bekijk de documentaire

2Doc: Defending Brother No. 2

De Nederlandse advocaten Michiel Pestman en Victor Koppe verdedigen in Cambodja de oorlogsmisdadiger Nuon Chea, de tweede man na Pol Pot. Hij zal terechtstaan voor de misdaden tegen de menselijkheid, gepleegd tijdens het regime van Rode Khmer in jaren '70. Hoe doen Pestman en Koppe dit zonder daarbij zichzelf en hun idealen te verloochenen?

hoe verdedig je de ideoloog van de Rode Khmer?

In 2007 krijgt advocaat Michiel Pestman telefoon. Of hij en zijn collega Victor Koppe oorlogsmisdadiger Nuon Chea willen verdedigen in een speciaal opgericht tribunaal in Cambodja. Lang hoeven ze niet na te denken: een zaak als deze zou de kroon op hun werk kunnen worden.

Nuon Chea was de tweede man naast de inmiddels overleden Pol Pot: hij staat terecht voor de misdaden tegen de menselijkheid die tijdens het regime van de Rode Khmer in de jaren '70 gepleegd zijn.

Vier jaar lang volgt de film Pestman en Koppe in hun pogingen dit voormalige kopstuk van de Rode Khmer te verdedigen. Het blijkt geen makkelijke opgave: de advocaten vermoeden dat het door de VN gesteunde tribunaal beïnvloed wordt door ongeoorloofde overheidsbemoeienis.

Michiel Pestman strijdt vanaf het begin af aan voor een eerlijk proces: hij bindt de strijd aan met de aanklagers, de rechters en zelfs met de premier van het land, Hun Sen. Als hij merkt dat hij niet verder komt dan een positie als hofnar, keert hij gedesillusioneerd terug naar Nederland.

Victor Koppe neemt het van hem over en pakt het anders aan: hij probeert de zaak op inhoud te voeren en staakt aanvankelijk de campagne tegen het tribunaal. Eenmaal verhuisd naar Cambodja verliest hij onmiddellijk zijn hart aan het land. Hij zegt zijn kantoor in Nederland op en verkoopt zijn huis om zich helemaal te kunnen wijden aan de bestudering van de geschiedenis van het land.

Wanneer hij bij toeval op een ontbrekend stuk bewijs stuit dat Nuon Chea ontlast, is het maar zeer de vraag of de rechtbank deze nieuwe bewijzen toelaat en Koppe in staat stelt de geschiedenis van de Rode Khmer te herschrijven.

Advocaat Victor Koppe met achter hem Nuon Chea

de Rode Khmer

De Rode Khmer (Khmêr Khrôm) was de militaire tak van de Communistische Partij van Democratisch Kampuchea. Van 1975 tot 1979 was de Rode Khmer aan de macht in Cambodja: in die tijd was zij verantwoordelijk voor de dood van 1,7 tot twee miljoen mensen op een bevolking van zeven miljoen mensen. De oorspronkelijk door Vietnamezen opgezette communistische beweging werd geleid door Pol Pot. Nuon Chea was de tweede man.

Nadat in 1975 de hoofdstad Phnom Penh was overgenomen door de Rode Khmer, greep Pol Pot de macht. De Rode Khmer dreef de bevolking uit de steden naar collectieve boerderijen op het platteland. Hier moest onder een slavendrijversregime twaalf tot veertien uur per dag worden gewerkt, zeven dagen per week. Het rantsoen was minimaal.

Vele mensen – vooral monniken, leerkrachten, artsen, ambtenaren, militairen, en intellectuelen – werden vermoord, vaak zonder enige reden of om lichte vergrijpen. Het dragen van een bril of nette (burgerlijke) kleding, het in bezit hebben van een (buitenlands) boek of kennis van een vreemde taal was al voldoende reden voor executie.

achtergrond

De zaak van Nuon Chea en drie andere kopstukken van de Rode Khmer is een van de grootste strafzaken sinds het proces van Neurenberg. Waar toen het Nazisme terecht stond, moet hier een vonnis worden uitgesproken over de massamoorden van de Rode Khmer.

Het kostte de VN jaren van onderhandelen met de Cambodjaanse overheid voor het tribunaal opgericht werd. Niet in de laatste plaats omdat de huidige machthebbers zelf afkomstig zijn uit de Rode Khmer-gelederen. Het compromis was dat het tribunaal op Cambodjaans grondgebied zou staan en onder Cambodjaans recht zou vallen, maar wel met internationale advocaten en rechters, zij het in de minderheid.

Ook mocht het alleen gaan om de misdaden gepleegd tussen 1975 en 1979, en stond de regering alleen de berechting van de allerhoogste leiders toe.

Nu, tien jaar later en 280 miljoen dollar verder, zijn er drie mensen veroordeeld, waarvan Chea er een is.