het dagelijks leven haast nooit doen. ‘We vroegen ze hoe ze denken over seks, en toen bleek dat ze er met vrienden eigenlijk maar weinig over praten, of alleen op een grappende manier. Veel mensen bleken zich af te vragen of ze wel normaal zijn. Na wat biologielessen op de middelbare school krijg je ook geen onderwijs meer over seks. En in die lessen gaat het ook alleen om de praktische en biologische kant: hoe je zwangerschap en ziekte voorkomt. Dat seks ook leuk is en je identiteit kan bepalen, komt niet aan bod.’

Normen

Het viel Sunter op hoe sterk mensen op seksgebied vasthouden aan allerlei vermeende normen. ‘Die leven bij iedereen, ook bij mezelf. Zo zijn er allemaal ideeën over hoe vaak je seks moet hebben om een goede relatie te hebben. En dat als seks niet eindigt in een orgasme, het geen goede seks zou zijn. Mensen zijn best streng voor zichzelf en denken snel dat ze buiten de norm vallen.’

In andere tijden en culturen ging men minder krampachtig om met seks, blijkt uit Bedvogels. ‘Ook door het christendom is er hier nog altijd het onderliggende idee dat seks alleen bedoeld is voor voortplanting en binnen het huwelijk, en dat masturbatie eigenlijk niet mag. In bijvoorbeeld de oude Chinese Tao-leer of in de Middeleeuwen was seks veel meer een deel van het leven. In de Middeleeuwen sliep de hele familie in één kamer, daar hoorde ook seks bij. En in de Gouden Eeuw was de porno, in de vorm van kleine boekjes die mensen makkelijk stiekem bij zich konden dragen, veel vrouwvriendelijker.’

Liefhebbers van (Amerikaanse) podcasts zullen de zeven afleveringen van Bedvogels meteen aan hun favorietenlijstje toevoegen. De speelse vorm en mooi verzorgde audio maken het een goed voorbeeld van hoe een leuke podcast moet zijn. ‘Het maken van een podcast geeft meer vrijheid dan radio,’ zegt Sunter. ‘Het zijn zeven kleine verhaaltjes in plaats van een lange radiodocumentaire. De vorm nodigt meer uit tot experiment.’

Daar komt de prikkelende inhoud dan nog bij. Het viertal heeft nog genoeg materiaal voor nog een spannende serie: ‘Er heerst zo veel verwarring over seks. Het is ook een heel veelzijdig onderwerp: het heeft te maken, met identiteit, cultuur, normen, moraal. Hoe men omgaat met seks, zegt veel over een maatschappij.’