2Doc: The Promise (deel 1)

Jens Soering ontmoet Elizabeth Haysom en valt als een blok voor haar. Een paar maanden later worden haar ouders op gruwelijke wijze vermoord. Jens en Elizabeth beschuldigen elkaar. Wat is de waarheid?

2Doc: The Promise
Zaterdag 30 september (deel 1), 21.40 uur, NPO 3
Zaterdag 7 oktober (deel 2), 21.30 uur, NPO 3
Daarna 30 dagen online te zien

Het is 1985. Jens is achttien jaar, zoon van een Duitse diplomaat en studeert met een beurs aan de universiteit van Virginia als hij Elizabeth ontmoet en verliefd wordt. Drie maanden later komen Elizabeths ouders door een bloedig misdrijf om het leven. Kort hierna vluchten Jens en Elizabeth samen het land uit.

Na omzwervingen worden ze opgepakt in Londen, waar Jens de moord bekent. Maar alles blijkt veel gecompliceerder te zijn. Wanneer de zaak voor de rechtbank komt, verklaart Jens onschuldig te zijn, maar de moord te hebben bekend om zijn vriendin te beschermen, die de moord zou hebben gepleegd. Hij zegt te hebben gehandeld uit liefde voor zijn vriendin.

The Promise probeert met behulp van archiefbeelden van de rechtszaak, liefdesbrieven van Jens en Elizabeth en met behulp van nieuw bewijs te achterhalen wat er precies is gebeurd tijdens die fatale nacht.

Lees hier gidsartikel 'In blinde liefde'

In blinde liefde

Twee tieners raakten ruim dertig jaar geleden onder invloed van liefde op drift, met rampzalige gevolgen.

auteur: Angela van der Elst

I put a spell on you, because you’re mine… Betoverd was de achttienjarige Jens Soering op z’n minst, door de iets oudere Elizabeth Haysom. Hij een nerd-achtige Duitse diplomatenzoon die voor het eerst in z’n eentje weg was van huis, zij een spannende deerne met iets problematisch om zich heen. Tijdens een barbecue van de Amerikaanse universiteit waar ze allebei studeerden ontmoetten ze elkaar, in 1984, en zij, o verrassing, wilde hem. ‘I love you, je t’aime, ich liebe dich’, ze beminden elkaar in vele toonaarden, zoals dat gaat bij romantische liefdes; voor altijd en eeuwig en met hart en ziel tot in de dood. Een onweerstaanbare trip, geknipt voor adolescenten met hun gierende hormonen waarop het goed surfen is. De seks loog er naar verluidt ook niet om.

Drie maanden later waren haar ouders afgeslacht. Tot op de dag van vandaag zitten Soering (veroordeeld voor dubbele moord) en Haysom (veroordeeld voor medeplichtigheid) achter de tralies, in gevangenissen op nog geen vijftig kilometer afstand van elkaar. Voor het leven geketend en getekend. Maar wie deed precies wat, en waarom?

The Promise (Das Versprechen), een lange documentaire die door de vpro in twee delen vanavond en morgen wordt uitgezonden, doet een poging tot reconstructie. We zien politiemannen van toen, een fbi-agent, een privédetective en een misdaadverslaggever, die allemaal voor het voetlicht treden met hun herinneringen aan die periode, en hoe het vervolgens verder ging. Ook Soering, die tijdens zijn gevangenschap katholiek werd en aan het schrijven sloeg over religie, het gevangenissysteem en zijn leven, komt uitgebreid aan het woord. Er zijn foto’s; akelige, bloederige bewijzen van wat in het huis van de Haysoms werd aangetroffen na die fatale nacht. Archiefopnamen van de berechting, deze zaak namelijk was destijds de eerste die landelijk op televisie te zien was. Brieven van de verliefde Jens en Elizabeth. En dagboekfragmenten; met name Elizabeth had een hoop te noteren over wat er zich in haar woelige geest, al dan niet aangejaagd door lsd of heroïne, afspeelde.

Makers van dit gedegen werk dat afgelopen herfst tijdens een festival in München in première ging, zijn filmregisseur Marcus Vetter en journaliste Karin Steinberger, beiden Duitsers. Zij interviewde Soering tien jaar geleden voor het eerst in de Amerikaanse gevangenis en hield contact. Of hij onschuldig is, wat Soering beweert, of niet, weet ze niet. Gaande het draaien van The Promise kwam er nieuw, voor Soering mogelijk gunstig bewijsmateriaal boven tafel, maar het door hem (voor de zoveelste keer) aangevraagde pardon (hij hoopt op overplaatsing naar Duitsland) werd recentelijk opnieuw niet gehonoreerd.

Q&A met de regisseur

Regisseur Marcus Vetter was bij een Q&A op het IDFA 2016. Daar vertelde hij over hoe Elizabeth in eerste instantie wel wilde meewerken met de documentaire en hoe het de familie van Jens vergaan is.

Waar kwam het idee voor deze film vandaan?
In 2009 stond Jens op het punt om overgebracht te worden naar Duitsland. Dat is wanneer mederegisseur Karin Steinberger hem voor het eerst ontmoette. Hij had misschien wel een vrij man kunnen worden na zijn overdracht aan Duitsland, maar het besluit voor zijn transfer werd teruggedraaid. Daar vertelde Karin mij altijd over. Zij verdiepte zich al langer in zijn rechtszaak, ik kwam erbij als filmmaker. Ik vond het een goed verhaal; iemand die langer in de cel zit dan hij op vrije voeten is geweest. Daarbij is zo’n film de enige manier om zijn verhaal weer in de aandacht te brengen, ook al was nooit de bedoeling dat dit een soort campagne film zou zijn. We wilden gewoon zijn verhaal vertellen.

Hebben jullie de broers van Elizabeth gesproken?
Nee, we hebben alles geprobeerd. We hebben Elizabeth geschreven en ze antwoordde dat ze mee wilde werken aan een interview mét leugendetector, maar ineens trok ze zich terug. Misschien hoorde ze dat het een Duitse productie was. Haar broers en andere familie wilden niet meewerken.

Hoe bekend is dit verhaal in Duitsland en de VS?
Het verhaal is vooral in Virginia goed bekend, maar in Amerika is er geen nationale aandacht voor. In Duitsland wel. In 2010 werd er in het Duitse parlement een petitie gestart om Jens naar zijn thuisland te halen, dat haalde het nationale nieuws. Een paar maanden geleden was er weer een nieuwe vlaag van media-aandacht omdat toen bewijs naar buiten kwam dat Jens mogelijk onschuldig is.

Bent u er nog achter gekomen wat de rechter in de zaak er eigenlijk van vond?
Er was beeldmateriaal dat we niet gebruikt hebben. Daarop is de rechter te zien terwijl hij een zelf gecomponeerd lied zingt over deze zaak. Het was niet echt mooi, maar het toont wel aan dat deze zaak belangrijk voor hem was. Aan de ene kant begreep hij beide standpunten. Aan de andere kant heerst daar de opvatting dat je hard op moet treden tegen criminaliteit. Hij heeft nou eenmaal zo geoordeeld en dat is niet terug te draaien.

Wat is er gebeurd met Jens’ moeder?
Jens’ opsluiting heeft de familie verscheurd. Zijn moeder heeft zich dood gedronken en in die zin zelfmoord gepleegd. De kinderen van zijn broer weten volgens mij niet eens dat ze een oom hebben. De vader heeft begin dit jaar de gouverneur van Virginia geschreven in een poging om Jens naar Duitsland te halen. Hij is erg ziek en hoopt het gezin nog een keer samen te hebben.

Jullie mogen geen contact meer hebben met Jens, maar weet hij dat de film uit is?
Ja zeker, we hebben hem via zijn advocaat Steve Rosenfield een versie gestuurd toen de film bijna af was. Stel je voor hoe hartverscheurend het is om dat allemaal terug te kijken! Gelukkig geeft de film Jens hoop dat er iets gaat veranderen. We hopen dat de juiste mensen deze film zien, zodat iemand inziet dat er destijds een fout is gemaakt.

nieuw bewijsmateriaal

Eind 2016, vlak na het verschijnen van The Promise, kwam nieuw bewijsmateriaal aan het licht. Door te kijken naar bloedgroeponderzoek uit 1985 en DNA-onderzoek uit 2009 blijkt, volgens Soerings advocaat, belangrijk bewijs tegen Soering ongeldig. Op de plaats delict was namelijk bloed met bloedgroep O gevonden, Soerings bloedgroep. Maar uit het DNA-onderzoek (waar ten tijde van de rechtzaak nog niet veel mogelijkheden voor waren) zou blijken dat het niet zijn bloed was, maar van een andere man.

Soering zit inmiddels sinds 1986 vast; hij heeft al zijn mogelijkheden om in beroep te gaan al opgebruikt. Hij is er van overtuigd dat hij nu wel zijn onschuld kan bewijzen. In onderstaand geluidsfragment vraagt hij daarom het Duitse parlement om hulp. Ook heeft hij de gouverneur van Virginia per brief om zijn vrijlating gevraagd.

Elizabeth, die nog altijd vastzit vanwege medeplichtigheid aan de moorden, zegt echter dat Soering het systeem probeert te bespelen. Het welles-nietesspel tussen de twee is weer begonnen.

'Ik heb mijn leven verwoest omdat ik dacht dat het om liefde ging.'