steun vpro

Dinsdag 17 januari om 22.55 uur op NPO 2

2Doc: Ambulance

Dichterbij kan oorlog niet komen. 'Ambulance' is een zeer persoonlijk verslag van de Gaza-oorlog in juli 2014. De jonge filmmaker Mohamed Jabaly sluit zich aan bij het paramedische team van een ambulance.

Elmar Veerman,

2Doc: Ambulance
Dinsdag 17 januari om 22.55 uur op NPO 2

Vervolgens tot 31 januari hierboven te zien (helaas alleen tussen 22 en 6 uur)

Mohamed Jabaly

Ambulance is een documentaire met de ijzingwekkende vaart en de emotionele slagkracht van, nou ja, meerijden met een ziekenauto in een dichtbevolkt gebied waar het bommen en raketten regent. Namelijk Gaza stad, in de zomer van 2014. Het is alsof je er zelf bij bent, en dat is ronduit verschrikkelijk, maar ook fascinerend. Het gevaar komt vanuit de lucht. Soms voorafgegaan door een sms van de Israëlische luchtmacht, soms ook niet. Dat er volop burgerslachtoffers vallen, waaronder kinderen, kun je in deze film met eigen ogen zien. En dat komt hard aan.

De camera is in handen van Mohamed Jabaly, een 24-jarige man die zich wil ontwikkelen als filmmaker. Hij besluit met een ambulance te gaan meerijden. Zonder het zijn familieleden te vertellen, want die zouden het veel te gevaarlijk vinden. En dat is het ook. Er zit een moment in de film waarop Jabaly zelf bijna omkomt bij een aanval. Maar de documentaire begint met het huis van de buren, dat plotseling veranderd is in een hoop puin. Een levenloze man wordt naar buiten gedragen, temidden van wanhopige omstanders.

Wanneer vier jongetjes van negen op het strand geraakt worden door een raket is Jabaly er met het ambulanceteam als een van de eersten bij. Het paramedische team van de ambulance staat onder leiding van kapitein Abu Marzouq, een man die al veel levens heeft gered en Jabaly raakt bevriend met hem. Alles verandert wanneer het ambulanceteam wordt geraakt door een bom terwijl ze in een gebouw zijn. Marzouq is gewond en Jabaly ervaart een enorme zinloosheid. Hij zou het liefst weg willen rennen, maar hij kan nergens heen.

De film is niet louter een aaneenschakeling van bloedstollende actie; er zitten ook rustiger momenten in. Waarop de ambulancebroeders bijvoorbeeld hun voorraden aanvullen, hun zorgen uitspreken over hun familie of bloed en botfragmenten van de vloer van de wagen verwijderen. En waarin Jabaly in de voice over spreekt over de gebeurtenissen en zijn eigen gevoelens. Het brengt de hele ervaring nog dichterbij. Ondragelijk dichtbij, bijna. En toch is dit een film die je gezien moet hebben.

Uit de VPRO Gids: Bommen op Gaza

tekst: Daan Schneider

Hoe iets te beschrijven waar geen woorden voor zijn? Een dooddoener als deze is geen goed begin. Oorlogsgeweld, burgerslachtoffers, verloren familieleden, doodsangst, verwoeste huizen – dat zijn alvast wat woorden. Dan zijn er nog feitjes, die werken ook vaak. Waar? Gaza. Wanneer? De zomer van 2014, 51 dagen lang. Wat? Israëlische bombardementen op de stad, 18.000 huizen verwoest. Wie? Zo’n 2200 Gazanen dood en bijna een half miljoen hun huis ontvlucht.

In de documentaire Ambulance van 23-jarige maker Mohamed Jabaly wordt de woordeloosheid die dergelijke ellende met zich meebrengt benadrukt. Gewapend met een wiebelig handheld-cameraatje neemt de enigszins onbezonnen Jabaly plaats in de bijrijdersstoel van een ambulance van een Gazaans ziekenhuis, omdat hij ‘dichtbij de actie’ wil zijn. Wekenlang filmt hij het hectische bestaan van ambulancechauffeur Abu Marzouq en zijn team. Marzouq is een oude rot in het vak en doet alleen zijn mond open als het moet. 

Met geconcentreerde blik raast hij het ambulancebusje met gebroken voorruit onder luid gejengel door de straten van Gaza, terwijl Jabaly onophoudelijk filmt. Tijdens een reddingsactie duwt de jonge Jabaly zijn camera in het gezicht van Marzouq en vraagt: ‘Wat denk je ervan?’ ‘Niet nu,’ zegt een ambulancemedewerker. Jabaly, nogmaals tegen Marzouq: ‘Serieus, wat denk je ervan? Vliegtuigen bombarderen de huizen van mensen? Wat denk je?’ Marqouz mompelt iets over dat God ons veerkracht geeft voordat hij weer aan de gang gaat met zijn walkietalkie. Weinig woorden. Onophoudelijk vliegt de film van bominslag naar bominslag, zoals een ambulance; geen rust, geen tijd voor pauze, altijd op weg.

Beklemmend is een woord. Angstaanjagend, nog een woord. Orde van de dag – vier woorden. Meestgehoorde woorden van mensen die tussen het puin lopen: ‘Allah is ons genoeg en hij is een uitstekende beschermer.’ Het meest veelzeggend is het zeldzame stille moment waarop de ambulancemedewerker het bloed en stof van de afgelopen reddingsactie uit het Toyota-busje veegt. Gereed voor de volgende.

Een omslag vindt plaats als Marzouq op een dag zelf gewond raakt. Terwijl de groep in het donker rond een gebouw loopt op zoek naar overlevenden na een inslag en Jabaly er als altijd met zijn camera achteraan hobbelt, ineens: Bam! Het volgende moment probeert de camera zich een weg te banen door een overvol ziekenhuis tussen schreeuwende mannen van wie slechts een enkeling dokterskleding draagt.

De beelden hebben veel weg van de paniekerig gefilmde bijstandersopnamen die vaak op internet gedeeld worden, maar door een groter oog voor detail en omdat we constant door de blik van Jabaly kijken ontstaat er een persoonlijk verhaal en een benadering van hoe het is om op de grond in Gaza te staan en de realiteit van oorlog mee te maken. Tussen schokkerige opnames van verwoeste gebouwen door neemt Jabaly de tijd om even op een verdwaald konijntje in te zoomen. In de ambulance zingen Marzouq en zijn team een verjaardagsliedje voor de jarige Jabaly. Hij was tijdelijk gestopt met filmen om bij zijn familie te zijn. Marzouq en de anderen hadden zijn aanwezigheid gemist.

Dinsdag 17 januari om 22.55 uur op NPO 2