woensdag 28 december om 22.40 uur op NPO2

2Doc: Sour Grapes

Hoe heeft de grootste wijnoplichter ooit jarenlang wijnhandelaren en verzamelaars kunnen misleiden door bekroonde kwaliteitswijnen te vervalsen en voor exorbitant hoge prijzen te verkopen? Een reconstructie.

2Doc: Sour Grapes
woensdag 28 december, 22.40 uur op NPO2
deze uitzending online kijken kan t/m 27 januari 2017

Geflest

Dit artikel verscheen in VPRO Gids #52/53, geschreven door Daan Schneider.

Een gen X Gatsby wordt hij genoemd. Toen de mysterieuze Rudy Kurniawan aan het begin van deze eeuw de wijnveilingswereld van Los Angeles binnenstapte wist niemand wie hij was, maar zijn naamsbekendheid steeg gestaag toen hij steeds voor exorbitante bedragen Bourgondische vintage wijnen opkocht en daarmee de prijs flink opdreef. De ietwat studentikoos ogende maar uiterst charmante jongeman was een opvallende verschijning binnen het old boys network.

Zijn gulle lach, feilloze wijnkennis en schijnbaar oneindige geldvoorraad leverden hem vele ‘vrienden’ op wier ondervragingen snel ophielden als Kurniawan de zoveelste G. Roumier uit 1949 ontkurkte. Was hij Chinees? Indonesisch? ‘Ik praat liever niet over mijn familie,’ was doorgaans het antwoord voordat hij gewiekst het gespreksonderwerp veranderde. Het was het Californië van het begin van de eenentwintigste eeuw, waar geld rijkelijk vloeide en gezond verstand wat minder: vruchtbare heuvels voor flessentrekkerij.
Bourgondische wijnen werden onbetaalbaar in het ‘Rudy-tijdperk,’ vertelt sommelier Rajat Parr.

Na een fortuin te hebben uitgegeven op veilingen begon Kurniawan uit eigen kelder te verkopen. Van 2003 tot 2006 verkocht hij voor 35 miljoen aan wijn. En u ruikt het al: aan sommige van die peperdure wijnen zat een luchtje.
In de documentaire Sour Grapes van regisseurs Jerry Rothwell en Reuben Atlas wordt het Rudy-raadsel tot op de bodem uitgezocht. We zien hoe de steenrijke wijnverzamelaar Bill Koch (van de oliefamilie Koch) en de Bourgondische wijnmaker Laurent Ponsot (van het wijngoed Ponsot) beiden hun bedenkingen hebben bij de authenticiteit van Kurniawans zeldzame wijnen en apart van elkaar op onderzoek uit gaan. Dat levert iets moois op. Koch blijkt in totaal voor vier miljoen dollar aan nepwijnen te hebben gekocht en in plaats van uit schaamte naar een onbewoond eiland te emigreren werkt hij verbazingwekkend genoeg mee aan deze film en huurt een bierliefhebbende privédetective in om Kurniawan op foutjes te betrappen.

Ponsot is een goedaardige Fransman met humor maar ook met een bezorgde blik in zijn ogen: de reputatie van Bourgondische wijnen staat immers op het spel. Verder komen nog wat naïeve wijnmannetjes aan het woord die met open ogen in Rudys val tuinden. Aan wonderlijke figuren in dit verhaal geen gebrek – al met al een krachtige maar makkelijk drinkbare documentaire met een kleurrijk bouquet van absurditeiten en een bitterzoete afdronk.

Regie: Jerry Rothwell en Reuben Atlas, een internationale coproductie, met o.a. VPRO (van de maker van de documentaire Donor Unknown)